Vì sao người dân quay sang One Nation?
Giám đốc Redbridge Group, Simon Welsh, cho biết sự dịch chuyển sang One Nation chủ yếu diễn ra ở cử tri cánh hữu tại các khu vực ngoại ô và vùng miền, đồng thời nhận xét “chúng ta đang chứng kiến sự sụp đổ của phiếu bầu dành cho Đảng Tự do”.
Ông giải thích rằng nguyên nhân là do “mất niềm tin” của những cử tri từng tin vào thời Howard với khát vọng cá nhân, khi họ đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi khủng hoảng tài chính toàn cầu, mất quỹ hưu trí và tác động của toàn cầu hóa, dẫn đến mất khả năng tự chủ kinh tế.
“Những mức tăng lớn nằm ở thế hệ X và những người bùng nổ dân số trẻ hơn, đặc biệt là đàn ông thế hệ X và boomer trẻ. Có sự chênh lệch giới tính, nhưng không có nghĩa là phụ nữ không dịch chuyển,” Welsh nói.
Ông lập luận rằng việc gắn các vấn đề kinh tế, như không đủ khả năng mua nhà, với di cư hoặc với điều ông mô tả là chính trị bản sắc, là cốt lõi sức hút của One Nation.
“Bởi vì Đảng Tự do, đặc biệt, phải lo ngại về cánh ôn hòa của mình, họ không bao giờ có thể làm những điều về di cư như One Nation có thể làm,” ông nói.
One Nation thừa nhận sự gia tăng thành viên gần đây là “bằng cái giá của Đảng Tự do và Quốc gia”, những đảng theo phát ngôn viên của họ đang bị chia rẽ về các vấn đề như phát thải ròng bằng 0 và nhập cư.
Jordan McSwiney, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Dân chủ Thảo luận của Đại học Canberra cho rằng thành công của bà Hanson là do người dân dễ tiếp nhận lập luận nhập cư cứng rắn hơn sau các vụ tấn công và do bà đã tập trung lâu dài vào vấn đề này, điều ông nói đã mang lại cho bà sự uy tín.
Trở lại thập niên 90: Di cư và các vấn đề bản địa
Nghiên cứu viên McSwiney mô tả One Nation là một đảng theo chủ nghĩa bản địa, giải thích đó là một “một dạng chủ nghĩa dân tộc loại trừ cực đoan cụ thể”.
Đó là ý tưởng rằng quốc gia nên là một khối đồng nhất, theo quan điểm của Hanson, của một nước Úc chủ yếu da trắng, chủ yếu Kitô giáo.
Niềm tin này đã làm nền tảng cho hai chính sách cốt lõi trong kho chính sách của Hanson từ thập niên 1990: nhập cư và các vấn đề người bản địa.
One Nation đề xuất giới hạn số thị thực ở mức 130,000, tuyên bố sẽ cắt giảm mức di cư hiện tại “trên 570,000”.
Khi được yêu cầu cho biết việc cắt giảm sẽ đến từ đâu, phát ngôn viên One Nation nói với SBS News rằng họ sẽ tập trung vào các lĩnh vực “không mang lại giá trị cho nền kinh tế”.
Họ gợi ý loại bỏ khả năng cho sinh viên quốc tế và lao động tạm thời bảo lãnh gia đình và đảm bảo những người đến tạm thời “trở về nhà khi công việc hoặc học tập kết thúc”, nhưng không nêu rõ diện thị thực nào sẽ bị ảnh hưởng.
Hanson nhiều lần liên hệ mức nhập cư với khủng hoảng nhà ở, dù các chuyên gia cho rằng người nhập cư chỉ tác động nhỏ đến giá nhà vì họ vừa tạo cầu vừa xây thêm nhà mới.
Đường dây xuyên suốt trong chính trị Hanson là “chủ nghĩa phân biệt chủng tộc chống lại người Thổ dân và cư dân quần đảo Torres”. Năm 1996, bà bị Đảng Tự do rút ủng hộ sau khi cho rằng người Thổ dân được “ban phát” cơ hội, nhưng vẫn thắng ghế Oxley với tư cách độc lập. Hiện One Nation muốn chấm dứt các yêu sách quyền bản địa, chuyển giao đất cho cộng đồng bản địa, bãi bỏ Cơ quan Các vấn đề Người Bản địa Quốc gia và thu hẹp các nghi thức welcome to country.
One Nation còn đại diện cho điều gì?
Mặc dù One Nation nổi bật với chính sách cắt giảm nhập cư, họ cũng đề xuất nhiều chính sách khác trước bầu cử liên bang 2025.
Để cải thiện khả năng chi trả nhà ở, đảng muốn tạm dừng 5 năm thu GST với vật liệu xây dựng nhà mới trị giá đến 1 triệu đô la và cho phép quỹ hưu trí đầu tư một phần tiền hưu vào nhà của cá nhân, giữ nguyên tiền hưu sau khi bán nhà.
“Khi ngôi nhà được bán, quỹ hưu trí nhận lợi nhuận đầu tư tương xứng cho tiền hưu của cá nhân. Theo cách này, tiền hưu của cá nhân vẫn hoàn toàn nguyên vẹn,” phát ngôn viên One Nation giải thích.
Về năng lượng, họ đề xuất dự trữ khí đốt nội địa 15%, xây lò phản ứng hạt nhân nước áp lực ở NSW và ba nhà máy điện than tại Collinsville, Port Augusta và Hunter Valley. Lập trường chống net zero sẽ khiến họ rút khỏi Thỏa thuận Paris và bãi bỏ các cơ quan, chương trình biến đổi khí hậu.
Chính sách thuế gia đình cho phép cặp vợ chồng có con gộp thu nhập, tiết kiệm đến 9.533 đô la/năm và cho phép một phụ huynh ở nhà. Kế hoạch y tế tập trung trấn áp gian lận Medicare và tăng hoàn trả để mở rộng bulk billing.
One Nation có thể giành ghế Hạ viện không?
Mặc dù chính trị cực hữu đã trở nên phổ biến hơn trên thế giới, Úc chậm hơn trong việc tái tạo xu hướng này, theo McSwiney. Các đảng cánh hữu, bao gồm One Nation, chưa đạt được thành công bầu cử tương đương các đối tác châu Âu và Bắc Mỹ.
“Họ đã có khoảng thời gian tồi tệ trong việc thẩm tra và lựa chọn ứng viên, những ứng viên chất lượng ra tranh cử… Mỗi kỳ bầu cử lại có một loạt người từ chức hoặc bị AEC (Ủy ban Bầu cử Úc) điều tra,” ông nói.
Lịch sử cho thấy One Nation chưa thể chuyển mức độ phổ biến thành phiếu bầu vì vận động kém.
McSwiney nói do mức độ phổ biến tăng lên, One Nation có thể ở vị thế tài chính mạnh hơn trước cuộc bầu cử 2028, điều này sẽ tăng cơ hội tranh cử ở một số ghế, nhưng nhấn mạnh rằng, cũng như với việc bỏ phiếu, điều này sẽ là “chưa từng có”.
Một phần nằm ở hệ thống bỏ phiếu ưu tiên của Úc, với các ứng viên tham gia cuộc đua nhiều người bị loại theo từng giai đoạn và phiếu của họ được chuyển sang ưu tiên tiếp theo.
Năm 2025, cử tri Greens ưu tiên Lao động hơn Liên đảng, góp phần vào việc mất một số ghế Tự do. Ngược lại, cử tri One Nation ưu tiên Liên đảng.
Welsh nói, “tất cả sẽ phụ thuộc vào việc những khối ý thức hệ đó đặt mình ở đâu để hoặc trao một ghế cho One Nation hoặc chặn nó lại,” lập luận rằng rủi ro cao nhất ở Queensland vùng miền, nơi One Nation đã hiện diện trong nhiều thập kỷ.
Ông xem cuộc bầu cử bổ sung sắp tới tại ghế liên bang Farrer ở NSW, sau khi Sussan Ley từ chức, là phép thử trực tiếp cho dòng chảy ưu tiên và động lực bỏ phiếu.
“Nếu họ đưa ra một gương mặt quen thuộc như Helen Dalton, tôi có thể thấy một kịch bản trong đó họ hút hết phiếu cánh hữu nhỏ và một phần lớn từ Tự do/Quốc gia để đạt tới 40% phiếu sơ cấp.
“Tất cả các thành phần nhân khẩu – xã hội đều đã có cho One Nation.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
