Một nghiên cứu quy mô lớn gần đây tại Mỹ đã đưa ra những phát hiện quan trọng về mối liên hệ giữa hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết (PMOS) — tên gọi mới của hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) — và nguy cơ mắc các biến cố tim mạch nguy hiểm như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Báo cáo đăng tải trên tạp chí y khoa uy tín The Lancet Obstetrics, Gynaecology, và Women’s Health đã rung lên hồi chuông cảnh báo về việc tầm soát sức khỏe tim mạch sớm cho hàng triệu phụ nữ đang sống chung với hội chứng này.
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên việc phân tích dữ liệu bảo hiểm y tế của hơn 2,4 triệu phụ nữ Mỹ trong khoảng thời gian kéo dài từ năm 2000 đến năm 2022. Đây được xem là công trình nghiên cứu có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tìm hiểu về mối quan hệ giữa hội chứng PMOS và nguy cơ tim mạch.
Các tác giả chính của nghiên cứu bao gồm Tiến sĩ Snigdha Alur-Gupta, chuyên gia nội tiết sinh sản tại Đại học Rochester, và Giáo sư Anuja Dokras, chuyên gia phụ khoa tại Đại học Pennsylvania. Nhóm nghiên cứu đã so sánh dữ liệu từ 413.450 phụ nữ tiền mãn kinh trong độ tuổi từ 18 đến 50 mắc PMOS với dữ liệu của hơn 2 triệu phụ nữ không mắc hội chứng này.
Kết quả phân tích cho thấy phụ nữ mắc PMOS có nguy cơ gặp phải các biến cố tim mạch — bao gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ — cao gấp 4 lần so với nhóm không mắc bệnh.
Trước khi nghiên cứu này ra đời, y giới đã ghi nhận phụ nữ mắc PMOS thường đối mặt với nguy cơ gia tăng của nhiều yếu tố rủi ro tim mạch truyền thống, điển hình là bệnh đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý của nghiên cứu lần này là ngay cả khi đã loại trừ hoặc tính đến các yếu tố như béo phì cùng các nguy cơ tim mạch khác, hoặc khi phân tích riêng biệt trên nhóm bệnh nhân trẻ tuổi, mối nguy cơ cao hơn này vẫn tồn tại rõ rệt ở những người mắc PMOS.
Bàn về tầm quan trọng của phát hiện này, Tiến sĩ Snigdha Alur-Gupta và Giáo sư Anuja Dokras nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục y tế cũng như chủ động tầm soát sớm:
Nghiên cứu của chúng tôi nhấn mạnh nhu cầu giáo dục và nâng cao nhận thức cho cả nhân viên y tế lẫn bệnh nhân nhằm cải thiện việc tầm soát sớm, tư vấn và theo dõi dài hạn ở nhóm dân số này.Tiến sĩ Snigdha Alur-Gupta
Mối liên quan giữa hội chứng PMOS và sức khỏe tim mạch
PMOS là một rối loạn nội tiết và chuyển hóa phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 170 triệu phụ nữ trên toàn thế giới. Hội chứng này không chỉ gây ra tình trạng vô sinh mà còn dẫn đến các bệnh lý chuyển hóa phức tạp như đái tháo đường tuýp 2 và những vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần.
Tháng 5 vừa qua, hội chứng này đã chính thức được đổi tên từ PCOS (hội chứng buồng trứng đa nang) sang PMOS (hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết). Theo Giáo sư Helena Teede từ Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai Sức khỏe Monash, việc thay đổi tên gọi này nhằm phản ánh chính xác hơn bản chất tác động của bệnh lên hệ nội tiết và chuyển hóa, thay vì chỉ tập trung vào biểu hiện tại buồng trứng, từ đó hướng tới việc chẩn đoán nhanh hơn và điều trị tốt hơn cho phụ nữ ở mọi lứa tuổi.
Đánh giá về kết quả nghiên cứu mới công bố, Giáo sư Helena Teede — người dẫn đầu sáng kiến đổi tên hội chứng nhưng không tham gia trực tiếp vào nghiên cứu này — nhận định rằng mối liên hệ giữa PMOS và bệnh tim mạch là rất lớn, dù không gây bất ngờ dưới góc độ sinh lý học. Bà giải thích rằng phụ nữ mắc PMOS bị rối loạn hệ thống nội tiết, đồng nghĩa với việc các chất truyền tin hóa học (hormone) bị gián đoạn khi cố gắng giao tiếp với các cơ quan khác trong cơ thể.
"Rối loạn đó ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể với nhiều biểu hiện khác nhau. Mức độ hormone như nồng độ insulin có liên quan đến bệnh đái tháo đường và bệnh tim, và tất cả chúng đều gia tăng trong hội chứng này," Giáo sư Helena Teede
Cùng chung quan điểm về tầm quan trọng của việc quản lý bệnh dài hạn, bà Natalie Raffoul, Quản lý cấp cao về các chương trình chăm sóc sức khỏe và chiến lược lâm sàng tại Quỹ Tim mạch (Heart Foundation), đồng thời là một dược sĩ đăng ký (không tham gia vào nghiên cứu), cho biết trước đây chưa có nhiều nghiên cứu chất lượng cao đào sâu về mối tương quan giữa PMOS và tim mạch.
"Những nghiên cứu như thế này giúp chúng ta nhận ra sự chăm sóc suốt đời là cần thiết sau khi chẩn đoán mắc PMOS, bao gồm việc tầm soát định kỳ các bệnh lý như đái tháo đường — vốn đã được biết đến rộng rãi là có liên quan đến hội chứng này," Bà Natalie Raffoul
Nguy cơ tương tự có tồn tại tại Úc?
Mặc dù nghiên cứu quan sát được thực hiện tại Mỹ — nơi có các đặc điểm nhân khẩu học khác biệt so với Úc — nhưng các chuyên gia cho rằng kết quả này hoàn toàn có thể áp dụng tương tự cho các quốc gia khác.
Trong nghiên cứu, sau khi kiểm soát các yếu tố nguy cơ truyền thống như huyết áp cao, mỡ máu cao và đái tháo đường, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những yếu tố này chỉ giải thích được khoảng một phần ba mối liên hệ giữa PMOS và các bệnh tim mạch xơ vữa động mạch (bao gồm các bệnh lý làm xơ cứng động mạch dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ). Nghiên cứu mang tính chất quan sát, nghĩa là xác định sự tồn tại của mối liên hệ chứ chưa chứng minh PMOS là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh tim.
Tuy nhiên, do nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân PMOS vượt ra ngoài các yếu tố rủi ro thông thường, các nhà khoa học tin rằng phụ nữ mắc PMOS tại Úc cũng phải đối mặt với mức nguy cơ gia tăng tương tự. Tiến sĩ Snigdha Alur-Gupta và Giáo sư Anuja Dokras khẳng định:
"Vì chúng tôi đã chỉ ra rằng nguy cơ cao hơn vẫn tồn tại ngay cả khi nằm ngoài các yếu tố nguy cơ truyền thống này, chúng tôi thực sự nghĩ rằng một nguy cơ cao hơn cũng được dự đoán ở phụ nữ mắc PMOS tại Úc,"Giáo sư Anuja Dokras.
Các tác giả cho biết thêm rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để hiểu rõ các yếu tố sinh học tiềm ẩn chi phối hội chứng này, qua đó làm sáng tỏ cơ chế tác động lên sức khỏe tim mạch:
"Chúng tôi đã chỉ ra qua các phân tích của mình rằng các nguy cơ cao hơn không hoàn toàn do các yếu tố nguy cơ tim mạch gây ra. Do đó, mối liên hệ này nên được thảo luận ngay cả ở những bệnh nhân không có các yếu tố nguy cơ truyền thống như tăng huyết áp, đái tháo đường tuýp 2 và béo phì," Giáo sư Anuja Dokras)
Cần thiết đẩy mạnh tầm soát và phòng ngừa sớm
Cả Giáo sư Helena Teede và bà Natalie Raffoul đều hoan nghênh việc tăng cường tầm soát và nâng cao giáo dục sức khỏe cho phụ nữ mắc PMOS. Giáo sư Teede tiết lộ rằng nhóm nghiên cứu của bà vừa qua đã phân tích các hướng dẫn toàn cầu về bệnh tim mạch và nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại: hầu như không có hướng dẫn nào đề cập đến PMOS như một yếu tố nguy cơ tiềm ẩn của bệnh tim.
Trước thực trạng này, việc thay đổi tư duy trong chẩn đoán và điều trị là vô cùng cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bệnh nhân. Bên cạnh việc theo dõi y tế chuyên sâu, các nhà nghiên cứu cũng khuyến nghị bệnh nhân PMOS áp dụng chủ động các biện pháp phòng ngừa sống còn như chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì luyện tập thể dục đều đặn để làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong dài hạn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
