Hàng năm Tự điển Macquarie vốn được xem là tiêu chuẩn của tiếng Anh ở Úc, chọn một từ có ý nghĩa và thông dụng nhất. Và trong năm 2017, chuyện nhiều nhân vật nổi tiếng bị cáo giác lạm dụng tình dục đã chi phối sự bình chọn đó.
Trong năm rồi, bổng dưng nhiều người, nam cũng như nữ, tiết lộ những trải nghiệm của họ khi bị lạm dụng tình dục hay bị tấn công nơi công cộng.
Từ đó người ta dùng chữ "milkshake duck" để mô tả sự thay đổi qua đêm đối với những tên tuổi từng được công chúng ưa thích.
Tổng biên tập của Tự điển Maquarie Susan Butler giải thích: "Milkshake duck là con vịt thích uống sinh tố, và được mọi người yêu thích, nhưng rồi bổng dưng sau đó trở thành một kẻ kỳ thị khiến mọi người đâm ra ghét nó."
Chữ "milkshake duck" phỏng theo hình biếm họa của họa sĩ Úc Ben Ward vẽ trong năm 2016. Nhưng nếu phải dịch ra tiếng Việt tôi nghĩ đại loại là một kẻ đạo đức giả.
Phong trào #MeToo (me too) của các phụ nữ từng là nạn nhân của lạm dụng tình dục đã tiết lộ rất nhiều con vịt đạo đức giả đó.
Tham gia ban bình chọn từ trong năm là Tiến sỹ Karl Kruszelnicki tiên đoán rằng từ ngữ hay câu chữ trong tương lai sẽ phụ thuộc vào những trào lưu trong xã hội.
"Thế hệ trước giàu có trong tay sáu bảy căn nhà nhờ chính sách bù lỗ đầu tư địa ốc, nhưng thế hệ trẻ sẽ là thế hệ đầu tiên sau nhiều thế hệ, sẽ nghèo hơn cha mẹ và không đủ sức mua nhà."
"Và chúng ta đã có chữ "thế hệ trái bơ dập" để mô tả những người trẻ chỉ biết tiêu xài hoang phí chứ không không để dành tiền cọc mà mua nhà. Nhưng ý thật sự ở đây là làm sao thế hệ trẻ có thể tìm đâu ra nửa triệu đôla để đặt cọc mà vay tiền mua nhà."
Hàng năm Tự Điển Macquarie có thêm từ 800 đến 1,000 chữ hay nghĩa mới. Bà Susan Butler nói chuyện chính trị và môi trường sống thường có ảnh hưởng lớn trong ngôn ngữ, trong khi ẩm thực ở Úc thay đổi nhờ vào sự đa văn hóa.
Ví dụ chữ "poke" có nghĩa là món sàlách trộn của người Haiwaii, với cá sống, đậu nành, mè và gạo.
Trong khi đó chữ "dark state" có nghĩa là những người làm trong bộ máy nhà nước, như là an ninh tình báo với nhiệm vụ bảo vệ chế độ.
Bà Butler cho biết chữ tiếng Hoa "daigou" là một trong những từ đang trở nên rất thông dụng ở Á Châu.
"Daigou" là người ở Úc, một người gốc Hoa ở Úc chuyên lấy đơn đặt hàng của khách hàng ở Trung Quốc và cung cấp những gì họ muốn mua. Cách dùng chữ này khá lạ, nhưng tôi nghĩ có lẽ ngày càng có nhiều người vay mượn tiếng Hoa khi mà chúng ta bị cuốn hút vào quỹ đạo của Trung Quốc."
Giáo sư Ingrid Piller dạy ngữ học ứng dụng tại Đại học Maquarie nói internet và mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ.
"Tôi nghĩ chúng ta đang thấy thế giới trở nên liên kết hơn và ngôn ngữ luôn luôn phản ảnh những gỉ chúng ta quan tâm, và bởi vì ngôn ngữ là giao tiếp, vì vậy bất kỳ cái gì người ta quan tâm, chúng ta sẽ tìm thấy trong ngôn ngữ chúng ta sử dụng."
Một trong những chữ thông dụng khác trong năm 2017 là "plandid" có nghĩa là tấm ảnh xem có vẽ chụp được tình cờ, nhưng thậy ra đã dàn xếp trước.
Người chạy theo thời trang gọi là "sheeple". Còn thân nhưng không cùng chung máu mủ thì gọi là "framily", ghép từ hai chữ "friend family".
