Mahsa Amini đã được truy tặng Giải thưởng Sakharov dành cho Tự do. Cái chết của gô gái 22 tuổi khi bị cảnh sát Iran giam giữ đã gây ra sự phẫn nộ và phản đối trên toàn thế giới.
"Vì vậy, các đồng nghiệp thân mến, tôi tự hào thông báo rằng Giải thưởng Sakharov năm 2023 về tự do tư tưởng đã được trao cho Jina Mahsa Amini và phong trào phụ nữ, sự sống và tự do tại Iran... Nghị viện Châu Âu lắng nghe các bạn, thế giới nhìn thấy các bạn và chúng tôi ở bên các bạn. Jin, Jiyan, Azadi.”
Liên minh Âu Châu đã trao giải thưởng cao quý nhất, Giải thưởng Sakharov cho Tự do, cho người phụ nữ Iran Mahsa Amini.
Cô gái 22 tuổi đã chết trong sự giam giữ của cảnh sát Iran vào năm ngoái. Cô bị giam vì bị cáo buộc đội khăn trùm đầu không đúng cách, vì cô đã đeo nó quá lỏng lẻo.
Cái chết của cô kể từ đó đã làm dấy lên sự phẫn nộ, gây ra các cuộc biểu tình rầm rộ trên khắp thế giới, đồng thời dấy lên một phong trào toàn cầu gọi là 'Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do'.
Phong trào kêu gọi chấm dứt các đạo luật đối với phụ nữ Iran.
Chủ tịch Nghị viện Liên minh Âu Châu Roberta Metsola nói giải thưởng này dành để vinh danh những phụ nữ và nam giới dũng cảm ở Iran đang dẫn đầu phong trào.
"Ngày 16 tháng 9 năm 2022 là một ngày sẽ sống mãi trong nỗi ô nhục, và vụ sát hại dã man Jina Mahsa Amini, 22 tuổi, đã đánh dấu một bước ngoặt. Nó đã dẫn đến một phong trào do phụ nữ lãnh đạo đang làm nên lịch sử. Thế giới đã nghe thấy những lời hô vang 'phụ nữ, cuộc sống, tự do'. Ba từ đã trở thành lời kêu gọi tập hợp cho tất cả những người đứng lên vì bình đẳng, vì nhân phẩm và vì tự do ở Iran."
Mahsa Amini sinh ra ở tỉnh Kurdistan miền tây Iran.
Các nhân chứng nói cô đã bị đánh đến chết cũng như gia đình cô cho biết cô đã bị giết bởi những cú đánh mạnh vào đầu và tay chân.
Nhưng chính quyền Iran ban đầu nói Amini bị đau tim trước, và nhân viên điều tra nước này sau đó đã liên kết cái chết của cô với một tình trạng bệnh lý đã có từ trước.
Những tháng biểu tình diễn ra sau đó được mô tả là chưa từng có và là một trong những tình trạng hỗn loạn chính trị tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ tại Iran, tương tự cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Theo báo cáo, hàng chục người đã chết trong các cuộc biểu tình lan rộng ra hơn 80 thành phố trên toàn đất nước Iran.
Phụ nữ, bao gồm cả nữ sinh, cởi và đốt khăn trùm đầu, thách thức các đạo luật yêu cầu phụ nữ phải che tóc và mặc quần áo rộng rãi.
Từ khóa #MahsaAmini trở thành một trong những thẻ hashtag thịnh hành nhất trên Twitter bằng tiếng Ba Tư.
Tổng thống Iran Ebrahim Raisi phát biểu sau cái chết của cô, nói rằng cái chết của cô phải được điều tra, nhưng sự hỗn loạn của đám đông sẽ không được dung thứ.
"Về cái chết của bà Amini, nó đã ảnh hưởng đến tất cả mọi người và mọi người đều tin rằng điều này cần được làm rõ. Chúng ta phải theo dõi nó với bất kỳ quan điểm chính trị nào, bằng bất kỳ cách nào và ở bất kỳ đâu trên đất nước, và vấn đề này phải được theo đuổi một cách công bằng và bình đẳng."
Người Úc cũng tổ chức các cuộc biểu tình của riêng mình, với cuộc biểu tình đánh dấu một năm kể từ khi Amini qua đời hồi tháng 9 năm nay.
Chính phủ liên bang cũng áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với 4 cá nhân và 3 tổ chức có liên quan đến chế độ Iran.
Ngoại trưởng Penny Wong vào thời điểm đó cho hay chính phủ Úc sẽ tiếp tục 'nhắm vào những kẻ đàn áp phụ nữ và trẻ em gái ở Iran'.
Một số người dẫn đầu phong trào 'Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do' và các thành viên của cộng đồng người Iran ở hải ngoại, cũng tham gia biểu tình bằng cách cạo râu hoặc cắt tóc bằng kéo.
Dưới thời Cộng hòa Hồi giáo, tóc được coi là dấu hiệu của vẻ đẹp và phải được giấu kín.
Hành động nhổ tóc cũng được nhắc đến trong thơ ca và văn học Ba Tư như một hành động để tang.
Thành viên Thụy Điển gốc Iraq của Nghị viện Âu Châu, Abir Al-Sahlani, nằm trong số những người đưa tang.
"Cho đến khi Iran được tự do, cơn thịnh nộ của chúng tôi sẽ lớn hơn những kẻ áp bức. Cho đến khi phụ nữ Iran được tự do, chúng tôi sẽ sát cánh cùng các bạn. Jin, Jiyan, Azadi - "Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do”
Chủ tịch Nghị viện Liên minh Âu Châu Roberta Metsola đưa ra thông điệp tương tự bằng tiếng Kurd khi bà công bố giải thưởng.
"Nghị viện Châu Âu lắng nghe các bạn, thế giới nhìn thấy các bạn và chúng tôi ở bên các bạn. Jin, Jiyan, Azadi - "Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do”.
