2016 - Năm của những thành tựu khoa học vĩ đại

Hubble Space Telescope image of the galaxy NGC 4388.

Hubble Space Telescope image of the galaxy NGC 4388. Source: Flickr Stuart Rankin

Bốn nguyên tố hóa học mới được khám phá, phi thuyền không người lái Juno thành công tiến vào quỹ đạo Mộc Tinh, nghe được sóng hấp dẫn từ vũ trụ, và còn những thành tựu vĩ đại nào khác nữa?


Năm 2016 bắt đầu bằng lời cảnh báo của các chính phủ khắp thế giới, bao gồm chính phủ Úc, khuyến cáo phụ nữ đang mang thai nên cẩn thận khi đi du lịch đến những quốc gia đang bị ảnh hưởng bởi virus Zika.

Những quốc gia bị virus Zika ảnh hưởng trải dài khắp Nam Mỹ, vùng Caribe, Trung Mỹ, Phi Châu và các đảo Thái Bình Dương.

Dịch bệnh lây lan bởi một loại muỗi cắn và truyền bệnh cho con người. 

Mặc dù tỷ lệ thương vong vì bị nhiễm virus Zika không cao, nhưng dịch bệnh đã khiến hàng ngàn trẻ em sơ sinh bị mắc chứng teo não.

Bộ trường Y tế Brazil xác nhận virus Zika có liên quan đến chứng biến dạng ở thai nhi, có tên khoa học là microcephaly, khiến những em bé mới sinh bị dị tật đầu nhỏ và teo não.

The Periodic Table’s Four New Elements
The Periodic Table’s Four New Elements Source: http://www.compoundchem.com

Với nhiều người, khi rời khỏi trường cấp 3 cũng là lúc họ chấm dứt việc học hóa học, và có thể sau này sẽ chẳng còn ngó ngàng gì đến những phương trình hóa học nữa.

Nhưng trong năm 2016, một điều thú vị mới mẻ đã xảy ra, khiến cho bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học càng thêm đông vui với bốn nguyên tố hóa học mới được khám phá.

Đây được xem là một sự cập nhật lớn lao cho bảng tuần hoàn hóa học khi bổ sung vào là bốn nguyên tố hạng nặng nihonium (113), moscovium (115), tennessine (117) và oganesson (118).

Không giống như hầu hết các nguyên tố khác trong bảng tuần hoàn hóa học, bốn nguyên tố mới này không bền vững và chỉ có thể tạo ra trong phòng thí nghiệm bằng cách tổng hợp từ các hạt nhân nhẹ hơn.

Merging Galaxies in Chandra Deep Field-North
Merging Galaxies in Chandra Deep Field-North Source: Image credit: NASA/CXC/M.Weiss

Giữa lúc các nhà hóa học đang hân hoan vì thành tựu vừa đạt được, thì các nhà vật lý cũng vui mừng không kém, vì lần đầu tiên đã thu được những gợn sóng rất mỏng trong không gian gọi là sóng hấp dẫn.

Phát minh vật lý này xác nhận tiên đoán của nhà bác học thiên tài Albert Einstein năm 1916.

Sóng hấp dẫn được gây ra khi có sự kiện lớn lao xảy ra trong không gian, chẳng hạn như từ hai 'lỗ đen', khi chúng quay, và tốc độ càng lúc càng tăng thì chúng 'va' vào nhau, hợp lại và tạo ra sóng hấp dẫn mà nay ở Trái Đất thu được.

Nhà vật lý thiên văn Katie Mack giải thích thành tựu to lớn này sẽ mở ra những phương cách mới để nghiên cứu không gian.

 NASA's Juno Spacecraft Crosses Jupiter/Sun Gravitational Boundary
NASA's Juno Spacecraft Crosses Jupiter/Sun Gravitational Boundary Source: NASA's Marshall Space Flight Center

Đến giữa năm 2016, những người mê khoa học không gian lại tiếp tục ăn mừng thành công của phi thuyền không người lái đã tiếp cận được vào quỹ đạo Mộc Tinh.

Phi thuyền tên Juno chạy bằng năng lượng mặt trời, đã trải qua cuộc viễn du 5 năm và đến năm 2016 đã tiến vào quỹ đạo Mộc Tinh, hành tinh lớn nhất thuộc Thái Dương Hệ.

Phi thuyền Juno hứa hẹn sẽ gởi những thông tin về Mộc Tinh cho Trái đất, với lần tiếp cận gần nhất trong lịch sử, phi thuyền Juno sẽ nghiên cứu điều gì đang ẩn giấu đằng sau những đám mây bụi dày đặc bao phủ Mộc Tinh, cũng như sẽ vẽ sơ đồ từ trường khổng lồ của hành tinh này.

Phi thuyền sẽ tìm kiếm những bằng chứng cho rằng Mộc Tinh có lõi rắn, cũng như kiểm tra trong tầng khí quyển của hành tinh này chứa bao nhiêu nước.

Khoa học gia đứng đầu dự án Scott Bolton nói sứ mệnh của Juno sẽ giúp các nhà khoa học hiểu biết về sự hình thành của Thái Dương Hệ.

A scientist works during an IVF process.
A scientist works during an IVF process. Source: SBS News

Một nét son cho khoa học năm nay còn bao gồm sự ra đời của một em bé do ba cha mẹ sinh ra.

Lần đầu tiên các bác sĩ tại Mỹ đã tiết lộ một bé trai được sinh ra bằng kỹ thuật mới gọi là "sinh sản giữa ba người với nhau".

Em bé này không chỉ nhận DNA từ cha mẹ của mình, mà còn từ một người hiến tặng thứ ba nữa.

Các bước tiến hành trong cuộc thụ thai này nhằm bảo đảm đứa bé sinh ra sẽ không mang trong mình những điều kiện về gene giống như mẹ của em, để không bị mắc căn bệnh hiếm gặp như người mẹ nữa.

Một vài chuyên gia phân tích y khoa hoan nghênh thành tựu này đã mở ra một kỷ nguyên mới trong y học, cũng như trong cuộc chiến chống lại những căn bệnh hiếm gặp.  

Closing Ceremony of COP21
SG delivers remarks at the closing ceremony of COP21 Source: United Nations Photo

Cuối cùng có lẽ một trong những hiệp ước quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại, do gần 200 quốc gia thông qua - trong đó có Úc - đã mang đến sự ảnh hưởng toàn cầu.

Hiệp ước về khí hậu Paris được đề cập đến hồi năm 2015, nhằm thiết lập một kế hoạch toàn cầu, từng bước giảm đi quá trình biến đổi khí hậu.

Fiji là quốc gia đầu tiên tham gia Hiệp ước Paris.

 

 


Share

Follow SBS Vietnamese

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now