Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ từ chối việc tiếp tục thực hiện thỏa thuận nhận lại người nhập cư từ Liên âu, cho đến khi công dân Thổ được miễn thị thực vào các quốc gia trong khối.
Theo thỏa thuận giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Liên Âu, người nhập cư trái phép vào Hy Lạp sẽ được đưa trở lại Thổ Nhĩ Kỳ nếu họ không có đơn xin tỵ nạn hoặc là đã bị từ chối tư cách tỵ nạn.
Với mỗi người Syria bị đưa tới Thổ Nhĩ Kỳ, EU cũng sẽ đổi lại bằng việc nhận một người Syria khác có đủ điều kiện và giấy tờ để trở thành người tỵ nạn tại Châu Âu.
Đổi lại việc nhận người Syria vào Thổ Nhĩ Kỳ, công dân nước này sẽ được miễn thị thực nhập cảnh vào các nước trong khối EU, với hạn định áp dụng là trước tháng Bảy.
Tuy nhiên, có vẻ như mọi việc khó đạt được trước hạn chót này bởi vì EU cho biết Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chữa đáp ứng được các điều kiện cụ thể trong bản thỏa thuận, bao gồm việc thay đổi các điều khoản trong luật chống khủng bố.
“Nếu chúng tôi không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đối thoại này, thì các bước đi pháp lý tiếp theo để áp dụng thỏa thuận nhận lại người nhập cư sẽ không được quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua,” Tổng thống Recep Tayyip Erdogan
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ông Recep Tayyip Erdogan đã từ chối thay đổi luật này và khẳng định chính phủ của ông cần các đạo luật này để đối phó với các lực lượng phiến quân có vũ trang.
Xuất hiện trong một Hội nghị về Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, ông Erdogan đã khẳng định rõ bước đi kế tiếp của mình.
“Các vị bộ trưởng của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tổ chức các cuộc thảo luận. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ và Bộ trưởng Liên âu sẽ hội đàm.”
“Nếu chúng tôi không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đối thoại này, thì các bước đi pháp lý tiếp theo để áp dụng thỏa thuận nhận lại người nhập cư sẽ không được quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua,” ông Erdogan nói.
Bản thỏa thuận giữa Thổ và Liên âu đã tỏ ra rất hiệu quả trong việc ngăn chặn dòng người tỵ nạn vượt biển đổ vào Châu Âu trong thời gian qua.
Tổ chức Di dân Quốc tế (IOM) cho hay gần 27,000 người đã tới Hy Lạp vào tháng Ba năm nay, thế nhưng chỉ trong tháng Tư, con số này đã giảm gần 90%.
Phát ngôn nhân của IOM, Joel Millman cho rằng bản thỏa thuận kể trên đã đóng góp vào việc giảm số người thiệt mạng trên biển Địa Trung Hải.
“Chúng tôi đã ghi nhận, trong năm nay đã có 1,370 người thiệt mạng trên biển Địa Trung Hải cho tới thời điểm này.”
“Đây là một con số đáng sợ thế nhưng nếu so với thời điểm này năm ngoái thì đã giảm 25%. Rõ ràng, sự phối hợp với lộ trình giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp đã cho thấy hiệu quả đó.”
“Chúng tôi hy vọng đây là những bước đầu trong chính sách quản lý hiệu quả tình trạng người tỵ nạn và di dân tìm mọi cách để vượt biển và làm sao để họ không còn phải đối mặt với những rủi ro lớn như thế nữa,” ông Millman nói.
Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn đó khi mà sau các cuộc vượt biển, nay số phận của người tỵ nạn được định đoạt trong các khu trại tạm trú với vấn đề thực phẩm, lều bạt và thuốc men.
Tại biên giới giữa Hy Lạp và nước Cộng hòa Yugoslav nay thuộc về chính quyền Macedonia, giới hữu trách đang bắt đầu tháo dỡ cả một khu vực rộng lớn tạm trú ở thị trấn Idomeni.
Trong tuần tới đây, 8,000 người sẽ được chuyển tới các vùng khác tại Hy Lạp, trong đó có thành phố lớn thứ hai của đất nước, Thessaloniki.
Chính phủ tuyên bố đơn xin tỵ nạn sẽ được cứu xét ở các trung tâm mới thế nhưng nhiều người nhập cư lo sợ rằng điều kiện có thể sẽ còn tệ hại hơn nữa.
Bà Viki Markolefa, từ Tổ chức Y sĩ không biên giới cho rằng những người còn ở lại trại Idomeni đang phải chịu áp lực tâm lý và trầm cảm, lo sợ chỉ đơn giản vì họ không biết điều gì đang chờ đợi mình.
“Chúng tôi không biết những người này đang được chuyển đi đâu và chúng tôi thật sự quan ngại về khả năng của các trung tâm tạm cư.”
“Liệu họ có sẵn sàng đón tiếp được số lượng quá lớn những người tỵ nạn này không.”
“Đây chính là vấn đề đang phát sinh khiến những người di dân và tỵ nạn rất lo lắng,” bà Markolefa nói.
Trong khi đó, những nghệ sĩ sẵn sàng phục vụ cho hàng ngàn khán giả nhí trong trại tạm trú cũng bày tỏ hy vọng được một lần cuối cùng vào trại với các em trước khi người tỵ nạn được rời đi nơi khác.
Tuy nhiên, bà Charlene Whitehead, từ Dự án Flying Seagull Project, cũng như bao người khác chỉ được phép đứng từ bên ngoài khu trại để vẫy tay chào các em nhỏ.
“Chúng tôi chỉ muốn vẫy tay chào để gọi các em ra phía này, bọn trẻ biết chúng tôi mà chúng tôi thì không thể nào vào bên trong đó được.”
“Chúng tôi hy vọng được vào bên trong để trò chuyện và chơi với các em bởi vì các em cần được vui chơi, đặc biệt là vào những thời điểm như thế này, rất khó khăn cho các em. Bây giờ có rất nhiều trẻ em trong mỗi khu trại như thế,” bà Whitehead nói.
Giới hữu trách cho hay việc đóng cửa trại tạm trú là cách duy nhất để bảo đảm cho sức khỏe và an toàn của mọi người.
Tuy nhiên, nhiều người cảm nhận rằng có thể chuyến đi này sẽ kéo người tỵ nạn càng xa hơn cái tương lai và hy vọng bước chân vào Châu Âu.
