Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu kêu gọi tinh thần yêu nước trong bối cảnh Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công. Iran sau đó xác nhận và tuyên bố 40 ngày quốc tang. Tuy vậy, tâm trạng người dân lại khác hẳn, với các đoạn video trên mạng cho thấy người dân ở thành phố Karaj xuống đường ăn mừng sau khi nghe tin.
Đối với ông Reza Pahlavi, con trai đang sống lưu vong của Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi, các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel vào Iran đánh dấu một bước ngoặt quan trọng.
Chánh văn phòng của ông, ông Cameron Khansarinia, nói rằng những diễn biến này là sự khởi đầu cho sự kết thúc của chế độ.
"Nếu chiến dịch này tiếp tục và thêm nhiều quan chức cấp cao của chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran bị tiêu diệt, đồng thời bộ máy đàn áp của chế độ tiếp tục bị suy yếu nghiêm trọng, thì chắc chắn đây sẽ là dấu chấm hết cho chế độ. Nếu chế độ không còn có thể duy trì quyền lực bằng bạo lực, không còn khả năng đàn áp người dân Iran, và nếu hệ thống chỉ huy, kể cả đến cấp của Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei bị phá hủy, thì người dân sẽ có thể tự nắm lấy vận mệnh của họ và lật đổ chế độ này."
Phản ứng của cộng đồng quốc tế đối với các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel cũng như tác động của việc Iran trả đũa đang ngày càng rõ ràng hơn.
Tại một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, được triệu tập vài giờ sau các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel, nhà ngoại giao Iran, ông Amir Saeid Iravani cho biết dân thường đã thiệt mạng và bị thương trong các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel.
Ông mô tả các cuộc tấn công này là vi phạm luật pháp quốc tế.
"Cuộc tấn công vũ trang tàn bạo này đã khiến hàng trăm dân thường thiệt mạng và bị thương. Việc viện dẫn lý do tấn công phủ đầu, những tuyên bố về mối đe dọa sắp xảy ra hay các lập luận chính trị không có căn cứ không thể hợp thức hóa hành vi tàn bạo. Những tuyên bố như vậy không có cơ sở về mặt pháp lý, đạo đức hay chính trị. Chúng cũng đi ngược lại các nguyên tắc rõ ràng trong Hiến chương Liên Hợp Quốc."
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres dường như đang lo ngại về việc xung đột lan rộng khắp khu vực.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Israel đã phát động một loạt các cuộc phản công sau các cuộc tấn công ban đầu của Hoa Kỳ, sử dụng máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào Israel, cũng như các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ ở Bahrain, Kuwait và Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Mối quan tâm trước mắt của ông Guterres là về thường dân.
"Khoảng 20 thành phố trên khắp Iran, bao gồm Tehran, Isfahan, Qom và Tabriz được cho là đã bị tấn công. Không phận Iran đã bị đóng và đất nước gần như rơi vào tình trạng mất liên lạc hoàn toàn. Các cuộc tấn công được cho là đã gây thương vong lớn cho dân thường. Theo truyền thông Iran, một cuộc không kích đã giết chết 85 người và làm nhiều người khác bị thương tại một trường nữ sinh ở Minab."
Một số thành viên trong cộng đồng quốc tế đã hoan nghênh các cuộc tấn công, bao gồm cả Ngoại trưởng Ukraine, người cho rằng Iran chỉ có thể tự trách họ về những gì đã xảy ra.
Nhưng các nhà lãnh đạo thế giới khác lại lên tiếng ủng hộ việc quay trở lại con đường ngoại giao.
Ông James Kariuki là người đứng đầu phái đoàn Anh tại Liên Hợp Quốc và là Chủ tịch đương nhiệm của Hội đồng Bảo an.
"Không bao giờ được phép để Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Đó là lý do tại sao chúng tôi, cùng với các đối tác Pháp và Đức, luôn ủng hộ các nỗ lực tìm kiếm giải pháp thông qua đàm phán. Chúng tôi luôn khẳng định rằng chỉ có giải pháp ngoại giao mới có thể giải quyết triệt để và bền vững những mối đe dọa này."
Tại Hoa Kỳ, hậu quả chính trị chỉ mới bắt đầu.
Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc, ông Mike Waltz đã nói với Liên Hợp Quốc rằng Tổng thống Trump đã làm điều đúng đắn.
"Đây là thời điểm lịch sử đòi hỏi sự minh bạch về mặt đạo đức, và Tổng thống Trump đã đáp ứng được yêu cầu đó."
Ông ấy cũng nhận được sự ủng hộ từ đảng Cộng hòa.
Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Tom Cotton đã chỉ ra nhiều bất bình chống lại Iran, bao gồm cuộc khủng hoảng con tin năm 1979 và vụ đánh bom Beirut năm 1983 gây chết người.
Ông Trump gần như nắm quyền kiểm soát hoàn toàn đảng Cộng hòa của ông và sự bất đồng chính kiến rất hiếm.
Nhưng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thomas Massie đã đi ngược lại lập trường chung để tuyên bố phản đối cuộc chiến này và ông đang thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu về cuộc khủng hoảng đang diễn ra, cùng với nghị sĩ đảng Dân chủ Ro Khanna và đảng của ông cho rằng Tổng thống Hoa Kỳ cần phải xin phép Quốc hội trước khi tiến hành hành động quân sự.
"Người dân Hoa Kỳ đã quá mệt mỏi với những cuộc chiến thay đổi chế độ, khiến chúng tôi tốn hàng tỷ đô la và đặt sinh mạng vào rủi ro. Chúng tôi không muốn tham gia chiến tranh với một quốc gia 90 triệu dân ở Trung Đông. Mỗi thành viên Quốc hội cần phải công khai lập trường của họ hôm nay về việc họ sẽ bỏ phiếu thế nào đối với nghị quyết về quyền hạn chiến tranh của Thomas Massie và tôi."
Trong khi đó, Úc đã nhanh chóng hành động để quản lý các tác động trong nước của cuộc khủng hoảng.
Một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng An ninh Quốc gia Úc đã được tổ chức với các bộ trưởng cấp cao của chính phủ.
Sau đó, Thủ tướng Anthony Albanese đã ủng hộ những bình luận trước đó của Ngoại trưởng Penny Wong, nói rằng Úc không tham gia vào các cuộc tấn công và không hề biết trước về chúng.
Ông cũng giữ vững lập trường ủng hộ Hoa Kỳ trước đó, nói rằng cần phải xử lý Iran.
"Ông Ayatollah Khamenei chịu trách nhiệm đối với chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của chế độ, việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm vũ trang, cũng như những hành động bạo lực và đàn áp tàn nhẫn nhắm vào chính người dân của ông. Điều này đã cướp đi vô số sinh mạng ở Iran và cả ở nước ngoài. Ông cũng bị quy trách nhiệm cho việc chỉ đạo các cuộc tấn công trên lãnh thổ Úc. Sự ra đi của ông sẽ không được thương tiếc."]]
Người Úc ở Iran được khuyến cáo nên rời đi càng sớm càng tốt khi tình hình diễn biến phức tạp.
Nhưng Thượng nghị sĩ Wong cho biết nhiều không phận đã bị đóng cửa và một số hãng hàng không lớn nhất thế giới đã ngừng hoạt động, điều này có thể gây khó khăn cho việc đưa người dân về nước.
Một du khách đã nói với đài SBS rằng tình hình rất hỗn loạn, do các hãng hàng không hoãn hoặc hủy chuyến bay.
"Không còn khách sạn nào, hoặc mọi người chỉ ngủ trên sàn nhà, nếu may mắn thì ngủ trên ghế. Tất cả các cửa hàng thực phẩm đều đóng cửa. Đây là một cơn ác mộng tồi tệ nhất của tôi."
Tại Adelaide, bác sĩ Fariba Willison là một trong số những người Úc gốc Iran cho rằng cộng đồng người Iran tại địa phương đang dự đoán những thay đổi lớn.
Bà nói không ai kỳ vọng có giải pháp ngay lập tức, nhưng họ lường trước sẽ có một giai đoạn chuyển tiếp đầy khó khăn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
