Một thiếu niên Hy Lạp, Giannis Bittis, sử dụng TikTok và Instagram để giữ liên lạc với bạn bè, nhưng từ năm tới, em có thể sẽ phải chịu lệnh cấm mạng xã hội.
Hiện Hy Lạp đang đề xuất cấm những người dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ năm sau, một động thái mà Bittis cho rằng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến thế hệ của em.
“Rất nhiều trẻ em đã sử dụng mạng xã hội từ năm 13 tuổi sẽ gặp khó khăn lớn khi phải quen với việc không còn nó trong cuộc sống, vì đây là cách các em giữ liên lạc với bạn bè, giao tiếp với nhau. Dù không gặp mặt trực tiếp, tôi tin đây vẫn là một hình thức giao tiếp, và nếu bị cắt bỏ, các mối quan hệ giữa trẻ em cũng sẽ bị ảnh hưởng.”Vào thứ Tư (ngày 8 tháng 4), Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết lệnh cấm sẽ được thực thi từ ngày 1 tháng 1 năm tới, nếu được quốc hội thông qua trong những tháng tới.
Ông mô tả biện pháp này là “khó khăn nhưng cần thiết”, nhấn mạnh rằng mục tiêu không phải là loại bỏ trẻ em khỏi công nghệ, mà là giải quyết các vấn đề như lo âu, rối loạn giấc ngủ và tình trạng nghiện các nền tảng trực tuyến.
Hy Lạp là quốc gia châu Âu mới nhất đề xuất lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên, sau Pháp, Tây Ban Nha, Đan Mạch và Ba Lan, trong bối cảnh Úc đã triển khai lệnh cấm đầu tiên trên thế giới vào tháng 12 năm ngoái.
Trong khi đó, các quốc gia châu Âu cũng siết chặt quy định đối với mạng xã hội. Tháng Hai, Tây Ban Nha đã mở cuộc điều tra đối với Meta, X và TikTok, sau khi các nền tảng này bị cáo buộc phát tán hình ảnh lạm dụng trẻ em do AI tạo ra.
Francesca Pisanu, cán bộ vận động chính sách của tổ chức Eurochild, cho biết dù lệnh cấm của Úc là một yếu tố thúc đẩy, châu Âu từ lâu đã quan ngại về tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với trẻ em.
“Quyền trẻ em là ưu tiên lớn của Liên minh châu Âu, và EU đã có khung pháp lý mạnh mẽ liên quan đến quyền trẻ em trong môi trường số. Ở cấp độ EU, chúng tôi có GDPR bảo vệ dữ liệu trẻ em, và năm 2022 đã thảo luận về Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, nhằm đảm bảo mức độ riêng tư và an toàn cao cho trẻ. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi EU rất quan tâm đến những tác hại tiềm tàng của mạng xã hội đối với trẻ em và muốn có những bước đi cụ thể.”Thông báo của chính phủ Hy Lạp được đưa ra trong thời điểm Úc bắt đầu đánh giá những kết quả ban đầu của lệnh cấm mạng xã hội.
Một khảo sát do YouGov thực hiện vào tháng Ba cho thấy 61% phụ huynh nhận thấy từ hai đến bốn thay đổi tích cực trong hành vi của con sau lệnh cấm, bao gồm tăng tương tác trực tiếp, trẻ tập trung hơn khi giao tiếp và cải thiện mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.
Tuy nhiên, hai trong số năm phụ huynh cũng ghi nhận các tác động tiêu cực, như việc chuyển sang các nền tảng ít được kiểm soát hơn và giảm hỗ trợ từ bạn bè trên mạng.
Một số chuyên gia cho rằng hiệu quả của lệnh cấm cần được đánh giá trong nhiều năm, thay vì trong thời gian ngắn.
Giáo sư Lisa Given từ Đại học RMIT cho biết bà không ngạc nhiên khi các quốc gia châu Âu noi theo Úc, nhưng mong rằng họ nên chờ đợi lâu hơn.
“Tôi hy vọng các quốc gia đó sẽ chờ xem mức độ thành công của luật tại đây. Chúng ta mới chỉ có báo cáo từ Ủy viên An toàn cho thấy vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo tuân thủ. Rất nhiều trẻ em vẫn đang sử dụng các nền tảng. Vì vậy, tôi lo ngại rằng đây có thể không phải là giải pháp mà họ đang tìm kiếm, và có thể không hiệu quả như kỳ vọng.”Bà cho biết yếu tố then chốt để thực thi lệnh cấm là xác minh độ tuổi, có thể dựa vào ID số hoặc quét khuôn mặt.
“Chúng ta đã thấy bằng chứng tại Úc, khi trẻ em tìm cách vượt qua hệ thống quét khuôn mặt hoặc các công nghệ xác minh hành vi người dùng vốn có thể đánh giá các em lớn tuổi hơn thực tế.”Bà cũng lưu ý những lo ngại kéo dài về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu, vốn là vấn đề lâu nay tại Liên minh châu Âu.
“Ví dụ, quét khuôn mặt mà không lưu trữ dữ liệu có thể tương đối an toàn. Nhưng khi sử dụng dữ liệu sẵn có của người dùng, sẽ có lo ngại về quyền riêng tư, như họ dựa vào đâu để xác định tuổi của tôi? Những dữ liệu đó có thể không chính xác, và điều này khiến nhiều người lo lắng.”Giáo sư Given cho rằng châu Âu có thể đã có lợi thế so với Úc trong việc làm cho mạng xã hội an toàn hơn cho trẻ em, nhờ Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số được áp dụng từ năm 2022.
“Luật này mạnh mẽ hơn nhiều so với các quy định về mạng xã hội, vì nó buộc các công ty công nghệ chịu trách nhiệm không chỉ về nội dung mà còn về thuật toán và các thiết kế có thể khiến hệ thống trở nên không an toàn cho người dùng. Vì vậy, ở châu Âu, có thể họ không cần làm thêm mà chỉ cần thực thi nghiêm luật hiện có và áp dụng các khoản phạt đáng kể đối với các công ty công nghệ.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
