“Không thể để NDIS thất bại”
“Khó khăn, nhưng không thể tránh khỏi”, đó là cách ông Mark Butler mô tả các cải cách mới.
Chính phủ cho biết sẽ siết chặt tiêu chí đủ điều kiện, cắt giảm một số hỗ trợ tài chính và tăng cường giám sát các nhà cung cấp nhằm kiểm soát tốc độ tăng chi.
“NDIS hiện đang tiêu tốn quá nhiều và tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ chương trình nào tương tự. Nếu không hành động để đảm bảo tính bền vững, chương trình sẽ không còn tồn tại cho những người Úc cần nó nhất… chúng ta không thể để NDIS thất bại.”
Ra mắt năm 2013 với mục tiêu hỗ trợ khoảng 400.000 người, chương trình hiện đã mở rộng lên khoảng 760.000 người tham gia, kéo theo chi phí tăng vọt lên 50 tỷ đô la mỗi năm.
Chính phủ đặt mục tiêu giảm con số này xuống còn khoảng 600.000 vào cuối thập kỷ.
Thay đổi tiêu chí: từ chẩn đoán sang khả năng chức năng
Một trong những thay đổi lớn là loại bỏ cách đánh giá dựa chủ yếu vào chẩn đoán y khoa.
“Việc tiếp cận sẽ dựa trên mức độ suy giảm chức năng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày… ‘cánh cửa chẩn đoán’ đã đưa nhiều người vào chương trình mà nó không được thiết kế cho họ.”
Tuy nhiên, ông Jeremy Hope từ tổ chức People with Disability Australia cho rằng vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng:
“Có rất nhiều con số, nhưng thiếu chi tiết về điều gì sẽ xảy ra tiếp theo… chúng tôi cần biết người khuyết tật sẽ nhận được gì khi họ thức dậy vào ngày mai.”
Chính phủ cũng sẽ giảm chi cho các chương trình tham gia xã hội và cộng đồng, những lĩnh vực có chi phí tăng nhanh.
Để bù đắp, một Quỹ Cộng đồng Hòa nhập trị giá 200 triệu đô la sẽ được thành lập nhằm hỗ trợ các tổ chức địa phương.
Tuy nhiên, bà Emma Bennison cảnh báo cần đảm bảo tính hòa nhập:
“Chúng tôi không muốn các chương trình này khiến người khuyết tật bị tách biệt. Nếu không, đó sẽ là bước thụt lùi.”
Siết quản lý nhà cung cấp, nhắm vào gian lận
Một trọng tâm khác là xử lý gian lận trong hệ thống.
Hiện có gần 280.000 nhà cung cấp dịch vụ NDIS, nhưng chỉ khoảng 6% được đăng ký chính thức.
Chính phủ dự kiến áp dụng hệ thống thanh toán kỹ thuật số và mở rộng danh mục bắt buộc đăng ký.
Trước đây, việc trở thành nhà cung cấp NDIS còn dễ hơn vào một câu lạc bộ có giấy phép… điều đó sẽ thay đổi.
Chỉ trích từ phe đối lập
Bộ trưởng NDIS đối lập Melissa McIntosh cho rằng kế hoạch thiếu chuẩn bị và tham vấn:
“Một kế hoạch lớn được đưa ra mà không có lộ trình rõ ràng… và không tham vấn đầy đủ với phe đối lập.”
Nhóm lớn nhất trong NDIS hiện là trẻ em mắc chứng tự kỷ.
Chính phủ đề xuất chương trình mới “Thriving Kids” để hỗ trợ trẻ dưới 8 tuổi không còn đủ điều kiện tham gia NDIS.
Tuy nhiên, kế hoạch này phụ thuộc vào việc các tiểu bang đồng tài trợ, điều chưa chắc chắn.
Thủ hiến New South Wales Chris Minns cảnh báo: “Các tiểu bang không có hàng tỷ đô la để bù đắp… chúng tôi sẽ hỗ trợ trong khả năng, nhưng không thể cung cấp mức dịch vụ tương đương.”
Song song đó, chính phủ cũng rút lại quy định buộc người cao tuổi phải trả thêm phí cho các dịch vụ cơ bản như tắm rửa và thay đồ trong chương trình chăm sóc tại nhà.
Ông Tom Symondson hoan nghênh thay đổi này:
“Chúng tôi không muốn người cao tuổi phải hy sinh vệ sinh cá nhân và phẩm giá vì không đủ khả năng chi trả… việc miễn phí các dịch vụ này là một kết quả rất tích cực.”
Lộ trình triển khai và cảnh báo
Các thay đổi ban đầu dự kiến áp dụng từ tháng 7 năm nay, nhưng đã được hoãn đến tháng 4/2027 để có thêm thời gian tham vấn.
Ông Butler nhấn mạnh cải cách là cần thiết để bảo vệ tương lai của chương trình:
“NDIS không chỉ là ngân sách, đó là thước đo giá trị quốc gia. Nhưng mỗi vụ gian lận đều làm xói mòn niềm tin… cải cách này là để cứu lấy NDIS.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do Trí tuệ Nhân tạo AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI:
https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
