"Thu hẹp khoảng cách" vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của trẻ em thuộc các cộng đồng thổ dân

Sau khi nghe về tiến độ thực hiện thỏa thuận Thu hẹp Khoảng cách của chính phủ, các tổ chức thổ dân cho rằng một điều rõ ràng là: để thành công trong việc Thu hẹp Khoảng cách, cần phải đầu tư vào trẻ em và lắng nghe cộng đồng.

"Nếu chúng ta thất bại, thì chúng ta đã thất bại với trẻ em. Đó là sự thật. Và chúng ta không chỉ thất bại với trẻ em, mà còn thất bại với gia đình của các em, và chúng ta đã thất bại với cộng đồng nơi các em sinh sống”, Catherine Liddle.

Phát biểu với NITV, bà Catherine Liddle, người phụ nữ thuộc bộ tộc Arrernte và Luritja, là Giám đốc điều hành của SNAICC, tổ chức phi chính phủ quốc gia hàng đầu dành cho trẻ em thổ dân và người dân đảo Torres.

Ở thời điểm giữa chừng của thỏa thuận, báo cáo của Ủy ban Năng suất cho thấy, chỉ có một trong 19 mục tiêu được đề ra đã đạt được.

Mục tiêu duy nhất vượt chỉ tiêu là, tỷ lệ nhập học trước tuổi đi học, đạt hơn 95% vào năm 2025.

Bà Catherine Liddle nói rằng, mặc dù điều này đầy hứa hẹn, nhưng vẫn còn lâu mới đủ.

"Số liệu về giáo dục mầm non rất tốt và đáng được hoan nghênh, nhưng đó là một ví dụ về câu chuyện hai mặt. Một mặt, nhìn từ bên ngoài, tỷ lệ đăng ký học mầm non trông rất tuyệt vời. Hãy hình dung đó như vẻ ngoài của một chiếc xe. Nếu bạn mở nắp ca-pô lên, bạn sẽ thấy những thiếu sót trong giáo dục và chăm sóc trẻ nhỏ, và điều đó có nghĩa là chúng ta đã không đầu tư đủ sớm”, Catherine Liddle.

Trong khi tỷ lệ đăng ký học mầm non được hoan nghênh, báo cáo cho thấy sự phát triển của trẻ em đang đi thụt lùi.

Năm 2024, chỉ có 33,9% trẻ em thuộc các cộng đồng thổ dân được đánh giá là phát triển đúng tiến độ khi bắt đầu đi học, giảm từ 35,2% năm 2018.

Bà cho rằng tình trạng bất lợi không thể được giải quyết, trừ khi trẻ em được đầu tư từ sớm.

"Vì vậy, nếu trẻ em không được trang bị đầy đủ các kỹ năng cần thiết, để thành công trong hành trình học tập ban đầu, thì bạn có thể dự đoán rằng, những thiếu hụt đó và chi phí do tác động của những thiếu hụt đó, sẽ ngày càng trở nên tồi tệ hơn, trong suốt hành trình của đứa trẻ, trong suốt hành trình của gia đình, trong suốt quá trình phát triển của cộng đồng. Vì vậy, điều thực sự rất quan trọng là, chính phủ cần chú ý đến điều đó. Đó là lý do tại sao SNAICC, đã đấu tranh rất quyết liệt để giáo dục và chăm sóc trẻ em giai đoạn đầu đời, trở thành một trong những chỉ số thống kê quan trọng. Điều này cho thấy chính phủ có thể thay đổi, chính phủ có thể can thiệp. Cộng đồng người bản địa coi trọng giáo dục và chăm sóc trẻ em giai đoạn đầu đời, và khi họ có điều kiện tiếp cận, họ sẽ sử dụng nó, nhưng chúng ta chưa hành động đủ sớm”, Catherine Liddle.

Phát biểu trên đài ABC Radio National, Bộ trưởng Bộ Các vấn đề Bản địa và người phụ nữ Yanyuwa và Garrwa, bà Malarndirri McCarthy cho biết, thành công trong lĩnh vực này sẽ không thể đạt được nếu không có sự đóng góp của các tổ chức cộng đồng.

"Điều quan trọng là thấy được cột mốc này đạt được, và đó là nhờ công sức của cộng đồng người bản địa và những người tham gia vào lĩnh vực giáo dục mầm non. Vì vậy, đây là một đóng góp cho thấy điều đó có thể thực hiện được. Rõ ràng, những thách thức với tất cả các mục tiêu khác vẫn còn, nhưng tôi rất vui mừng vì mục tiêu thứ ba này đã đạt được”, Malarndirri McCarthy.

Một trong bốn lãnh vực đang thụt lùi, là chăm sóc trẻ em ngoài gia đình.

Năm 2025, gần 21.000 trẻ em người bản địa và người dân đảo Torres, được chăm sóc ngoài gia đình, với tỷ lệ 52,2 trên 1.000.

"Những mục tiêu đang đi chệch hướng, và hầu hết chúng liên quan đến trẻ em hoặc gia đình, đó là những mục tiêu kinh tế xã hội. Đó là những mục tiêu đòi hỏi nỗ lực thực sự. Điều đó có nghĩa là bạn phải đầu tư đủ sớm và phải làm việc với cộng đồng của mình, để giải quyết vấn đề đó. Nhưng cho đến khi bạn bắt đầu đầu tư đủ sớm, thì chúng ta sẽ tiếp tục thấy những mục tiêu đó thất bại. Một lần nữa, khi chúng ta xem xét những vấn đề như chăm sóc ngoài gia đình, chúng ta biết rằng trẻ em tiếp xúc với hệ thống chăm sóc ngoài gia đình, hoặc bất kỳ sự can thiệp cấp ba nào, như trại giam vị thành niên, và điều đó không chỉ bao gồm trẻ em mà còn cả gia đình, chúng ta đã bỏ lỡ một cơ hội quan trọng, với tư cách là một quốc gia để can thiệp kịp lúc”, Malarndirri McCarthy.

Dữ liệu từ SNAICC cũng cho thấy rằng, trong hệ thống chăm sóc ngoài gia đình, trẻ em thổ dân và người dân đảo Torres trải qua tỷ lệ lạm dụng cao hơn và có nhiều khả năng tiếp xúc với hệ thống tư pháp vị thành niên.

Với tỷ lệ giam giữ, trẻ em và người lớn bản địa ngày càng gia tăng, công lý cũng là một trong những lãnh vực đang bị tụt hậu.

Tỷ lệ tù nhân thuộc các bộ lạc bản địa, đã tăng lên hơn 2500 người, trên 100.000 người trưởng thành vào năm 2025, cao hơn khoảng 15 lần so với người trưởng thành, không phải người bản địa.

Ủy viên tại Ủy ban Năng suất và người thuộc bộ tộc Gungarri, ông Selwyn Button đã nói chuyện với NITV, về những phát hiện này.

"Điều chúng ta cần làm, là không nhìn nhận những vấn đề này một cách riêng lẻ. Chắc chắn có những quyết định của chính phủ và các quyết định lập pháp được đưa ra, ở các khu vực pháp lý đang tác động đến dữ liệu. Bạn chắc chắn có thể thấy tác động đó, ở những nơi chúng ta thấy sự gia tăng độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, nơi chúng ta thấy cách tiếp cận khác nhau, đối với các biện pháp cứng rắn chống tội phạm, của các chính phủ khác nhau. Chúng ta cũng có thể thấy điều đó trong dữ liệu. Nhưng điều chúng ta cũng đang yêu cầu là, trong khi bạn đang suy nghĩ về điều đó, bạn cũng phải nghĩ đến một giải pháp thay thế. Bất kể điều gì đang xảy ra trong cộng đồng địa phương, bạn không thể chỉ bắt giữ để giải quyết vấn đề”, Selwyn Button.

Vào tháng 5 năm 2026, một báo cáo của Liên Hiệp Quốc, đã bày tỏ lo ngại về tình trạng trẻ em bản địa bị hiện diện quá mức, trong hệ thống tư pháp hình sự của Úc.

Báo cáo ghi nhận rằng, trung bình mỗi ngày trong giai đoạn 2023-2024, có 65% trẻ em bị giam giữ là người bản địa hoặc người dân đảo Torres, đồng thời cũng lưu ý rằng, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tối thiểu ở một số khu vực pháp lý, thấp hơn ngưỡng theo luật nhân quyền quốc tế.

Bà Malarndirri McCarthy cho rằng, chính phủ phải tiếp tục thúc đẩy các tiểu bang và vùng lãnh thổ, cải thiện kết quả thực thi công lý.

"Thật khó để giải quyết những tình huống, mà có những đạo luật cụ thể dẫn đến tỷ lệ giam giữ cao, đối với người dân bản địa. Điều đó có nghĩa là, chúng ta phải hành động mạnh mẽ hơn. Chúng ta phải tiếp tục thúc đẩy các tiểu bang và vùng lãnh thổ, về các yếu tố công lý. Rõ ràng, đó là một mối lo ngại thực sự. Tôi chắc chắn đã thấy điều đó, ở những khu vực pháp lý mà tôi đi qua, cũng như ở nơi tôi sinh sống, Lãnh thổ Bắc Úc”, Malarndirri McCarthy.

Tỷ lệ tự tử trong cộng đồng người bản địa cũng đã đạt đến mức khủng hoảng, với hành vi tự gây thương tích là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở những người từ 15 đến 39 tuổi.

Selwyn Button cho rằng, để giải quyết nhiều mục tiêu chưa đạt được, chính phủ phải trao lại một số quyền kiểm soát.

"Mọi thứ đều đáng lo ngại, nhưng chắc chắn khi chúng ta chứng kiến sự gia tăng đáng kể, tỷ lệ tự tử ở người dân bản địa và người dân quần đảo Torres, đó là điều chúng ta cần bảo đảm có một nỗ lực phối hợp. Và một lần nữa, điều đó đòi hỏi các bên phải ngồi lại với nhau. Điều đó đòi hỏi chính phủ phải bắt đầu chia sẻ việc ra quyết định, chia sẻ quyền lực và kiểm soát với các tổ chức cộng đồng. Những gì chúng ta đã thấy, và chắc chắn đây là điều tôi đã tham gia vào năm ngoái, khi chúng tôi tiến hành xem xét Thỏa thuận Quốc gia về Sức khỏe Tâm thần và Phòng ngừa Tự tử. Thông thường, các chính phủ đưa ra quyết định, trong môi trường khép kín và không bao gồm những người bị ảnh hưởng nhiều nhất, bởi các quyết định chính sách đó trong việc thiết kế và phát triển cuối cùng, của các chương trình và sáng kiến đó”,Selwyn Button .

Năm mục tiêu, bao gồm giáo dục và nhà ở, đang được cải thiện, nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu vào năm 2031.

Tuy nhiên, các lãnh vực như việc làm và quyền sử dụng đất và biển đang đi đúng hướng.

Trong các lãnh vực cho thấy sự cải thiện nhiều nhất, Selwyn Button cho biết chính phủ đang hợp tác với cộng đồng.

"Nếu chúng ta nhìn vào những nơi khác, và chắc chắn là những nơi tương tự mà chúng ta đang thụt lùi, thì điều không xảy ra trong những trường hợp đó chính là: Liệu chính phủ có thực sự, ngồi lại với các tổ chức kiểm soát cộng đồng và cộng đồng, để cùng nhau tìm ra những điều cần thiết để cải thiện kết quả? Làm thế nào để đầu tư vào việc ra quyết định do cộng đồng dẫn dắt, nhằm bảo đảm chúng ta có thể đạt được kết quả tốt hơn? Và bạn chỉ cần nhìn vào những việc như giam giữ thanh thiếu niên và giam giữ người lớn. Những việc đó được thực hiện một cách riêng lẻ. Vì vậy, chúng ta đang thấy các quyết định được đưa ra một cách độc lập, không có sự hợp tác, và đó là lý do tại sao chúng ta thấy mọi thứ đang đi thụt lùi”, Selwyn Button.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play