Lời khen được đưa ra sau khi chính sách di dân của khối Liên hiệp Châu Âu một lần nữa trở thành tâm điểm tranh luận, sau vụ hàng chục ngàn di dân từ Morocco ồ ạt vượt biên vào thành phố Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi hồi tuần trước. Giới chức Tây Ban Nha cho biết khoảng 72 ngàn người đã vượt qua biên giới vào Ceuta, trong đó 70 ngàn người đã được hồi hương về Morocco. Tuy nhiên, các lời kêu gọi mạnh tay hơn đối với các đường dây đưa người vượt biên trái phép vẫn tiếp tục gia tăng.
Khoảng 72 ngàn di dân đã vượt vào vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha trong tuần qua.
Ceuta nằm trên bờ biển phía bắc Phi Châu, giáp Morocco và Địa Trung Hải.
Giới chức Tây Ban Nha cho biết từ đó đến nay đã hồi hương 70 ngàn người về Morocco.
Tuy nhiên, theo Giám đốc Ủy ban Trợ giúp Người tị nạn Tây Ban Nha (Commission for Refugee Aid-CEAR), ông Mauricio Valiente, vẫn còn khoảng vài ngàn di dân đang bị mắc kẹt tại Ceuta.
“Chúng tôi cho rằng còn khoảng từ 3.000 đến 4.000 người ở lại Ceuta. Việc nhận diện họ đang có tiến triển, nhưng sẽ cần thời gian để hoàn tất. Hiện chúng tôi chưa thể đưa ra con số chính xác.”
Trong số những người vẫn còn ở lại có Ahmed Haroun, 29 tuổi, người Sudan, đã dành bốn năm qua để tìm đường đến Âu Châu.
"Tôi có nhiều người thân đang chờ tôi và tôi muốn giúp họ. Tôi có rất nhiều ước mơ, nhưng ước mơ lớn nhất là giúp những người thân còn lại của mình. Tôi nói 'còn lại' vì tôi đã mất rất nhiều người thân, giờ chỉ còn ba hoặc thậm chí chỉ còn một người. Tôi muốn giúp họ. Tôi không muốn mất thêm bất cứ ai nữa. Tôi sẽ chiến đấu vì họ, sẽ làm bất cứ điều gì để giúp họ."
Ít nhất 75 người đã thiệt mạng ở phần biên giới phía Tây Ban Nha, trong khi phía Morocco báo cáo có 11 người tử vong.
Cuộc khủng hoảng đã dẫn đến một cuộc họp khẩn cấp của các Bộ trưởng Nội vụ Liên hiệp Âu Châu tại Brussels về vấn đề an ninh biên giới.
Trước đó, Chủ tịch Ủy hội Âu Châu Ursula von der Leyen đã đề nghị tăng cường bảo vệ biên giới của Liên hiệp Âu Châu và gia tăng hỗ trợ cho Morocco nhằm ngăn chặn sự việc tái diễn.
Ủy viên Nội vụ và Di dân của Liên hiệp Âu Châu Magnus Brunner nói rằng cuộc khủng hoảng đã thử thách năng lực bảo vệ biên giới của Âu Châu, khả năng chống lại thông tin sai lệch và tinh thần đoàn kết giữa các quốc gia thành viên.
Ông cho rằng diễn biến vừa qua cho thấy những hình ảnh đầy kịch tính có sức tác động mạnh hơn cả những số liệu khả quan nhất, ám chỉ việc Liên hiệp Âu Châu đã đạt tiến bộ trong việc giảm di dân bất hợp pháp.
“Những gì xảy ra ở Ceuta đã cho thấy rất rõ rằng các hình ảnh đầy kịch tính có sức nặng hơn cả những số liệu tốt đẹp nhất. Đó cũng là một bài học chúng ta cần rút ra.”
Những diễn biến này đã làm bùng lên cuộc tranh luận mới về chính sách di dân của Liên hiệp Âu Châu.
Tuy nhiên, ông Brunner nói rằng sự toàn vẹn của khu vực Schengen vẫn được duy trì trong đợt di dân ồ ạt hồi tuần trước.
Ông cũng nhấn mạnh rằng các đường dây đưa người vượt biên trái phép cùng với các thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội đã góp phần thúc đẩy làn sóng này.
“Hơn 70.000 người đã vượt biên chỉ trong vài giờ, như quý vị đã biết, được tiếp sức bởi các mạng lưới đưa người bất hợp pháp và cả thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Điều đó đã đặt sự toàn vẹn của biên giới bên ngoài của chúng tôi dưới áp lực vô cùng nghiêm trọng.”
Đây là một đoạn video của một người đàn ông Morocco đăng trên mạng xã hội.
"Đừng bao giờ tin những ai nói rằng nếu vào được Ceuta thì sẽ bị trả về. Các bạn sẽ không bị trả về. Những người ở ngoài biển không bị đưa trở lại. Hãy nhớ điều đó. Họ được đưa đến Ceuta, nơi nhà chức trách sẽ tiến hành thủ tục để quyết định họ có bị hồi hương hay được ở lại. Vì vậy, ai có cách để thử thì hãy thử."]]
Ông Brunner cho rằng chương trình hợp thức hóa quy chế cho những người không có giấy tờ hợp pháp không phải là một tín hiệu tích cực đối với Âu Châu.
“Tôi hiểu đây là thẩm quyền của một quốc gia thành viên, và tôi hiểu Tây Ban Nha làm như vậy chủ yếu vì những người này đến từ Mỹ Latinh, cùng ngôn ngữ và cùng nền văn hóa. Nhưng đối với phần còn lại của Âu Châu thì đây rõ ràng không phải là một tín hiệu tốt.”
Biến cố vừa qua một lần nữa phơi bày những bất đồng kéo dài trong nội bộ Liên hiệp Âu Châu về chính sách di dân.
Đây là một trong những vấn đề gây chia rẽ sâu sắc nhất của Liên hiệp Âu Châu kể từ cuộc khủng hoảng năm 2015-2016, khi hơn một triệu người tị nạn và di dân đến Âu Châu, phần lớn chạy trốn cuộc chiến tại Syria.
Mặc dù Liên hiệp Âu Châu đã đạt được một số tiến bộ trong việc giảm di dân bất hợp pháp, vụ việc lần này vẫn làm bùng phát căng thẳng.
Trước đó, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tuyên bố nước này sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát tạm thời đối với biên giới đường không và đường biển với Tây Ban Nha, đồng thời đặt câu hỏi về cách Madrid xử lý cuộc khủng hoảng.
Tại cuộc họp của Liên hiệp Âu Châu, các bộ trưởng đã nghe phần trình bày của người đồng cấp Tây Ban Nha.
Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska cho biết hoàn toàn không có bất kỳ dấu hiệu báo trước nào.
“Hoàn toàn không có báo cáo hay bất kỳ cảnh báo nào về việc một sự cố tương tự có thể xảy ra. Sự việc lần này khác hẳn những gì đã diễn ra vào năm 2021—thời điểm 10.000 người tràn vào bất hợp pháp và gây ra những tác động xã hội rõ rệt mà ai cũng biết."
Tuy nhiên, cách ứng phó này đã vấp phải chỉ trích.
Chuyên gia phân tích di dân Helena Hahn thuộc Trung tâm Chính sách Âu Châu cho biết Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đang chịu áp lực rất lớn, không chỉ từ cả hai phía của chính trường trong nước mà còn từ các quốc gia thành viên khác của Liên hiệp Âu Châu.
Điều đó làm gia tăng các lời kêu gọi áp dụng chính sách hồi hương cứng rắn hơn và có biện pháp mạnh đối với các đường dây đưa người vượt biên trái phép.
“Sự việc này thực sự đã làm Liên hiệp Âu Châu chấn động, vì tôi nghĩ các nhà lãnh đạo chính trị đã quá quen với xu hướng số người nhập cảnh bất hợp pháp giảm dần và tiếp tục giảm, mà chưa thực sự nghĩ đến khả năng một sự việc như thế này vẫn có thể xảy ra và chúng ta vẫn phải chuẩn bị sẵn sàng.”
Ủy viên phụ trách Địa Trung Hải của Liên hiệp Âu Châu Dubravka Šuica cho rằng làn sóng di dân này lẽ ra không nên xảy ra và việc ứng phó phải là trách nhiệm chung.
“Chúng ta phải cùng nhau bảo vệ biên giới bên ngoài. Đây không chỉ là vấn đề của Tây Ban Nha mà còn là vấn đề của toàn Âu Châu, vì thế đây là trách nhiệm chung của Âu Châu, đồng thời cũng là trách nhiệm của Morocco. Cả hai bên đều phải hành động. Và tôi tin rằng từ nay về sau, chúng ta sẽ khôn ngoan hơn.”
Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cũng lên tiếng, cảnh báo rằng các hình ảnh của cuộc khủng hoảng đã bị lợi dụng như một công cụ tuyên truyền.
"Tất cả các quốc gia thành viên đều bày tỏ sự lấy làm tiếc trước việc một số hình ảnh bị khai thác để phục vụ các chiến dịch can thiệp thông tin từ các quốc gia bên ngoài, sử dụng những hình ảnh này nhằm chỉ trích chính sách di dân của Liên hiệp Âu Châu và tìm cách gây chia rẽ giữa các quốc gia thành viên.”
Trong lúc các nhà lãnh đạo đang nhóm họp, hơn 170 di dân đã được cứu sau khi chiếc thuyền chở họ bốc cháy trong lúc vượt eo biển Manche, trong một trong những chiến dịch cứu nạn lớn nhất kể từ khi hồ sơ thống kê được thiết lập vào năm 2018.
Các tàu cứu nạn từ Anh và Pháp đã được điều động.
Giới chức Pháp cho biết nhiều người buộc phải nhảy xuống biển gần ranh giới giữa hải phận Pháp và Anh.
Một số người bị bỏng, bị thương và trầy xước, nhưng không có trường hợp nào bị thương nghiêm trọng.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
