Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vừa ban bố tình trạng khẩn cấp trong 3 tháng trên toàn quốc đồng thời định tái lập án tử hình. Hàng chục ngàn người bị bắt, bị ngưng chức hoặc cách chức sau khi phe đảo chánh thất bại.
Ông Erdogan đưa ra lời loan báo về việc ban bố tình trạng khẩn cấp khi đồng hồ sắp gỏ nửa đêm tại Thổ Nhỉ Kỳ.
Đông đảo người dân Thổ ủng hộ chính phủ một lần nữa tụ tập như nêm trên đường phố tại thủ đô Ankara cũng như thành phố Istanbul để theo dõi bài diễn văn truyền hình của Tổng thống.
"Chúng tôi muốn có một Thổ Nhĩ Kỳ xinh đẹp, chúng tôi không muốn đất nước này giống như Syria hay Gaza. Chúng tôi muốn có hòa bình ở Thổ Nhĩ Kỳ".
Ông Recep Tayyip Erdogan tuyên bố tình trạng khẩn cấp kéo dài 3 tháng, thể theo điều 120 của Hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông nói mục đích là để tiêu diệt bất kỳ sự hỗ trợ nào còn sót lại dành cho những kẻ âm mưu đảo chánh. Ông nói:
"Để có thể thực hiện các bước hiệu quả nhất nhằm loại trừ mối đe dọa này càng sớm càng tốt, vì đó là một mối đe dọa cho dân chủ, cho thể chế pháp trị, cho các quyền và tự do của công dân nước ta.
“Điều này hoàn toàn không mâu thuẩn với thể chế dân chủ, pháp trị và quyền tự do; ngược lại, còn củng cố và bảo vệ các giá trị đó."
Củng cố quyền lực, siết chặt kiểm soát
Tình trạng khẩn cấp có nghĩa là chính phủ nay có quyền hạn rộng rải trong việc bắt giữ và giam cầm người chống đối, kiểm duyệt báo chí, và ban hành lệnh giới nghiêm.
Khoảng 60.000 người gồm binh sĩ, cảnh sát, thẩm phán, công chức, giáo chức vv... đã bị ngưng chức, bị tạm giam hoặc đang bị điều tra.
Giới giáo sư đại học bị cấm xuất cảnh, những người đang ở ngoại quốc bị gọi về nước.
Một chính khách đối lập, ông Ozgur Ozul phát biểu với đài BBC rằng chính phủ không nên lợi dụng hậu quả của cuộc đảo chánh để thủ lợi về mặt chính trị. Ông nói:
"Chúng tôi đã chứng kiến nhiều cuộc đảo chính trong quá khứ và lần này đã hoàn toàn ngăn chận được cuộc đảo chính này.
“Nhưng không ai có quyền lợi dụng thiện chí của chúng tôi. Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ dân chủ và tất cả mọi người nên cùng làm như vậy.
“Không ai nên biến sự kiện này thành cơ hội để thực hiện ý đồ của mình, bởi lẻ chúng tôi sẽ chống lại kẻ ấy cũng y như chúng tôi đã chiến đấu chống những kẻ âm mưu đảo chính. "
Thổ Nhĩ Kỳ đang xúc tiến việc yêu cầu Hoa Kỳ cho dẫn độ giáo sĩ Fetullah Gulen, người mà chính phủ Thổ quy trách tổ chức âm mưu đảo chính vừa qua.
Tổng thống Erdogan tuyên bố với đài Al Jazeera rằng cuộc chiến chống lại ông Gulen và những kẻ ủng hộ ông này chưa chấm dứt ở đây.
"Tôi nghĩ chúng ta chưa thấy hết hồi kết của nó đâu. Tôi chắc chắn rằng trong những ngày, những tuần sắp tới đây, thế nào chúng cũng còn suy nghĩ tính toán hoạch định tương lai của chúng".
Ông Gulen thì phủ nhận bất kỳ cáo buộc nào cho rằng ông dính líu vào cuộc đảo chánh, nhưng nói ông sẽ tôn trọng lệnh dẫn độ nếu chính phủ Hoa Kỳ ban hành lệnh này.
Các vụ bắt giam và sa thải công chức vẫn còn tiếp diễn, nhưng rất ít người phản đối công khai.
Nhiều người còn nói họ muốn những người cầm đầu cuộc đảo chính phải bị treo cổ và Thổ Nhĩ Kỳ được thống nhất, đoàn kết.
Một phụ nữ phát biểu:
"Chúng tôi muốn có một Thổ Nhĩ Kỳ xinh đẹp, chúng tôi không muốn đất nước này giống như Syria hay Gaza. Chúng tôi muốn có hòa bình ở Thổ Nhĩ Kỳ. Họ sẽ không bao giờ có thể chia rẻ chúng tôi. Chúng tôi sẽ không bao giờ để cho điều đó xảy ra."
