Từ những người hâm mộ bóng bầu dục đến những người yêu động vật hoang dã, đều đã nghe nói về loài wallaby Úc. Nhưng có lẽ ít người biết rằng trên thực tế, có rất nhiều loài thú có túi dễ thương này, bao gồm cả một số loài đang bị đe dọa tuyệt chủng. Một trong số đó là wallaby núi, có đuôi như bàn chải và các nhà khoa học hiện đang nghiên cứu các phương pháp để bảo vệ loài này.
Loài wallaby đá đuôi chải, chỉ có ở Úc, không phải là loài wallaby thông thường.
Hòa mình hoàn hảo với màu sắc tự nhiên của môi trường sống, chúng rất khó phát hiện.
Người trông coi cao cấp tại Vườn thú Taronga là Tony Britt-Lewis cho biết, không chỉ chiếc đuôi dày và rậm rạp hơn, mà còn nhiều yếu tố khác khiến chúng trở nên độc đáo.
"Có sự khác biệt giữa wallaby đá đuôi chải và wallaby thông thường. Chúng cực kỳ nhanh nhẹn. Chúng có bàn chân ngắn hơn một chút, so với các loài thú có túi khác và có lớp đệm dày, mềm như cao su, giúp chúng nhảy nhót trên bề mặt đá. Đuôi của chúng dài hơn một chút so với wallaby thông thường và chúng sử dụng đuôi đó, để giữ thăng bằng khi nhảy. Nhưng điều quan trọng nhất, là chúng cực kỳ nhanh nhẹn”, Tony Britt-Lewis.
Các chuyên gia như Catherine Herbert, người làm việc trong lãnh vực quản lý động vật hoang dã tại Đại học Sydney, mô tả những loài thú có túi này có "bánh xe bốn bánh" thay cho bàn chân, không giống như các loài wallaby khác, chỉ có "bánh xe thông thường".
"Trong khi hầu hết các loài wallaby khác, thường sống ở những khu vực nhiều cỏ, hoặc có thể là những khu rừng có độ dốc nhẹ, thì loài này lại chủ động tìm kiếm những môi trường nhiều đá, để ẩn náu trong các khe đá. Chúng để con non trong khe đá, khi chúng lớn hơn một chút rồi ra ngoài kiếm ăn vào cuối buổi chiều, đầu buổi tối và ban đêm. Móng vuốt của chúng ngắn lại, giống như móng tay của chúng ta, nằm trên mu bàn chân và điều này giúp chúng bám chắc trong môi trường ba chiều, trong khi hầu hết các loài kangaroo và wallaby khác, chỉ hoạt động trong môi trường mặt đất hai chiều”, Catherine Herbert.
Được biết lãnh thổ của loài này trước đây trải dài không gián đoạn, dọc theo bờ biển phía đông của Úc, từ phía đông nam Queensland đến tận nửa phía bắc của Victoria.
Hiện nay, quần thể của chúng bị phân mảnh, chỉ còn lại một vài khu vực nhỏ.
Nhìn chung, wallaby đá đuôi chải đang bị đe dọa.
"Vùng hạ Queensland là nơi có số lượng chúng cao nhất. Chúng được coi là loài nguy cấp ở New South Wales. Nhưng khi xuống đến Victoria, chúng lại ở tình trạng cực kỳ nguy cấp, vì chỉ còn chưa đến 100 con. Vì vậy, thực sự phụ thuộc vào vị trí của chúng, nhưng nhìn chung, người ta sẽ coi chúng là loài nguy cấp”, Tony Britt-Lewis.
Cả hai Catherine Herbert và Tony Britt-Lewis, đều chỉ ra những mối đe dọa giống nhau.
Mối đe dọa chính là sự du nhập của các loài săn mồi xâm lấn như cáo đỏ, được những người định cư châu Âu đầu tiên mang vào nước này.
Vì chuột túi wallaby không tiến hóa cùng với cáo đỏ, chúng không có cơ chế thích hợp để tránh trở thành con mồi.
Vào cuối những năm 1800 và đầu những năm 1900, loài này bị săn bắt ráo riết, ước tính khoảng nửa triệu con đã bị giết trong vòng 30 năm.
"Trong quá khứ, chúng có thể di chuyển giữa các vách đá này, nhưng hiện nay với sự phát triển, thay đổi môi trường sống và cảnh quan đầy rẫy những kẻ săn mồi mới lạ, kiểu di chuyển giữa các quần thể đó không còn xảy ra nữa. Điều đó có nghĩa là nếu một quần thể nhỏ bị tuyệt chủng, sẽ không còn nơi nào để tái định cư. Vì vậy bạn sẽ dần dần thấy, giống như những ngọn đèn vụt tắt, các quần thể này bị tuyệt chủng và nếu không có sự can thiệp của con người, chúng sẽ không thể quay trở lại”, Catherine Herbert .
Được biết những con chuột túi đá đuôi chải, được nuôi nhốt tại Vườn thú Taronga ở Sydney, là một phần của khu vực được gọi là ‘Blue Mountains Bushwalk’, nơi có rất nhiều loài chim bản địa bay lượn tự do.
Đối với du khách, những con chuột túi này đóng vai trò là người bảo vệ, cho loài quý hiếm của chúng.
"Hiện tại ở Taronga, chúng tôi có một khu trưng bày lớn và đẹp dành cho chúng, nhưng chúng tôi chỉ có hai con. Hiện tại chúng tôi không tham gia vào chương trình nhân giống, nhưng trước đây thì có. Hai con chúng tôi có tên là Topaz và Marble, và chúng tôi đã có một chủ đề là đặt tên cho những con wallaby đá của mình, theo tên các loại đá khác nhau. Vì vậy, đó là tên đá Topaz và Marble, Cẩm Thạch. Rất giống với loài wallaby đá hoang dã ở chỗ chúng khá nhút nhát, khá lo lắng, không dễ để nhìn thấy chúng, đặc biệt là trong một khu trưng bày lớn và phức tạp như thế này”, Tony Britt-Lewis.
Trong khi đó cách Sydney ba giờ đồng hồ, trong khu vực rộng lớn hơn nhiều của hang động Jenolan, cộng đồng wallaby này hiện đang phát triển mạnh.
Tuy nhiên, chúng đã tuyệt chủng ở đây cho đến cuối những năm 1990, khi những con vật nuôi nhốt được mang thả vào khu vực này.
"Họ đã thả chúng lại vào đây và trước đây chúng từng sinh sống ở đây, nhưng đã bị tuyệt chủng bởi loài cáo được du nhập vào. Vì vậy, đây thực sự là một câu chuyện bảo tồn tuyệt vời, khi họ đã đưa 7 con wallaby vào và giờ đây, chúng ta đã có hơn 300 con wallaby trong quần thể này”, Catherine Herbert .
Được biết kế hoạch phục hồi có hai phần: các chương trình nhằm bảo tồn quần thể hoang dã, cũng như nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt.
Vì wallaby con được sinh ra trong trạng thái chưa phát triển đầy đủ và tiếp tục phát triển bên ngoài tử cung trong một cái túi, các nhà khoa học đang sử dụng một chương trình mang thai hộ sáng tạo.
Họ lấy những con chuột túi đá đuôi chải con và đặt chúng vào túi của một con mẹ nuôi thuộc loài khác, có nghĩa là chuột túi đá có thể sinh con lại trong khoảng 30 ngày.
Tiến trình này sau đó được lặp lại nhiều lần, có nghĩa là tỷ lệ sinh sản có thể được tăng lên, đối với một loài mà thông thường chỉ sinh khoảng 1 con mỗi năm.
Catherine Herbert nói rằng, điều này đã giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sinh sản, cũng như mang lại hy vọng cho sự sống sót lâu dài của loài này.
"Đối với một số quần thể, đã có rất nhiều thành công chỉ bằng cách kiểm soát số lượng cáo. Vì vậy, bằng cách quản lý cáo một cách thực sự chuyên sâu, các quần thể đã phục hồi khá tốt và do đó, đó có lẽ là chiến lược bảo tồn hiệu quả nhất trong tự nhiên và sau đó có rất nhiều hoạt động nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt đang diễn ra và một số phương pháp tiếp cận khá mới đối với việc nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt và những động vật được nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt sau đó được sử dụng để bổ sung cho các quần thể và đôi khi để cố gắng tái giới thiệu chuột túi đá đuôi chải vào các khu vực mà chúng đã tuyệt chủng”, Catherine Herbert.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
