Chính phủ bắt giam 6.000 người, bao gồm quân nhân và cả các thẩm phán, đồng thời đang xem xét áp dụng hình phạt tử hình.
Tại Thánh đường Hồi giáo Ottoman nổi tiếng nằm ở quận Fatih, thành phố Istanbul đông đảo dân chúng tụ tập vòng trong vòng ngoài để đưa tiễn gần 300 nạn nhân thiệt mạng trong cuộc đảo chánh hụt cuối tuần qua.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng có mặt trong buổi lễ , sau khi các sóng gió đảo chánh, đe dọa nghiêm trọng cho quyền lãnh đạo 13 năm nay của ông đã qua đi.
Khoảng 22h đêm (giờ địa phương) hôm thứ bảy tuần trước, hàng loạt nhóm quân sự vũ trang đã đồng loạt đảo chính.
Đầu tiên, lực lượng đảo chính bắt giữ tham mưu trưởng của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tại Ankara.
Binh lính có vũ trang xuất hiện đầy ở các con đường tai thành phố Istanbul và thủ đô Ankara. Xe thiết giáp chặn hai cây cầu vắt qua eo biển Bosphorus nối phần đất thuộc châu Âu với châu Á của Istanbul.
Ở Istanbul, khoảng 300 cư dân tụ tập ở quảng trường Taksim, nơi xe tăng quân đội cũng đổ ra đó. Ở cả 2 bên cầu của Istanbul, rất đông người dân đổ ra đường tuần hành chống lại đảo chính.
Hãng truyền thông Fox News đưa tin trực thăng quân đội đã nã đạn vào tòa nhà quốc hội.
Nhưng sáng chủ nhật 16/7 Tại thủ đô Ankara , quân đảo chính đã hạ vũ khí đầu hàng.
Thủ tướng Binali Yildirim thông báo tình hình đã hoàn toàn được kiểm soát.
Hãng thông tấn Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu đưa tin Thủ tướng Binali Yildirim thông báo 6000 binh sĩ tham gia đảo chính bị bắt, có năm sĩ quan cấp tướng và 29 sĩ quan cấp tá bị lột quân hàm.
"Chúng ta sẽ tiếp tục tẩy sạch loại vi trùng này không may như một chứng ung thư hiện đang lan rộng trên khắp đất nước." Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan
Thủ tướng cho biết có 290 người chết và 1.440 người bị thương trong đảo chính.
Còn về phía quân đảo chính Tướng Umit Dundar, quyền tổng tham mưu trưởng quân đội, thông báo 104 binh sĩ bị tiêu diệt.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tố cáo giáo sĩ Hồi giáo Fetullah Gulen lưu vong, hiện đang sống tại Pensilvania Hoa Kỳ là kẻ chủ mưu vụ binh biến này.
Và trước hàng ngàn người đưa tang, ông cho biết giáo sĩ này là môt loại vi trùng gây ung nhọt cho đất nước.
Những tài liệu thu được qua trang mạng tin túc của Al Jazeera cho thấy thêm các chi tiết mới về cuộc đảo chánh , như danh sách 80 người sẽ nắm chính quyền nếu đảo chính thành công.
Truyền thông Al Jazeera còn tiết lộ thêm hướng dẫn này còn có chỉ thị cho quân đảo chính bắn bất kỳ nhân viên cảnh sát nào kháng cự.
Sau khi binh biến xảy ra, Hàng chục ngàn người tiếp tục xuống đường chống đảo chánh, ủng hộ Tổng thống Erdogan và đảng AKP.
Những người này đòi hỏi chính phủ phải ra án tử hình quân đảo chính để trả thù cho những người thiệt mạng.
Tổng thống Erdogan nói rằng ông không thể bỏ qua những gì ông gọi là " ý dân" và đang xem xét đòi hỏi "mạng đền mạng" này.
"Đừng quên rằng chúng ta sẽ không tìm cách trả thù. Người có quyền trả thù là Thượng đế cao cả. Vì vậy, chúng ta không cần khẩu hiệu" Mạng đền mạng". Tổng thống Erdogan
Giáo sĩ Fetullah GULEN, người đang sống lưu vong , ở bang Pennsylvania, Hoa Kỳ đã phủ nhận mọi dính líu với cuộc đảo chính.
GULEN từng là bạn và là một là đồng minh của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan.
Sau cuộc điều tra tham nhũng ở Thổ Nhĩ Kỳ. năm 2013 Erdogan cáo buộc Gulen đứng đằng sau các cuộc điều tra tham nhũng và cả hai thành kẻ thù.
Ông Gulen hiện có tên trên danh sách tuy nã khủng bố của Thổ Nhĩ Kỳ và bị cáo buộc dẫn dắt tổ chức khủng bố Gulenist
Tổng thống Erdogan nói rằng chính phủ của ông sẽ yêu cầu Mỹ dẫn độ ông Gulen .
Nhưng ông Gulen không tin chính quyền Mỹ sẽ làm theo đòi hỏi của Thổ Nhĩ Kỳ, và nói rằng ông sẽ tuân hành một khi phán quyết dẫn độ được đưa ra..
“Tôi không thực sự lo lắng gì cả, chẳng có gì phải dấu diếm. Tôi không lo bị dẫn độ, mà cũng không sợ chết. Tôi đang chờ đợi ngày về thế giới bên kia. Vì vậy, điều này không làm tôi lo lắng."
"Nhưng tôi sẽ không làm bất cứ điều gì có hại nhân phẩm hoặc đi ngược lại nhân phẩm của tôi," ông Gulen nói.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ cho hãng truyền thông NBC hay Thổ Nhĩ Kỳ phải đưa ra được bằng chứng để dẫn độ."
Ông cho biết, ngay lúc này, ông không biết gì và không có bằng chứng nào về việc này.
Nhưng ngày cuối, ông đã nói chuyện với Bộ trưởng Ngoại giao đồng nhiệm ba lần và tôi kêu gọi ông đưa ra các bằng chứng mà họ có trong tay càng nhanh càng tốt.
“Chuyển cho chúng tôi và tôi cam kết rằng theo hiệp ước dẫn độ , theo quy trình và tiêu chuẩn pháp lý , chúng tôi sẽ ngay lập tức đánh giá bằng chứng đó là đủ hya không để ban hành là một lệnh dẫn độ." Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry
Và sau đảo chánh, khi Tổng thống Erdogan nỗ lực củng cố quyền lực ,khiến các nhóm đối lập lo sợ và cáo buộc ông độc đoán nghiêng về một chính phủ Hồi giáo trên một nhà nước hiện đại và thế tục.thì ông nhận được những khen ngợi của cựu Thủ tướng Ahmet Davutoglu.
Ông Davutoglu nói với đài Al Jazeera, cuộc đảo chính bất thành là một thời điểm nguy hiểm cho đất nước, và đòi hỏi một phản ứng cứng rắn của chính quyền.
Chính phủ ông Edorgan đang lùng sục, thắt chặt kiểm soát, bắt bớ những kẻ liên quan đến đảo chính.
Tuy đất nước Thổ nhĩ kỳ vẫn còn đang chấn động và nhiều phe phái, nhưng người dân nói rằng họ rất tự hào vì đảo chính đã thất bại.
"Đáng tự hào lắm,thật là một cảm giác tuyệt vời khi người dân dũng cảm đứng lên chống lại bất kỳ cuộc đảo chính nào ."
"Họ dám đứng lên trước lằn đạn. Đó là một thời khắc bi hùng trong lịch sử của chúng ta," ông Davutoglu nói.
Cuộc đảo chính đầy biến động ngày 16/7 không phải là lần đầu tiên xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong vòng 56 năm qua, đã có tới 4 lần quân đội Thổ Nhĩ Kỳ động binh vao những năm 1960, 1971, 1980 và 1997 khiến đất nước nhiều phen nghiêng ngửa.
