Tiến sĩ Khương Thắng, một trong những thành viên nhóm nghiên cứu tại viện nghiên cứu Charles Perkins Centre của trường Đại học Sydney.
Anh Thắng cùng đồng nghiệp của mình đang thực hiện dự án nghiên cứu về chứng đau mãn tính ở động vật và công trùng nhằm mục đích tìm ra các phương pháp tiên tiến và giúp ích cho đời sống của con người.
SBS: Đau là một triệu chứng rất phổ biến ở người, nhưng ở động vật và côn trùng thì ít được nhắc đến, đặc biệt là chứng đau kéo dài. Và nghiên cứu của anh và đồng nghiệp lại tập trung chuyên sâu vào vấn đề này. Đầu tiên, anh có thể giải thích sơ về chứng đau kéo dài là như thế nào? Hay các biểu hiện của chứng đau kéo dài mà nhiều người chưa hiểu rõ không?
Tiến sĩ Khương Thắng: Thường bệnh đau kéo dài hay còn gọi là đau mãn tính là chứng đau kéo dài hơn ba tháng ở người do hệ thần kinh có sự thay đổi mà không thể trở lại bình thường. Nếu như người bình thường bị tác động rất mạnh mới đau, thì người đau mãn tính chỉ bị những tác động nhỏ cũng đã cảm thấy đau đớn.
Ví dụ người bị thương do đi bộ đội, người bị tai nạn mất một cánh tay sẽ có thay đổi trong hệ thần kinh. Khi trái nắng trở trời hoặc khi có tác động nhiệt độ, cơ thể của họ cũng sẽ thấy khó chịu.
Đây chỉ là một trong những ví dụ rất rộng về nguyên nhân và biểu hiện của bệnh đau kéo dài. Các bệnh nhân ung, thư, bị cắt bỏ bộ phận trên cơ thể, sau khi vết thương đã lành, họ có thể vẫn bị đau sau đó cũng gọi là chứng đau mãn tính.
SBS: Trước đây, chúng ta thường ít người biết được liệu công trùng có cảm thấy đau hay không. Nhưng sau này, nhiều nghiên cứu chỉ ra là động vật có khả năng dự cảm được nguy cơ bị gây tổn thương cho chúng như nhiệt độ lạnh, nóng, hay các tình huống khiến chúng dễ bị thương. Nhưng còn bị thương kéo dài ở động vật hay côn trùng thì như thế nào thưa anh?
Tiến sĩ Khương Thắng: Con người nếu thấy nóng chắc chắn chúng ta không chạm ngón tay vào. Động vật cũng tương tự. Khi gặp đám cháy, chúng sẽ không chạy vào trong đó, vì chúng đã học được trong các quá trình trước đó rằng lửa sẽ gây nóng hoặc nguy hiểm, hoặc khi lạnh chúng sẽ ở trong nhà ấm.
Những trường hơp này giông như với đau cấp tính, là tốt vì sẽ giảm những nguy cơ để bảo tồn sự sống.
Nhưng đau mãn tính là những thứ ta ko muốn. Với những người bị đau mãn tính,hệ thần kinh kiểm soát quá trình đau đớn bị ảnh hưởng, số lượng tế bào hỗ trợ đau giảm đi, tín hiệu đau truyền lên vỏ não.
SBS: Vậy chứng đau kéo dài ở động vật có giống loài người không?
Tiến sĩ Khương Thắng: Trước đây, các nghiên cứu về biểu hiện động vật bậc thấp hầu như không có. Các nghiên cứu chỉ tập trung vào động vật bậc cao hay còn gọi là mammals và phát hiện chúng có biểu hiện đa kéo dài giống người. Cho đến nghiên cứu của chúng tôi vào côn trùng mới chứng minh được chứng đau này cũng tương tự với động vật bậc thấp.
SBS: Nghiên cứu anh đang làm với nhóm cụ thể là tập trung giải thích hay giải quyết những vấn đề gì?
Tiến sĩ Khương Thắng: Nghiên cứu của chúng tôi nhằm để tìm ra loại thuốc có tính ưu việt hơn so với các thuốc hiện tại.
Đầu tiên, để tìm ra nguyên nhân và cơ chế đau mãn tính, chúng tôi phải tiến hành rất nhiều thí nghiệm ở cấp độ tế bào. Chúng tôi chọn ruồi giấm, vì chúng có vòng đời ngắn cho phép nghiên cứu thực hiện dễ dàng hơn. Đồng thời, chúng tôi tận dụng được các kỹ thuật sinh học hiện đại do cộng đồng nghiên cứu phát triển để áp dụng vào nghiên cứu của mình hiệu quả hơn.
Bước tiếp theo, chúng tôi thử nghiệm các nghiên cưu đánh giá lại các kết quả của mình ở ruồi giấm bằng cách thử nghiệm một số thử nghiệm quan trrọng trên chuột.
Bước cuối cùng chúng tôi tiến hành thí nghiệm nhằm tìm ra liệu pháp nhằm chữa trị bệnh đau mãn tính, bằng cách lấy tế bào gốc ở người phát triển trong phòng thí nghiệm tạo thành tế bào hệ thần kinh chuyên biệt cấp vào cơ thể chuột để xem tế bào này có chữa trị được bệnh đau mãn tính trên chuột hay không.
Từ đó, chúng tôi tìm ra các loại thuốc thay thế thuốc giảm đau hiện tại như morphins, hay opiant. Hiện các loại thuốc này sau thời gian thời điều trị kéo dài, bệnh nhân phải tăng liều nên có thể dẫn đến gây nghiện. Bên cạnh đó, có những loại thuốc chỉ tác động được 50% số người bị đau mãn tính thôi.
SBS: Nghiên cứu này về chứng đau mãn tính nhóm anh đang thực hiện sẽ kéo dài trong bao lâu?
Tiến sĩ Khương Thắng: Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu khoảng 5 năm. Kết quả vừa được xuất bản trên một tạp chí khá uy tín và cũng là niềm vui cả nhóm. Đây chỉ là một bước khởi đầu, nhưng cũng khá quan trọng trong quá trình phát triển các liệu pháp giảm đau mới.
Liệu pháp tế bào gốc tiến hành 3-4 năm qua do các công sự của tôi, tôi chỉ tham gia một phần nhỏ. Kết quả hiện tại cũng khả quan, trong vài năm tới hy vọng chúng tôi sẽ xuất bản trong tạp chí nghiên cứu về đau.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
