Theo Thủ tướng Malcolm Turnbull, tiền GST thu được cần phải chia công bằng cho tất cả người dân Úc. Nhưng thế nào là công bằng khi mỗi tiểu bang hay lãnh thổ có một mức tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ khác nhau?
Chính phủ kế nhiệm của các tiểu bang đã cam kết không thay đổi cách thức phân chia thuế GST nếu không có sự đồng thuận của tất cả các tiểu bang và vùng lãnh thổ đã làm cho đề nghị thay đổi GST của ông Turnbull khựng lại.
Ông Malcolm Turnbull đề nghị nên đặt ra một mức chia GST tối thiểu cho từng tiểu bang, dựa trên mức GST mà tiểu bang ấy dụ trù sẽ thu được có nghĩa là không một tiểu bang nào sẽ bị thiệt thòi.
Phần chia Thuế Hàng Hóa Dịch Vụ GST cho từng tiểu bang được Ủy ban Commonwealth Grant Commission tính toán trên một công thức phức tạp dựa trên bình quân thu nhập của tiểu bang nhận được trong ba năm liên tiếp trước đó.
Theo hệ thống này, một con số khổng lồ tiền khai thác khoáng sản quặng sắt và giá cả hàng hóa khác hiện bị giảm có nghĩa là Tây Úc đã phải đối mặt với mức thu nhập các khoáng sản bị thất thoát và phần chia GST bị giảm sút.
Úc nên dành lấy cơ hội để bảo đảm việc phân bổ thuế GST không làm bất cứ ai bị thiệt thòi.
Theo thủ tướng Malcolm Turbull, mục đích của các công thức phân chia thuế GST là để bảo đảm rằng các tiêu chuẩn dịch vụ, chẳng hạn như bệnh viện và trường học được chính quyền tiểu bang cung ứng, đồng đều cho mọi người dân Australia không phụ thuộc vào việc họ đang sống ở tiểu bang hay lãnh thổ nào.
"Trong quá khứ, Tây Úc đã được hưởng lợi từ điều này. “Tuy nhiên, khoảng cách giữa những gì ở Tây Úc trả thuế GST và những gì họ nhận lại là lớn chưa từng có và Tây Úc có quyền cảm thấy tiểu bang mình bị thiệt hại." Prime Minister Malcolm Turnbull
Thủ hiến Tây Úc Colin Barnett cho biết đặt ra một mức chia thuế GST tối thiểu là một đề nghị lý tưởng.
Theo ông, một mức phân chia thuế tối thiểu là tuyệt đối quan trọng.
Tây Úc đã phải chịu đựng nhiều rồi.
Dân chúng tiểu bang này không bao giờ nên phải đau khổ thêm một lần nữa, và cũng không nên bất cứ tiểu bang khác phải chịu như thế.
Và nếu có mức tối thiểu, cho dù đó là 75 cent, hay 67 cent trên 1 Úc Kim, sẽ cho phép Tây Úc lên kế hoạch với sự tự tin về các công trình công cộng trong tương lai và mức chi tiêu để có kinh phí duy trì hệ thống trường học và Y Tế tuyệt vời của chúng tôi và có thể có thặng dư ngân sách dồi dào.
Những tiểu bang không mặn mà với đề nghị chia GST mới.
Nhưng một số nhân vật lãnh đạo các tiểu bang khác không bằng lòng lắm với viễn tượng tiểu bang nhà sẽ nhận được ít thuế GST chia từ liên bang hơn trước đây.
Victoria, Tasmania, Queensland và Nam Úc phản đối sự thay đổi này.
Thủ hiến Tasmanian, ông Will Hodgeman đã nói với ABC, sự thay đổi này đề nghị sẽ làm Tasmania, một tiểu bang dân cư thưa thớt xính vính.
Ông Hodgeman nói rằng đề nghị trên không phải là một ý tưởng mới mới và ông sẽ chống chính phủ liên bang đến cùng về vấn đề này.
Theo ông, trong trường hợp này, Tây Úc đang tranh cãi cho một điều mà chúng tôi tin rằng về căn bản sẽ bất lợi Tasmania vì vậy Tasmania đang gửi một thông điệp rất rõ ràng ngay từ đầu cho chính phủ liên bang rằng chúng tôi sẽ không hỗ trợ một sự thay đổi như vậy.
Thuế GST thu về đang được liên bang phân chia thế nào?
Chính phủ Tây Úc hiện không hài lòng chút nào khi cư dân Tây Úc đóng 1 đô la cho thuế dịch vụ hàng hóa, họ chỉ nhận lại được chưa đến 40 xu.trong khi những năm 2009 và 2010, con số này là 79 xu.
Một số tiểu bang và vùng lãnh thổ nhận được phân bổ GST nhiều hơn số tiền hơn cư dân của họ đã trả.
Số liệu cho thấy cư dân lãnh thổ phía Bắc cứ đóng 1 đô la cho GST, họ nhận lại được đến $ 5,60.
Tasmania 1,63 $, Nam Úc 1,28 $, ACT $ 1,24 và Queensland $ 1,08.
Ngoại trừ Tây Úc, không có tểu bang hay lãnh thổ nào nhận lại từ liên bang dưới 82 xu trên 1 úc kim GST.
Chính phủ liên bang muốn đánh lạc hướng?
Thủ tướng Nam Úc Jay Weatherill nói nhiều chuyên gia đã chỉ ra rằng phương pháp phân bổ GST hiện tại là công bằng và hiệu quả nhất.
Ông Weatherill nói ông tin rằng hành động hô hào thay đổi về GST này của chính phủ liên bang đơn giản để đánh lạc hướng trọng tâm của các vấn đề khác để phân rẽ và chinh phục các tiểu bang, để các tiểu bang không bắt đầu nói về những thứ như cắt giảm kinh phí chăm sóc y tế và tất cả các vấn đề khó khăn khác mà chính phủ liên bang không muốn bàn đến.
Thủ hiến Queensland, bà Anastacia Palaszczuk quy trách thủ tướng Malcolm Turnbull hoạch định chính sách này một cách vội vã.
Bà cho biết những thay đổi về phân bổ tiền thuế GST về lại cho các tiểu bang và lãnh thổ cần phải được thảo luận tại phiên họp tiếp theo của Hôi đồng Chính phủ Úc.
“Ông ấy đã không nêu vấn đề này với bất cứ ai. Chúng tôi vẫn chưa xác định này nào họp với Hội Đồng Chính Phủ. Tôi mong chờ vấn đề này sẽ là trọng tâm.Tôi phản đối cái cách lợi ích tiểu bang này sẽ được đặt lên trên các tiểu bang khác. Đối với tôi đó là phân biệt đối xử. " Thủ hiến Queensland, bà Anastacia Palaszczuk
Phát ngôn viên ngân khố đối lập Chris Bowen đã bác bỏ kế hoạch nói trên.
Ông Bowen chua chát nhận xét, Thủ tướng Malcolm Turbull không có chút uy tín gì trên vấn đề liên bang và thuế má,thế mà bây giờ ông dám đưa ra một ý tưởng để thay đổi sự phân bổ tiền thuế GST một lãnh vực dính dáng đến quyền lợi của mọi người dân Úc.
Nhưng Tổng trưởng Ngân Khố Scott Morrison cho biết các tiểu bang khác không nên hoảng hốt về những phần GST của tiểu bang được liên bang chia cho vì thủ tướng Malcolm Turnbull chỉ muốn nhấn mạnh rằng nếu phân bổ GST trên toàn quốc chưa được công bằng thì Úc cần thay đổi trong tương lai.
