Thường được liên tưởng đến văn hóa Mỹ, môn thể thao rodeo có lịch sử lâu đời ở vùng hẻo lánh của Úc. Mỗi năm, hàng ngàn người tụ tập tại Mount Isa, thuộc Queensland, để tham dự sự kiện rodeo lớn nhất ở nam bán cầu. Di sản rodeo cũng được tôn vinh và bảo tồn, ở nhiều cộng đồng khu vực trên khắp các tiểu bang và vùng lãnh thổ.
Rodeo, hay cưỡi ngựa mạo hiểm, có lịch sử lâu đời ở Úc.
“Những chàng cao bồi thời Victoria, tham gia môn thể thao nguy hiểm cưỡi bò tót, tại triển lãm thường niên của Melbourne”, phim tư liệu.
Với những ghi chép về môn thể thao này có từ những năm 1850, rodeo được sử dụng để phát triển các kỹ năng, mà những người chăn nuôi gia súc sử dụng trong cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như cưỡi những con ngựa khó bảo và kiểm soát gia súc.
Trong đoạn phim tư liệu từ năm 1936 này, các cao bồi ở Victoria tham gia môn thể thao nguy hiểm là cưỡi bò tót.
"Hầu hết họ cưỡi được vài mét trên lưng con bò tót có sừng, rồi ngã xuống và bỏ cuộc, trong cuộc chiến không cân sức. Nhưng có một chàng trai thông minh, biến cuộc thi rodeo thành một cuộc đua. Nếu cậu ta không tránh được cú đá vó bay tới, cậu ta sẽ bị thâm tím mắt, hoặc gì đó tương tự”, phim tư liệu.
Trong 67 năm, Mount Isa đã tổ chức cuộc thi rodeo thường niên của họ, hiện là cuộc thi rodeo lớn nhất ở nam bán cầu.
Sự kiện năm 2026 bao gồm nhiều cuộc thi dành cho giới nữ, người bản địa và thiếu niên hơn bao giờ hết, với giải thưởng tiền mặt và chứng kiến các thí sinh đến từ mọi tiểu bang và vùng lãnh thổ của Úc.
Cưỡi bò tót là sự kiện phổ biến nhất và nguy hiểm nhất, tại một cuộc thi rodeo.
Đến từ Cloncurry ở vùng nông thôn Queensland, Darryl Chong là một vận động viên bảo vệ, công việc của anh là làm vệ sĩ cho các cao bồi và nữ cao bồi, để họ có thể rời khỏi đấu trường một cách an toàn. Tại Lễ hội Rodeo Mount Isa, nhà vô địch cưỡi bò tót năm lần, giúp dẫn dắt buổi huấn luyện dành cho người bản địa, nhằm giúp thế hệ tiếp theo xây dựng sự tự tin trong môn thể thao này.
"Ồ vâng ạ. Bọn trẻ rất hào hứng, phải không? Và chúng tôi cũng vậy, không có cảm giác nào tuyệt vời hơn khi thấy bọn trẻ ra ngoài đó, vui chơi, đập tay nhau và nhảy xuống với nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt. Đó mới là ý nghĩa của tất cả”, .Darryl Chong
Thay vì cưỡi một con bò tót trưởng thành, các sự kiện dành cho thiếu niên thường liên quan đến một con bò đực non, một con bò đực chưa trưởng thành đã bị thiến.
Để chuẩn bị cho điều đó, Darryl Chong cho biết trước tiên họ sẽ thử với một thùng rơi hay drop barrel, một dụng cụ huấn luyện chuyên dụng, mô phỏng chuyển động của một con bò tót.
"Vì vậy, những gì chúng tôi làm là hướng dẫn các em những điều cơ bản về trang thiết bị, dụng cụ và thiết bị an toàn. Đó là ưu tiên số một của chúng tôi dành cho thế hệ trẻ, và sau đó chúng tôi cho các em làm quen với thùng rơi. Chúng tôi chỉ tập trung vào kỹ thuật của các em và giúp các em cảm thấy thoải mái khi thực hiện. Và hôm nay, chúng tôi nhanh chóng đưa các em đến khu vực thi đấu bò tót, và tất cả các em đều được cưỡi những con bò đực. Thật tuyệt vời khi được chứng kiến điều đó. Có một vài em nhỏ ở đây. Các em chưa bao giờ cưỡi bò trước đây, và các em đã cưỡi được một lúc. Và vâng, đó có lẽ là một trong những ngày tuyệt vời nhất mà tôi từng thấy, trong một khóa huấn luyện dành cho thiếu niên, trong một thời gian dài”, Darryl Chong.
Là một dấu mốc quan trọng trong lịch xã hội của các cộng đồng khu vực, các sự kiện rodeo lớn nhất trong nước thường diễn ra ở những thị trấn và thành phố nhỏ nhất.
Người dẫn chương trình rodeo là Aaron Ryan cho biết, năng lượng tại các sự kiện này là điều mà mọi người nên trải nghiệm.
"Khán giả tối thứ Sáu, tối thứ Bảy, chiều thứ Bảy có mặt ở đây. Sân vận động này thật sôi động. Bạn cảm nhận được năng lượng và tất nhiên, tôi cảm nhận được sự hưng phấn của các tay đua. Không chỉ chúng tôi, những người bình luận cũng phấn khích, bởi vì chính cái không khí đó, toàn bộ không khí đó. Các thị trấn đang náo nhiệt vào cuối tuần này. Nó rất quan trọng đối với thị trấn. Nó rất quan trọng đối với cộng đồng. Nó nằm trong danh sách những điều cần làm, của hầu hết mọi du khách. Và nếu chưa có, tôi khuyên bạn nên thêm nó vào, vì không có gì giống như nó, ở bất kỳ nơi nào khác ở Úc”, Aaron Ryan.
Các cuộc thi rodeo bao gồm một số sự kiện khác nhau, được chia thành hai hạng mục chính: các sự kiện cưỡi thú dữ và các sự kiện tính thời gian.
Các sự kiện cưỡi thú dữ bao gồm cưỡi bò tót, cưỡi ngựa hoang có yên và cưỡi ngựa không yên.
Những sự kiện này yêu cầu các thí sinh, phải giữ thăng bằng trên lưng con vật ít nhất tám giây và được đánh giá dựa trên cả lực hất tung của con vật và khả năng kiểm soát của người cưỡi.
Còn các sự kiện tính giờ bao gồm đua ngựa kéo dây, vật bò và đua thùng, kiểm tra tốc độ, sự nhanh nhẹn và khả năng phối hợp của các vận động viên.
Tham gia tranh tài ở các sự kiện đua ngựa kéo dây và vật bò là nhà vô địch Tom Willoughby, người đã có mặt hàng tuần từ Benalla cùng con gái Lottie.
"Vâng, đó là một chặng đường dài từ Victoria. Tổng cộng khoảng gần 4.000 km khứ hồi. Đây là một trong những giải đấu rodeo hay nhất cả nước. Tôi nghĩ 2 năm qua thật tuyệt vời. Tiền thưởng, không khí và tinh thần mà Mount Isa tạo ra, một lần nữa thực sự đáng kinh ngạc. Và việc có thể đi khắp đất nước và làm điều đó cùng con gái lớn của tôi, thật tuyệt vời”, Tom Willoughby.
Theo truyền thống gia đình, ông nội của Tom - cũng tên là Tom - cũng là một nhà vô địch rodeo.
"Và có rất nhiều gia đình khác giống như chúng tôi cũng đi du lịch khắp nơi, và Lottie có những người bạn tuyệt vời mà tất cả bọn họ đều có thể đi chơi cùng nhau, cưỡi ngựa cùng nhau. Đó là một bầu không khí tuyệt vời khi ở đó, cắm trại, rồi được đến đây. Và sân vận động này tự nó đã nói lên tất cả, phải không? Khi bạn nhìn vào đây và đi dạo xung quanh, cưỡi ngựa quanh đây, bạn nhận ra mình đang ở một nơi đặc biệt”, Tom Willoughby.
Một sự kiện khác tại lễ hội rodeo, là cưỡi ngựa biểu diễn.
Sự kiện đòi hỏi thể lực cao này, yêu cầu các tay đua thực hiện các pha nguy hiểm trên lưng ngựa và cần một lượng lớn, sự cân bằng và sức mạnh.
"Tên tôi là Dayna Bradshaw, và tôi là chủ sở hữu của Cowgirls with Wings Trick Riding. Tôi đứng lên và treo ngược người trên lưng ngựa, khi chúng đang phi nước đại. Đây là lần đầu tiên tôi đến Mount Isa, và tôi vô cùng hào hứng. Vì vậy, các bạn sẽ được thấy tôi đứng lên, treo ngược người, gần như là biểu diễn thể dục dụng cụ trên lưng ngựa. Đó chính là ý nghĩa của cưỡi ngựa biểu diễn”, Dayna Bradshaw.
Mặc dù diện mạo của môn rodeo đã thay đổi theo thời gian, nhưng quy mô khổng lồ của các sự kiện như Mount Isa cho thấy, tầm quan trọng của môn thể thao này trong văn hóa Úc vẫn mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Đây là đoạn phim tư liệu từ năm 1948 tại Moree, thuộc New South Wales, tại sự kiện rodeo lớn nhất nước Úc một thời.
"Những người thành thị đến bằng xe hơi, nhưng vào mùa Rodeo, các chàng trai thích di chuyển bằng cách khó khăn hơn. Một phút trước bạn còn ở trên cao, phút sau bạn đã ở dưới thấp, cuộc sống sẽ khó khăn hơn, cho những chàng trai thực sự ở dưới đáy vực”, phim tư liệu.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
