Khu vực Hunter thuộc tiểu bang New South Wales từ lâu đã gắn liền với ngành khai thác than và sản xuất năng lượng. Khi quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo đang được đẩy mạnh, các bên liên quan đang cố gắng bảo đảm có đủ việc làm cho những người lao động sẽ bị mất việc, đồng thời tận dụng những địa điểm từng quan trọng trong sản xuất điện từ than đá, để phục vụ cho một tương lai năng lượng tái tạo.
Đó là âm thanh của hai ống khói cao gần 170 mét đổ sụp xuống trong một vụ nổ có kiểm soát tại nhà máy điện Liddell cũ, ở vùng Hunter thuộc tiểu bang New South Wales.
Nhà máy điện, được gọi một cách trìu mến là 'Bà già Liddell' - 'Old Lady Liddell', đã cung cấp điện cho khoảng một triệu hộ gia đình trong hơn 50 năm.
Khi nhà máy điện sụp đổ, một hệ thống pin lưu trữ quy mô lưới điện đã được kích hoạt.
Công ty năng lượng AGL sở hữu địa điểm này và Tổng Giám đốc các Trung tâm Năng lượng, Liz Perrone, cho biết khi đi vào hoạt động, nó sẽ có khả năng cung cấp điện cho 200.000 hộ gia đình trong tối đa hai giờ.
“Pin đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng vì chúng có thể được sạc vào ban ngày khi mặt trời chiếu sáng - như hôm nay - và có gió. Sau đó pin có thể được xả vào buổi tối khi nhu cầu ở mức cao nhất. Lúc mọi người đi làm hoặc đi học về và họ bật đèn, sưởi ấm và mở máy lạnh cho nhà cửa của họ.”
Bà Perrone cho biết địa điểm này có một lợi thế quan trọng khi xây dựng pin.
"Xét thuần túy về mặt pin, đã có sẵn các kết nối với lưới điện. Vì vậy, chúng ta có thể kết nối với lưới điện đó và cung cấp vào thị trường."
Tập đoàn Năng lượng New South Wales, hay EnergyCo, đang dẫn đầu việc khai triển các khu vực năng lượng tái tạo trên khắp New South Wales, bao gồm bao phủ cả khu vực Hunter và Central Coast.
Giám đốc dự án Phil Bratby cho biết các nhà máy điện cũ là địa điểm lý tưởng để lắp đặt hệ thống pin lưu trữ, bao gồm cả Siêu Pin Waratah.
"Nó nằm ngay cạnh cơ sở hạ tầng điện. Vì vậy, nơi chúng ta đang đứng trước đây là khu vực lưu trữ than của một nhà máy điện than và về cơ bản, pin đang được kết nối vào cùng một điểm trên mạng lưới điện cao thế mà nhà máy điện cũ từng kết nối. Và việc kết nối đó có thể rất tốn kém. Vì vậy, sự tương thích với các thiết bị có sẳn đó khiến nó trở thành một địa điểm thực sự hấp dẫn."
Sử dụng lại một phần khu đất của Nhà máy điện Munmorah cũ ở Central Coast của New South Wales, Siêu Pin Waratah được thiết kế để hoạt động nhanh chóng trong trường hợp xảy ra sự cố trong hệ thống, chẳng hạn như sét đánh, thì nó vẫn có thể cung cấp năng lượng cho khu vực dân cư đông nhất của tiểu bang.
"Cách thức hoạt động là có hai giờ lưu trữ ở công suất cần thiết và đó là đủ thời gian để thị trường phản ứng với bất kỳ sự cố nào xảy ra trên mạng lưới. Vì vậy, các nhà máy phát điện khác có thể bắt đầu điều độ hoặc họ có thể bắt đầu cấu hình lại mạng lưới, và hai giờ cho phép hệ thống có đủ thời gian để trở lại trạng thái mà không cần phải bơm điện nữa."
Ông Bratby nói rằng năng lượng tái tạo có thể lấp đầy một số khoảng trống do điện than để lại, nhưng không phải tất cả.
“Xét về nguồn cung năng lượng, năng lượng tái tạo có thể gánh vác phần việc còn lại. Xét về khía cạnh việc làm, tôi nghĩ nó cũng sẽ góp phần vào việc này. Và tôi biết chúng tôi đã hợp tác chặt chẽ với một số hội đồng địa phương, đặc biệt là ở vùng Thượng Hunter, về việc quá trình chuyển đổi sẽ như thế nào đối với họ, và những cơ hội nào có thể tồn tại để họ tham gia vào quá trình chuyển đổi từ điện than sang năng lượng tái tạo.”
Với hai mỏ than lớn dự kiến đóng cửa trong những năm tới, Thị trưởng Muswellbrook, Jeff Drayton, nhận thức rõ thách thức phía trước.
Mỏ Mt Arthur của BHP và mỏ Mangoola của Glencore dự kiến đóng cửa vào năm 2030 và một số mỏ khác đang chờ kết quả của quá trình xét duyệt đơn xin phép.
"12.000 việc làm bị mất như những gì chúng tôi biết hiện nay. Chỉ trong vài tháng, tình hình trở nên khá tồi tệ và có thể cực kỳ nghiêm trọng nếu hai mỏ kia không được phép tiếp tục hoạt động. 12.000 việc làm chắc chắn sẽ bến mất có thể sẽ đẩy lên tới 20.000 việc làm nếu như các mỏ đó không được chấp thuận. Vì vậy, đây là một vấn đề lớn. Chúng tôi đang dự trù tới khả năng xảy ra một trong những đợt mất việc làm lớn nhất không chỉ ở tiểu bang New South Wales mà còn trên cả nước."
Ông ấy hiểu rõ ngành công nghiệp này - vì đã nối nghiệp cha làm việc trong các mỏ than, và con cái ông cũng từng làm việc trong các mỏ than. Đó là ba thế hệ trong lịch sử 100 năm khai thác mỏ ở khu vực này.
“Đại đa số chúng tôi, trong suốt cuộc đời đi làm của mình, ít nhiều đã từng làm việc trong mỏ than hoặc là làm hoàn toàn cho nó hoặc có liên quan đến. Làm việc cho mỏ than thì được trả lương rất cao, và những người như tôi, gánh vác một gia đình trẻ, đã chọn chuyển đến sống trong các mỏ để nuôi gia đình và tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn cho chúng tôi.”
Trên đường phố Muswellbrook, cư dân lo lắng nhưng lạc quan.
“Hầu hết các thị trấn nông thôn quanh đây đều kiên cường. Họ sẽ tìm cách để tiếp tục. Mất việc là điều đáng lo, nhưng bạn không thể làm gì để ngăn cản nó xảy ra.”
“Bạn đến đó và tiền bạc tốt đẹp và mọi thứ đều ổn, và bây giờ cảm giác như có một chiếc đồng hồ đếm ngược, bạn hiểu ý tôi chứ, và một khi đến năm 2030 thì hết, tôi sẽ làm gì tiếp theo?”
“Hy vọng là sẽ có, bởi vì một khi tất cả các mỏ đóng cửa, tất cả những người thợ mỏ sẽ đi đâu? Và bây giờ họ đều đang kiếm được rất nhiều tiền.”
“Tôi rất vui được làm việc với năng lượng tái tạo, dù là trong nhà máy sản xuất pin hay gì đi nữa… tôi cũng chưa rõ. Tôi sẽ chờ đợi và quan sát tình hình, xem điều gì sẽ xuất hiện và rồi xem nó sẽ đi đến đâu.”
Thị trưởng Jeff Drayton cho biết đã có khoảng 20 dự án năng lượng tái tạo quan tâm đến khu vực Muswellbrook Shire, thuộc tất cả các loại hình năng lượng tái tạo, từ năng lượng mặt trời và gió, đến thủy điện tích năng và pin. Khu vực này cũng hấp dẫn đối với các ngành công nghiệp khác.
"Chỉ trong 12 tháng qua, chúng tôi đã thu hút được sự quan tâm từ hơn 40 doanh nghiệp, và khi tôi nói 40 doanh nghiệp, đây là 40 doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực năng lượng tái tạo. Vì vậy, chúng bao gồm các nhà máy sản xuất quy mô nhỏ cho đến các nhà máy sản xuất quy mô lớn nhất, sản xuất các bộ phận và linh kiện năng lượng tái tạo, tái chế nhiều bộ phận và linh kiện đó, nông nghiệp thông thường nông nghiệp thâm canh.”
Để tài trợ cho tất cả công việc phát triển kinh tế này, hội đồng đã đề nghị và được chấp thuận tăng thuế suất đối với đất khai thác mỏ.
"Chúng tôi biết những gì đang chờ đợi chúng tôi. Ý tôi là, các mỏ than trong khu vực của chúng tôi cung cấp 56% tổng thu nhập chịu thuế."]] Như vậy, 56% thu nhập chịu thuế của quận chúng tôi đến từ các mỏ than. Giờ đây, chúng tôi biết rằng mình sẽ mất hơn một nửa số đó chỉ trong vòng ba năm rưỡi nữa, vào năm 2030. Chúng tôi biết chắc chắn mình sẽ mất đi nguồn thu đó. Vì vậy, không một hạt nào có thể chịu đựng được việc mất hơn một nửa thu nhập chịu thuế… rất nhiều điều kiện xung quanh mức thuế trần đó với khoản thu nhập chịu thuế bổ sung từ các mỏ sẽ được dùng để phát triển kinh tế, đảm bảo giữ cho cộng đồng của chúng ta luôn sống động.”
Hội đồng cũng đã tiến hành quy hoạch lại đất đai và hỗ trợ quy hoạch lại tại khu vực Liddell của AGL và Nhà máy điện Bayswater lân cận - dự kiến sẽ đóng cửa vào năm 2033.
"Điều quan trọng là phải bắt đầu công việc này ngay bây giờ và thu hút các doanh nghiệp đến trước năm 2030. Chúng ta không thể, và cũng không có cộng đồng nào có thể, chịu đựng việc mất tới 12.000 việc làm rồi lại ngồi chờ thêm vài năm để chính quyền tiểu bang, liên bang hay bất kỳ ai khác đến giải cứu. Người dân không thể thất nghiệp suốt vài năm chỉ để chờ một giải pháp."
Liz Perrone từ AGL cho biết các địa điểm như Liddell đã phục vụ cộng đồng của họ rất tốt và sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng.
"Đây thực sự là cơ hội chỉ có một lần trong đời. Tiềm năng của địa điểm này là vô cùng lớn."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
