Đội tuyển bóng đá nữ Iran đã thu hút sự chú ý, vào quy trình xin tị nạn của Úc, khi bảy phụ nữ có liên quan đến đội tuyển được cấp tị nạn ở Úc trong tuần này, trong khi chính phủ đang tiến hành thay đổi các quy định nhập cư tại quốc hội.
Chỉ 10 ngày sau khi các thành viên của đội tuyển bóng đá quốc gia Iran từ chối hát quốc ca tại Cúp châu Á, trong một hành động được coi là phản đối thầm lặng, năm người đã chấp nhận thị thực nhân đạo để ở lại Úc, trong bối cảnh lo ngại về sự an toàn của họ ở Iran.
Một ngày sau, vào thứ Tư, Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke xác nhận thêm hai cầu thủ đã chấp nhận lời đề nghị tị nạn của Úc, trong khi nhóm còn lại lên máy bay đến Malaysia, ông Burke sau đó cho biết một người đã thay đổi ý định.
Vào thứ Tư, Liên đoàn Bóng đá Iran cho biết người dân ở Úc đã nói với các cầu thủ "những cáo buộc vô căn cứ" rằng, họ sẽ bị bắt hoặc bị hành quyết ở Iran.
Mehdi Taj, người đứng đầu Liên đoàn Bóng đá Iran, cho biết, sau trận đấu của đội tuyển với đội tuyển nữ Úc Matildas, "cảnh sát Úc đã can thiệp và đưa một số cầu thủ ra khỏi khách sạn".
Taj nói trên truyền hình nhà nước Iran bằng tiếng Ba Tư, mà SBS News đã dịch lại.
"Họ tức các cầu thủ được cảnh báo rằng nếu quay lại, họ sẽ bị bắt giữ và xử tử. Đó là những cáo buộc vô căn cứ", Mehdi Taj.
Trong khi đó ông Burke nói với các phóng viên rằng, các cầu thủ "được trao cơ hội" để xin tị nạn và "không có áp lực".
"Điều chúng tôi bảo đảm là không có sự vội vàng, không có áp lực. Tất cả đều nhằm bảo vệ phẩm giá cho những cá nhân đó, để họ có thể đưa ra lựa chọn", Tony Burke .
Thế nhưng đây không phải là lần đầu tiên, Úc can thiệp để bảo vệ các vận động viên đang bị đe dọa.
Khi Taliban nắm quyền kiểm soát Afghanistan vào tháng 8 năm 2021, Úc đã trở thành nơi trú ẩn an toàn cho khoảng 100 vận động viên.
Trung tâm của nhóm này, là đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Afghanistan.
Bất chấp những lời đảm bảo được đưa ra bởi Taliban, trong các cuộc đàm phán hòa bình trước tháng 8 năm 2021, sau khi lên nắm quyền, nhóm này nhanh chóng áp đặt các hạn chế đối với phụ nữ, đặc biệt là trong công việc và giáo dục.
Thành viên đội tuyển Afghanistan là Fatima Yousufi cho biết, sự sụp đổ của Kabul là một "ngày đen tối đối với phụ nữ".
Trả lời phỏng vấn đài SBS tiếng Dari năm 2023, Yousufi nói rằng vào thời điểm đó, cô cảm thấy giấc mơ bóng đá của mình đã bị dập tắt.
Bị chia cắt khỏi cha mẹ và em gái út, cô đã chạy trốn đến Úc cùng các đồng đội, mô tả "tiếng súng và tiếng nổ, tiếng la hét sợ hãi của mọi người" khi cô cố gắng đến được cổng sân bay Kabul.
Yousufi trở thành đội trưởng của Đội tuyển Bóng đá Nữ Afghanistan (AWT), được câu lạc bộ Melbourne Victory hỗ trợ, để thi đấu ở cấp độ 3 của tiểu bang Victoria.
"Khi đến Úc, chúng tôi muốn được chơi cùng nhau một lần nữa, chúng tôi không muốn mất đi gia đình thứ hai của mình một lần nữa. May mắn thay, chúng tôi đã có thể chơi cùng nhau và không phải chơi cho các đội khác nhau", Fatima Yousufi .
Mặc dù việc chuyển đến Úc đã mở ra cơ hội học tập và làm việc cho họ, nhưng các vận động viên chuyên nghiệp này, chưa từng thi đấu ở cấp độ quốc tế kể từ đó.
Trong cuộc chiến giành quyền công nhận với FIFA, đội tuyển đã thất bại trong việc giành quyền tham dự World Cup 2023 và Asian Cup 2026.
Được mô tả là "đội tuyển lưu vong", không được quốc gia quê hương công nhận, FIFA cho biết họ không thể công nhận đội tuyển này.
Năm 2025, các thành viên lưu vong của đội tuyển Afghanistan từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm 13 người từ Úc, đã được mời tham gia một loạt trận giao hữu với Chad, Libya và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tại Dubai, trong khuôn khổ ‘Đội tuyển Nữ tị nạn Afghanistan’ được FIFA hỗ trợ, còn được gọi là Liên đoàn Nữ Afghanistan.
Trước sự kiện này, hậu vệ Mursal Sadat của AWT đã nói với SBS World News rằng, cô không thể diễn tả được mình hạnh phúc và tự hào như thế nào.
"Điều đó cho thấy rằng, dù có bao nhiêu hạn chế được đặt ra đối với phụ nữ ở Afghanistan, FIFA vẫn sẽ cho họ cơ hội”, Mursal Sadat.
Được biết đơn xin tị nạn của AWT tại Úc, phần lớn được dẫn đầu bởi cựu đội trưởng đội tuyển Afghanistan và nhà hoạt động Khalida Popal, với sự giúp đỡ của cựu đội trưởng đội tuyển Socceroos và nhà hoạt động nhân quyền là Craig Foster.
Ông Foster là một tiếng nói nổi bật, trong việc giúp các ngôi sao thể thao, tìm được nơi an toàn ở Úc.
Ông đã dẫn đầu chiến dịch #SaveHakeem năm 2018, cuối cùng đã giải thoát cầu thủ bóng đá người Bahrain là Hakeem al-Araibi khỏi nhà tù Thái Lan và đưa anh đến Úc để xin tị nạn, cũng như đóng vai trò quan trọng, trong việc đưa khoảng 100 vận động viên chuyên nghiệp từ Afghanistan đến Úc vào năm 2021, sau khi Kabul thất thủ.
Foster cho biết, ông cũng tham gia vào chiến dịch thông báo cho đội tuyển bóng đá Iran, về quyền được tị nạn của họ tại Úc.
Ông nói rằng vụ việc đã chứng minh, "thực tế kinh hoàng của việc vi phạm nhân quyền" và kêu gọi cộng đồng bóng đá toàn cầu, theo dõi những người phụ nữ còn lại, ông nói trên Facebook.
"Những cảnh đau thương đã chạm đến trái tim của rất nhiều người Úc, là những cảnh diễn ra từng phút, từng ngày, trên khắp thế giới. Ưu tiên hàng đầu là bảo đảm không có bất kỳ tổn hại nào xảy ra, với nhóm người trở về. Quả là một chặng đường rất dài phía trước", Craig Foster.
Được biết các vận động viên Iran thường xuyên bị chính quyền giám sát, và trong một số trường hợp đã phải đối mặt với sự trả thù vì những hành động bị coi là phản đối.
Năm 2020, đô vật 27 tuổi Navid Afkari bị buộc tội giết người, bị tra tấn và cuối cùng bị hành quyết, sau khi tham gia các cuộc biểu tình chống chính phủ.
Năm 2022, đội tuyển bóng đá nam Iran bị chỉ trích và đe dọa, bởi các viên chức chính phủ khi họ tổ chức một cuộc biểu tình im lặng, tại trận đấu khai mạc World Cup với Anh.
Vì vậy nỗi lo ngại lan rộng đối với đội tuyển bóng đá nữ Iran, sau khi việc họ từ chối hát tại trận đấu khai mạc Asian Cup, đã gây ra sự phẫn nộ của đài truyền hình nhà nước Iran, vốn gọi họ là "những kẻ phản bội thời chiến".
Ông Foster cho biết, nhóm người ở Úc sẽ được cộng đồng bóng đá chăm sóc, nhưng các nữ vận động viên còn "một chặng đường rất dài phía trước".
Còn Tổng Trưởng Nội Vụ Tony Burke chào đón những nữ vận động viên đã chọn ở lại Úc, nói rằng quốc gia này "may mắn vì họ đã chọn chúng tôi".
Ông cho biết cũng được các cầu thủ hỏi, liệu ông có thể giúp đưa gia đình họ ra khỏi Iran hay không.
Ông nói.
"Thách thức với Iran, là chúng ta thậm chí không nhất thiết, có thể đưa công dân Úc ra khỏi Iran. Nhưng tôi đã rất thẳng thắn trong các cuộc gặp với mọi người, bởi vì họ hỏi tôi, 'Liệu tôi có thể giúp đỡ các thành viên gia đình của họ nếu tôi giúp họ không?', Tony Burke.
Trong khi đó việc đối xử với người xin tị nạn đang được xem xét lại
Trung tâm Người xin tị nạn hoan nghênh việc cấp quy chế tị nạn cho các cầu thủ Iran, nhưng nhấn mạnh rằng đây chỉ là bước khởi đầu.
Giám đốc điều hành Trung tâm Người xin tị nạn là Elijah Buol OAM cho biết, trong một tuyên bố.
"Đây là một bước đi nhân ái và thiết thực, thừa nhận những rủi ro nghiêm trọng mà nhiều người Iran phải đối mặt, nếu họ bị buộc phải trở về Iran. Nhưng khoảnh khắc này nên là sự khởi đầu, chứ không phải là kết thúc. Nó phải làm sáng tỏ tình trạng của nhiều người Iran đang tìm kiếm tị nạn, những người đang sống trong cộng đồng của chúng ta và vẫn đang trong tình trạng bấp bênh, chờ đợi sự chắc chắn và bảo vệ”, Elijah Buol.
Ông Buol cho biết điều cần thiết là phải nhận ra rằng, tất cả những người tìm kiếm tị nạn đều cảm nhận được mối nguy hiểm này.
Tuần này, đảng Lao động liên bang đã đưa ra một dự luật, nhằm ngăn chặn người dân từ một số quốc gia nhất định, nhận được thị thực tạm thời do chiến tranh ở Trung Đông.
Các đảng nhỏ và các nghị sĩ độc lập, đã chỉ tríchhành động này, với phát ngôn viên về vấn đề nhập cư của đảng Xanh, David Shoebridge, gọi sự "đạo đức giả" của những thay đổi này là "khó chấp nhận", và có khả năng ngăn cản người Iran tìm kiếm nơi tị nạn, khi chiến tranh ở Trung Đông tiếp diễn.
Ông nói với các phóng viên ở Canberra.
"Cùng ngày mà đảng Lao động trao cơ hội duy nhất đó, cho một số ít nữ cầu thủ bóng đá Iran dũng cảm, họ lại đóng cửa với 7.200 người Iran khác đã được cấp thị thực, những người đã có giấy phép an ninh”, David Shoebridge.
Chính phủ khẳng định, dự luật sẽ không tập trung vào các quốc gia cụ thể, nhưng ông Burke cho biết hoàn cảnh của Iran đã thay đổi.
Ông nói với các ký giả hôm thứ Tư.
"Thật bất thường, khi có một sự kiện quy mô lớn như vậy, mà số lượng thị thực du khách lại đáng kể đến thế”, David Shoebridge.
Trong khi đó Trung tâm Người tìm kiếm tị nạn kêu gọi, chính phủ bảo đảm người dân Iran tìm kiếm tị nạn được tiếp cận với sự an toàn, các thủ tục công bằng và một con đường rõ ràng, để được bảo vệ vĩnh viễn.
Giám đốc điều hành Trung tâm Người xin tị nạn là Elijah Buol nói.
"Sự bảo vệ không nên chỉ dựa vào việc ,có một diễn đàn. Sự an toàn không được phụ thuộc, vào sự hiện diện của máy quay truyền hình”, Elijah Buol.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
