Ngày 29/8 từng ghi dấu những sự kiện làm thay đổi thế giới theo những cách rất khác nhau: siêu bão Katrina nhấn chìm New Orleans, Liên Xô thử quả bom nguyên tử đầu tiên, The Beatles thực hiện buổi hòa nhạc thương mại cuối cùng, trong khi những khám phá khoa học và hành trình chinh phục không gian tiếp tục mở rộng giới hạn của con người.
Ngày 29/8 chứng kiến những dấu mốc làm thay đổi thế giới.
Bão Katrina tàn phá New Orleans
Ngày 29/8/2005, nước Mỹ hứng chịu một trong những thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại khi bão Katrina đổ bộ bang Louisiana.
Katrina từng mạnh lên thành siêu bão cấp 5 trên Vịnh Mexico. Khi tiến vào đất liền, cơn bão vẫn có sức gió khoảng 200 km/giờ.
Nhưng điều khiến Katrina trở thành thảm họa đặc biệt nghiêm trọng không chỉ là sức mạnh của cơn bão.
Tại New Orleans, hệ thống đê và tường chắn nước bị tràn và vỡ ở nhiều nơi, khiến nước nhanh chóng tràn vào thành phố. Khoảng 80% New Orleans bị ngập, nhiều khu dân cư chìm trong nước và hàng trăm nghìn người phải sơ tán.
Katrina khiến hơn 1.800 người thiệt mạng và gây thiệt hại kinh tế khổng lồ, trở thành một trong những thiên tai tốn kém nhất lịch sử nước Mỹ.
Thảm họa cũng đặt ra những câu hỏi lớn về hệ thống đê điều, quy hoạch đô thị, khả năng ứng phó khẩn cấp và sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận cứu trợ.
Ngày thế giới bước sâu hơn vào kỷ nguyên hạt nhân
Ngày 29/8/1949, Liên Xô tiến hành vụ thử bom nguyên tử đầu tiên tại bãi thử Semipalatinsk, trên lãnh thổ Kazakhstan ngày nay.
Quả bom RDS-1, được phương Tây gọi là "Joe-1", có sức công phá khoảng 22 kiloton.
Vụ thử lập tức làm thay đổi cán cân quyền lực sau Thế chiến thứ hai. Trước đó, Mỹ là quốc gia duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân. Việc Liên Xô thành công trong thử nghiệm bom nguyên tử mở đầu cho một giai đoạn mới của cuộc chạy đua vũ trang giữa hai siêu cường.
Trong nhiều thập niên sau đó, Semipalatinsk trở thành một trong những địa điểm thử nghiệm hạt nhân lớn nhất thế giới.
Nhưng ngày 29/8 cũng mang một ý nghĩa hoàn toàn khác.
Ngày 29/8/1991, Kazakhstan chính thức đóng cửa bãi thử Semipalatinsk. Trong khoảng bốn thập niên hoạt động, nơi đây đã chứng kiến 456 vụ nổ hạt nhân.
Để ghi nhớ dấu mốc này và nâng cao nhận thức về những hậu quả của thử nghiệm hạt nhân, Liên Hợp Quốc sau đó chọn ngày 29/8 làm Ngày Quốc tế chống thử hạt nhân.
Một ngày từng chứng kiến vụ thử hạt nhân đầu tiên của Liên Xô vì thế cũng trở thành ngày toàn thế giới kêu gọi chấm dứt những thử nghiệm như vậy.
The Beatles nói lời tạm biệt sân khấu
Ngày 29/8/1966, tại Candlestick Park ở San Francisco, The Beatles thực hiện buổi hòa nhạc có bán vé cuối cùng trong sự nghiệp biểu diễn trực tiếp của ban nhạc.
Khi đó, The Beatles đang ở đỉnh cao danh tiếng. Nhưng sự nổi tiếng khổng lồ cũng khiến việc biểu diễn ngày càng khó khăn.
Tiếng la hét của hàng chục ngàn người hâm mộ thường át cả âm thanh trên sân khấu. Các thành viên gần như không thể nghe rõ phần nhạc của chính mình. Những chuyến lưu diễn cũng ngày càng gây áp lực về an ninh và khiến ban nhạc kiệt sức.
Sau buổi diễn tại Candlestick Park, The Beatles không còn thực hiện chuyến lưu diễn thương mại nào nữa.
Thay vào đó, họ tập trung vào phòng thu, nơi họ có thể thử nghiệm những ý tưởng âm nhạc mới mà không bị giới hạn bởi sân khấu.
Quyết định này mở ra một giai đoạn sáng tạo đặc biệt trong sự nghiệp của ban nhạc, với những album sau này trở thành kinh điển như Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band và Abbey Road.
Vì vậy, ngày 29/8/1966 không chỉ đánh dấu buổi hòa nhạc cuối cùng của The Beatles. Nó còn đánh dấu sự chuyển đổi quan trọng trong lịch sử âm nhạc đại chúng: từ sân khấu trực tiếp sang phòng thu như một không gian sáng tạo nghệ thuật.
Michael Faraday và phát hiện mở đường cho thế giới điện hiện đại
Ngày 29/8/1831, nhà khoa học người Anh Michael Faraday thực hiện một thí nghiệm quan trọng và phát hiện hiện tượng cảm ứng điện từ.
Faraday nhận ra rằng sự thay đổi của dòng điện trong một cuộn dây có thể tạo ra dòng điện trong một cuộn dây khác.
Khám phá này trở thành nền tảng cho máy phát điện, máy biến áp và nhiều công nghệ điện hiện đại.
Điều đáng chú ý là Faraday không xuất thân từ một gia đình giàu có và cũng không được đào tạo khoa học bài bản. Ông từng học nghề đóng sách và tự học khoa học thông qua những cuốn sách mình được giao.
Từ một người thợ đóng sách, Faraday trở thành một trong những nhà khoa học có ảnh hưởng lớn nhất đến thế giới hiện đại.
Con người tiến thêm một bước vào không gian
Ngày 29/8/1965, hai phi hành gia Gordon Cooper và Charles Conrad trở về Trái Đất sau gần tám ngày trên quỹ đạo trong sứ mệnh Gemini 5 của NASA.
Chuyến bay kéo dài gần 191 giờ, nhằm kiểm tra khả năng con người sống và làm việc trong không gian trong thời gian dài hơn.
Những kinh nghiệm thu được từ Gemini 5 đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho các chuyến bay không gian xa hơn của Mỹ, trong đó có chương trình Apollo và cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng.
Từ những chuyến bay thử nghiệm như Gemini 5, con người từng bước biến việc sống và làm việc ngoài Trái Đất từ một giấc mơ thành hiện thực.
Những tên tuổi nổi tiếng cùng ngày sinh
Ngày 29/8 cũng là ngày sinh của nhiều nhân vật nổi tiếng trong văn hóa và nghệ thuật.
Nữ diễn viên Thụy Điển Ingrid Bergman, sinh năm 1915, trở thành một trong những ngôi sao điện ảnh lớn nhất thế kỷ 20. Bà được nhớ đến qua những bộ phim kinh điển như Casablanca, Notorious và Autumn Sonata, đồng thời giành ba giải Oscar.
Ngày 29/8/1958, Michael Jackson chào đời tại Gary, Indiana, Mỹ. Bắt đầu sự nghiệp từ khi còn nhỏ cùng nhóm Jackson 5, ông sau đó trở thành một trong những nghệ sĩ có ảnh hưởng nhất lịch sử nhạc pop.
Album Thriller, những video âm nhạc mang tính đột phá, cùng phong cách trình diễn và điệu nhảy moonwalk đã góp phần định hình văn hóa đại chúng trong nhiều thập niên.
Ngày này cũng là ngày sinh của Charlie Parker, nghệ sĩ saxophone jazz huyền thoại và một trong những người tiên phong của dòng bebop; cùng Temple Grandin, nhà khoa học nổi tiếng với những nghiên cứu về hành vi động vật và những đóng góp trong việc nâng cao nhận thức về người tự kỷ.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
