New Caledonia thuộc lãnh thổ nước Pháp, trưng cầu dân ý độc lập vào Chủ Nhật ngày 4/11. Sự kiện này diễn ra 30 năm sau một cuộc đối đầu bạo lực với những người thổ dân đòi ly khai ở quần đảo Thái Bình Dương.
Đã 40 năm trôi qua kể từ khi một phần địa phận của nước Pháp tuyên bố trở thành quốc gia độc lập.
Năm 1977, đất nước French Somaliland lúc đó là thuộc địa củ Pháp , đã bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý để trở thành một đất nước cộng hòa, tuyên bố trở thành quốc gia tự trị Djibouti.
Cuối tuần này, Chủ nhật, ngày 4 tháng 11, một vùng lãnh thổ khác của Pháp có thể sẽ diễn ra một sự kiện tương tự như vậy.
Lãnh thổ Quần đảo Thái Bình Dương New Caledonia, cách vùng duyên hải phía đông của Úc 1.200 km, đang bỏ phiếu về việc liệu họ có muốn tiếp tục là thuộc địa của nước Pháp hay sẽ trở thành một quốc gia độc lập như Djibouti.
Vào tháng Năm, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã phát biểu tại thủ đô Nouméa của quần đảo. Ông kêu gọi dân chúng và các nhà lãnh đạo ở đó, khi nói rằng họ "không quay ngược lại lịch sử. "
Ông là tổng thống đầu tiên đến thăm hòn đảo này kể từ khi Pháp tiến hành một cuộc quân sự tử chiến 30 năm trước nhắm vào các thành viên trong một phong trào độc lập đã đưa các con tin người Pháp vào hang động trên đảo Ouvea.
" Và lịch sử của chúng ta có thể đã bị "chuyển động" trong cuộc kháng chiến, nhưng tôi tin rằng, nếu chúng ta có thể cùng nhau, đưa chương lịch sử này vào để đoàn kết với nhau giữa quá khứ với hiện tại, thì tất cả chúng ta đều sẽ mạnh mẽ hơn."
Cuộc đối đầu năm 1988 đã dẫn đến sự căng thẳng trong nhiều năm trên các hòn đảo này.
Những người thổ dân đòi ly khai đã giết chết bốn hiến binh người Pháp và bắt 27 con tin, cùng với một công tố viên và bảy thành viên của một đơn vị quân đội Pháp.
Trong cuộc tấn công quân sự tiếp sau đó nhằm chấm dứt hai tuần của cuộc chiến, có 19 người bản địa Kanaks và hai hiến binh đã chết.
Nhiều người trong số những kẻ bắt con tin được cho là đã bị xử tử sau khi bị bắt.
Hai tháng sau đó, thủ tướng Pháp Michel Rocard đã đàm phán thỏa thuận giữa những người đòi ly khai và không ly khai trong lãnh thổ.
"Tôi đã được đề cử thủ tướng năm ngày sau một vụ thảm sát."
Đó là ông Rocard đang phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình tiếng Pháp của đài SBS năm 2011.
Ông nói với SBS rằng khi ông tiếp quản vị trí của mình, ông đã mong muốn thay đổi các quy trình của Pháp ở New Caledonia và ông muốn làm những điều đúng đắn.
"Sự chiếm đóng thuộc địa của Pháp trên New Caledonia là tàn bạo nhất, man rợ nhất, và, mỗi khi một chính phủ phản ứng với các sự kiện, thì đều bằng vũ lực, bằng sự đàn áp. Những thay đổi từng xảy ra ở Paris, tách biệt với mọi thứ và không có bất kỳ sự tham vấn nào. Tôi quyết định thay đổi điều đó, tôi quyết định dành thời gian của chúng tôi để làm những điều đúng đắn. "
Ba thập kỷ sau đó trên đảo, nhiều người Kanak vẫn mang trong mình những vết thương lòng.
Họ tưởng nhớ đặc biệt về một người đàn ông, tên Jean Marie Tjibaou. Ông này bị giết vào năm 1989.
Vợ của ông, là bà Marie-Claude Tjibaou, nay đã là góa phụ, đã nói với chương trình tiếng Pháp của đài SBS rằng ông là một trong những người đã tạo nên quá trình đang diễn ra.
Ba mươi năm sau, người dân New Caledonia sẽ viết trang lịch sử của riêng họ, nếu một trong ba cuộc trưng dân ý này bỏ phiếu thuận.
Nhưng Charles Washetine, từ Mặt trận Giải phóng Dân tộc Xã Hội Quốc gia Kanak , đã thừa nhận rằng các điều kiện đã thay đổi theo thời gian.
"Điều đó đã hoàn toàn khác đi. Ngữ cảnh đã thay đổi. Trong 30 năm qua, New Caledonia đã đạt đến mức độ phát triển khác hẳn so với những năm 80s. Thế hệ trẻ ngày nay, họ có thể ít đòi hỏi hơn, vì hoàn cảnh hằng ngày đã thay đổi. Chúng tôi nhìn thấy điều đó thường xuyên với những đứa trẻ của mình .Chúng không trải qua những trải nghiệm giống chúng tôi, như là , chúng tôi không đủ khả năng để ăn. Hôm nay, thế hệ mới không còn phải chịu cảnh như vậy nữa. Nhưng sự thống trị thì vẫn còn rất mạnh mẽ ỡ nơi này.
Các nhà phân tích dự đoán rằng số phiếu phản đối sẽ chiếm ưu, ít nhất là trong cuộc trưng cầu dân ý này.
