Con trai của Ayatollah Ali Khamenei, Mojtaba, đã kế vị cha mình làm lãnh đạo tối cao, một dấu hiệu cho thấy phe bảo thủ vẫn nắm quyền vững chắc.
“Sau khi thảo luận kỹ lưỡng và sâu rộng, và bằng cách sử dụng thẩm quyền được trao theo Điều 108 của Hiến pháp, và phù hợp với nghĩa vụ tôn giáo và niềm tin của mình khi hiện diện trước Thượng đế toàn năng.”
“Trong phiên họp bất thường hôm nay, dựa trên lá phiếu quyết định của các thành viên đáng kính của Hội đồng Chuyên gia, bổ nhiệm và giới thiệu Ayatollah Seyyed Mojtaba Hosseini Khamenei—cầu mong Thượng đế che chở cho ngài—làm Lãnh đạo thứ ba của hệ thống thiêng liêng của Cộng hòa Hồi giáo Iran,” tuyên bố trên truyền hình Iran.
Mojtaba Khamenei được cơ quan giáo sĩ hàng đầu, Hội đồng Chuyên gia, tuyên bố là lãnh đạo tối cao trong một tuyên bố được công bố ngay sau nửa đêm thứ Hai tại Iran.
Những ứng cử viên khác cho vị trí lãnh đạo cao nhất bao gồm Alireza Arafi, một trong ba thành viên của hội đồng lâm thời điều hành đất nước, người theo đường lối cứng rắn Mohsen Araki, và thậm chí cả Hassan Khomeini, cháu trai của người sáng lập nước Cộng hòa Hồi giáo năm 1979.
Nhưng cuối cùng, hội đồng đã chọn Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, lựa chọn hình thức chuyển giao quyền lực cha truyền con nối mà cha ông đã bác bỏ về nguyên tắc vào năm 2024. Cuộc cách mạng Hồi giáo đã chấm dứt một triều đại hoàng gia kéo dài nhiều thế kỷ do Shah đứng đầu.
Một thành viên của hội đồng, Ayatollah Mohsen Heidari Alekasir, cho biết trong một video vào Chủ nhật theo giờ địa phương rằng một ứng cử viên đã được chọn dựa trên chỉ thị của Ali Khamenei rằng nhà lãnh đạo cao nhất của Iran nên bị "kẻ thù căm ghét".
“Ngay cả ‘Kẻ thù lớn nhất’ (Mỹ) cũng đã nhắc đến tên ông ấy”, Heidari Alekasir nói về người kế nhiệm được chọn, vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mojtaba là một lựa chọn “không thể chấp nhận được” đối với ông.
Người “giữ cửa” của cha
Sinh ngày 8 tháng 9 năm 1969, tại thành phố linh thiêng Mashhad ở miền đông Iran, Mojtaba Khamenei là một trong sáu người con của cố lãnh đạo tối cao.
Ayatollah Ali Khamenei đã bị giết ở tuổi 86 cách đây hơn một tuần tại Tehran trong đợt không kích đầu tiên của Mỹ và Israel, sự kiện đã châm ngòi cho cuộc chiến ở Trung Đông.
Do tính kín đáo của ông tại các nghi lễ chính thức và trên truyền thông, tầm ảnh hưởng thực sự của Mojtaba đã là chủ đề được đồn đoán sôi nổi trong nhiều năm qua trong dân chúng Iran cũng như trong giới ngoại giao.
Ông là người con duy nhất của cựu lãnh đạo tối cao nắm giữ một vị trí công khai, mặc dù không giữ chức vụ chính thức nào.
Vị giáo sĩ này, với bộ râu muối tiêu và chiếc khăn xếp đen của một sayyed — cho thấy gia đình ông có nguồn gốc từ Nhà tiên tri Mohammad — được một số người cho là đang hoạt động ngầm để giật dây quyền lực ở trung tâm Iran.
Ông được coi là người thân cận với phe bảo thủ, đặc biệt là vì mối quan hệ của ông với Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC), cánh tay tư tưởng của quân đội nước cộng hòa Hồi giáo.
Mối quan hệ đó bắt nguồn từ thời gian ông phục vụ trong một đơn vị chiến đấu vào cuối cuộc chiến giữa Iraq và Iran kéo dài từ năm 1980 đến năm 1988.
Mối quan hệ thân thiết của ông với IRGC mang lại cho ông thêm ảnh hưởng trong bộ máy chính trị và an ninh của Iran và ông đã xây dựng được ảnh hưởng ngầm với tư cách là "người gác cổng" của cha mình, theo các nguồn tin thân cận với vấn đề này cho biết.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ và mối liên hệ với lực lượng an ninh
Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với Mojtaba Khamenei vào năm 2019 trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, nói rằng ông đại diện cho nhà lãnh đạo tối cao "mặc dù chưa bao giờ được bầu hoặc bổ nhiệm vào bất kỳ vị trí nào trong chính phủ ngoài công việc trong văn phòng của cha mình".
Ali Khamenei đã "ủy quyền một phần trách nhiệm lãnh đạo" cho con trai mình, "người đã làm việc chặt chẽ" với lực lượng an ninh Iran "để thúc đẩy tham vọng gây bất ổn khu vực và các mục tiêu đàn áp trong nước của cha mình", Bộ Tài chính cho biết.
Đáng chú ý, những người phản đối đã cáo buộc ông đóng vai trò trong cuộc đàn áp bạo lực sau khi tổng thống cực kỳ bảo thủ Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử vào năm 2009, điều đã gây ra một phong trào biểu tình rộng lớn.
Theo một cuộc điều tra của hãng tin Bloomberg, trích dẫn các nguồn tin giấu tên và báo cáo của các cơ quan tình báo phương Tây, Mojtaba Khamenei đã tích lũy được khối tài sản ước tính hơn 100 triệu đô la.
Theo cuộc điều tra, tiền thu được từ việc bán dầu đã được chuyển vào đầu tư bất động sản hạng sang ở Anh, khách sạn ở châu Âu và bất động sản ở Dubai thông qua các công ty ma ở các thiên đường thuế.
Về mặt tôn giáo, Mojtaba Khamenei đã học thần học tại thành phố linh thiêng Qom, phía nam Tehran, nơi ông cũng giảng dạy.
Ông đạt được cấp bậc Hujjat al-Islam, một danh hiệu dành cho các giáo sĩ cấp trung, thấp hơn cấp bậc Ayatollah mà cha ông và nhà lãnh đạo cách mạng Ruhollah Khomeini nắm giữ.
Vợ ông, Zahra Haddad-Adel, con gái của một cựu chủ tịch quốc hội, cũng thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Israel đã đưa ra lời cảnh báo gay gắt đối với nhà lãnh đạo tối cao mới và bất cứ ai lựa chọn ông ta, nói rằng "bàn tay của Nhà nước Israel sẽ tiếp tục theo sát bất kỳ người kế nhiệm nào và bất cứ ai tìm cách bổ nhiệm người kế nhiệm".
Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên được bầu chọn cứ sau tám năm.
Đến nay, hội đồng này chỉ giám sát một quá trình chuyển giao lãnh đạo duy nhất, khi Ali Khamenei được chọn vào năm 1989 sau cái chết của Khomeini.
Đến giờ phút này, Hoa Kỳ đang phát tín hiệu rằng họ có thể mở rộng sự can thiệp quân sự của mình.
Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đang cân nhắc việc gửi quân bộ vào Iran để bảo vệ kho dự trữ uranium làm giàu của nước này.
Mục tiêu, ông nói, là để ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
"Có thể đến một lúc nào đó chúng tôi sẽ làm vậy. Đó sẽ là một điều tuyệt vời. Nhưng hiện tại, chúng tôi chỉ đang tiêu diệt các mục tiêu đó. Nhưng chúng tôi chưa theo đuổi điều ấy. Nhưng đó là điều chúng tôi có thể làm sau này. Chúng tôi sẽ chưa làm điều đó ngay bây giờ,” TT Trump tuyên bố.
Mục tiêu tiếp theo của Mỹ?
Trong cuộc họp báo tại Florida tối 9/3, Tổng thống Trump nhận định cuộc xung đột với Iran có thể kết thúc chỉ trong vài ngày tới, khi chiến dịch bước sang tuần thứ hai. Ông khẳng định quân đội Mỹ đang "vượt xa tiến độ" và đã xóa sổ ít nhất hai cấp lãnh đạo cao nhất của đối phương. Theo ông, bộ máy của Iran gần như đã sụp đổ sau khi Mỹ tấn công hơn 5.000 mục tiêu trọng điểm.
Người đứng đầu Nhà Trắng bày tỏ sự thất vọng khi Iran chọn Mojtaba Khamenei, con trai thứ của cố lãnh tụ tối cao nước này, làm người lèo lái đất nước. "Tôi thấy thất vọng vì chúng ta đều cho rằng quyết định này sẽ đưa đất nước của họ vào vòng xoáy của vấn đề cũ, nên tôi thất vọng với lựa chọn của họ", ông Trump nói.
Khi được các phóng viên hỏi liệu ông Mojtaba Khamenei có bị phía Mỹ nhắm tới hay không, ông Trump từ chối trả lời thẳng. "Chuyện này không phù hợp chút nào. Nhưng này, tôi biết tôi là người bị nhắm tới đấy", tổng thống Trump đáp.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
