Hệ thống thị thực sinh viên của Úc đang trải qua một giai đoạn thắt chặt nhanh chóng, khiến lộ trình nhập cảnh trở nên khó lường hơn bao giờ hết đối với các ứng viên quốc tế. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt thủ tục hành chính mà còn là dấu hiệu cho thấy một hệ thống đang bị chi phối bởi các toan tính chính trị tương đương với các mục tiêu chính sách.
Những cánh cửa khép lại bất ngờ
Pavan Kumar, một kỹ sư tốt nghiệp tại Hyderabad, Ấn Độ, từng tin rằng mình có một hồ sơ xin thị thực hoàn hảo. Anh đã trúng tuyển ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Deakin (Melbourne), đóng học phí, chứng minh tài chính và đáp ứng đầy đủ yêu cầu tiếng Anh. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, đơn xin thị thực của anh bị từ chối với lý do không đáp ứng yêu cầu "người nhập cảnh tạm thời chân chính" (genuine temporary entrant).
Câu chuyện của Kumar không phải cá biệt. Dữ liệu từ Nha Thống kê Úc (ABS) cho thấy vào tháng 2 năm 2026, tỷ lệ từ chối thị thực sinh viên quốc tế nộp từ nước ngoài đã tăng vọt lên 32,5% — mức cao nhất trong khoảng hai thập kỷ qua đối với sinh viên đại học.
Các chuyên gia nhận định rằng thị thực sinh viên, vốn từng được xem là "đường ống" xuất khẩu giáo dục trọng yếu, nay đã bị tái cấu trúc thành một đòn bẩy của chính sách di trú. Sự thay đổi này nhằm đáp ứng áp lực chính trị, chu kỳ kinh tế và sự phẫn nộ của cử tri trước tình trạng thiếu hụt nhà ở cũng như giá thuê nhà tăng cao.
Động cơ phía sau làn sóng từ chối
Sự gia tăng đột biến các trường hợp bị bác đơn phản ánh một nỗ lực tái thiết tổng thể nhằm kiềm chế mức di cư thuần. Dù đã giảm từ mức đỉnh 556.000 người vào năm 2023, con số di cư vẫn duy trì ở mức cao so với thời điểm trước đại dịch, đặt dòng thác du học sinh vào tâm điểm của các cuộc tranh luận chính trị.
Ông Abul Rizvi, nguyên Phó Tổng thư ký Bộ Nhập cư Úc, cho rằng sự thay đổi này là có chủ đích:
Mặc dù chính phủ tuyên bố đây là một chức năng của việc cải thiện tính liêm chính, nhưng tỷ lệ từ chối cao hơn cũng sẽ giúp giảm số lượng di cư gốc theo các dự báo mà Bộ Tài chính đã công bố và Thủ tướng hiện đã gián tiếp tán thành,” ông Abul Rizvi nói.
Ông Rizvi cũng lưu ý rằng tác động không được chia đều. Sinh viên từ Nam Á đang bị nhắm mục tiêu, một phần vì lý do kiểm tra tính liêm chính, nhưng phần lớn là do sự gia tăng mạnh mẽ của các đơn đăng ký từ khu vực này từ giữa năm 2025.
Dữ liệu thực tế cho thấy sự phân hóa rõ rệt: trong tháng 2, Bộ Nội vụ đã từ chối 65% đơn xin thị thực đại học từ Nepal, 51% từ Bangladesh và 40% từ Ấn Độ, trong khi tỷ lệ này ở Trung Quốc chỉ khoảng 3%.
Cuộc chiến chống gian lận và tính liêm chính
Navjot Kailey, một đại diện di trú tại Melbourne, cho biết tỷ lệ từ chối cao liên quan chặt chẽ đến những lo ngại về tính trung thực của hồ sơ, bao gồm bằng cấp giả, báo cáo tài chính nghi vấn và lịch sử làm việc được thêu dệt.
Khi một sinh viên chân chính đáp ứng đủ mọi tiêu chí nhưng vẫn bị từ chối, bạn sẽ cảm nhận được sức nặng của điều đó.Ông Navjot Kailey
Bộ Nội vụ Úc khẳng định đây không phải là một sự thắt chặt mù quáng mà là phản ứng có mục tiêu. Một người phát ngôn của Bộ tuyên bố với SBS News:
“Tỷ lệ từ chối cao hơn được ghi nhận sau khi tăng cường tập trung vào tính liêm chính và chất lượng tại các thị trường có mức độ tăng trưởng rất cao.”
“Trọng tâm của chính phủ là đảm bảo chương trình thị thực sinh viên hỗ trợ việc học tập và phát triển kỹ năng thực chất, bảo vệ sinh viên khỏi bị bóc lột và duy trì tính bền vững,” Người phát ngôn Bộ Nội vụ.
Áp lực chính trị và tương lai ngành giáo dục
Lịch sử 20 năm qua của Úc cho thấy cách tiếp cận với sinh viên quốc tế thường xuyên thay đổi theo các luận điệu chính trị. Từ việc mở rộng quyền làm việc sau tốt nghiệp dưới thời chính phủ liên đảng trước đây, nay xu hướng đã xoay trục sang việc cắt giảm mạnh mẽ.
Phil Honeywood, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Giáo dục Quốc tế Úc, bày tỏ sự lo ngại rằng các quyết định hành chính đang chịu ảnh hưởng từ các phe phái chính trị đối lập:
“Với việc có quá nhiều thị thực sinh viên hiện không được xử lý kịp thời hoặc bị từ chối, có một sự nghi ngờ sâu sắc trong toàn ngành giáo dục quốc tế rằng chính phủ đang phản ứng trước mối đe dọa từ những luận điệu chống sinh viên quốc tế của đảng Một Quốc gia của bà Pauline Hanson,” ông Honeywood nhận định.
Tình trạng này đang gây ra những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng. Giáo dục quốc tế đóng góp khoảng 55 tỷ đô la Úc mỗi năm và hỗ trợ 250.000 việc làm. Luke Sheehy, Giám đốc điều hành Universities Australia, cảnh báo về sự bất ổn:
“Các trường đại học đang chứng kiến sự gia tăng bất thường trong việc từ chối thị thực sinh viên, dẫn đến sự bất định lớn hơn trong lộ trình của họ, điều này khiến việc lập kế hoạch, đầu tư và cung cấp dịch vụ cho sinh viên trở nên khó khăn,” ông Sheehy phân tích.
Triển vọng và bối cảnh toàn cầu
Úc không đơn độc trong xu hướng này. Cả Canada và Vương quốc Anh cũng đã áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt đối với sinh viên quốc tế để quản lý áp lực về nhà ở và dịch vụ công. Tuy nhiên, ông Rizvi dự báo rằng Úc sẽ còn phải thắt chặt hơn nữa trong tương lai gần.
“Úc vẫn chưa thắt chặt đến mức như Canada hay Vương quốc Anh. Tôi không khuyến nghị chính phủ thắt chặt đến mức đó, nhưng việc thắt chặt thêm là cần thiết.” Abul Rizvi chia sẻ.
Đối với những người như Pavan Kumar, hệ thống này giờ đây đã mất đi tính dự báo. Ngay cả khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe nhất, cánh cửa vào "xứ sở chuột túi" vẫn có thể đóng sập lại bất cứ lúc nào. Sự chuyển mình này báo hiệu một kỷ nguyên mới của giáo dục quốc tế tại Úc: nơi mà năng lực học thuật có thể phải nhường chỗ cho các mục tiêu kiểm soát dân số và ổn định chính trị nội bộ.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
