Trong một bước đi mang tính bước ngoặt nhằm tái định hình bàn cờ địa chính trị khu vực Đông Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Thủ tướng Australia Anthony Albanese và người đồng cấp Nhật Bản Takaichi Sanae đã chính thức ký kết các thỏa thuận quan trọng, đưa mối quan hệ giữa hai quốc gia lên tầm mức mà giới quan sát gọi là "bán liên minh" (quasi-alliance). Sự kiện này diễn ra tại tòa nhà quốc hội ở Canberra, trong bối cảnh các thách thức về an ninh kinh tế và quân sự đang ngày càng gia tăng.
Tầm nhìn chiến lược trong kỷ nguyên bất ổn
Chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tới Australia không chỉ đơn thuần mang tính ngoại giao kỷ niệm 50 năm ngày ký kết hiệp ước thiết lập quan hệ giữa hai nước. Đây là một nỗ lực thực dụng nhằm củng cố các liên minh giữa "những quốc gia cùng chí hướng" trước sự bành trướng quân sự của Trung Quốc và những biến động khó lường của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuyên bố chung về hợp tác an ninh kinh tế vừa được ký kết tập trung vào việc thiết lập các cơ chế tham vấn lẫn nhau về các biện pháp an ninh và giảm thiểu rủi ro. Điều này cho phép hai nước tiếp cận sâu hơn vào nguồn vốn, công nghệ và tạo ra các liên kết thương mại bền chặt hơn cho các nhà sản xuất.
An ninh kinh tế là ưu tiên hàng đầu
Thủ tướng Anthony Albanese nhấn mạnh rằng sự hợp tác này sẽ mang lại lợi ích sát sườn cho người dân Australia, giúp quốc gia ít bị tổn thương hơn trước các biến động từ xa. Phát biểu của Thủ tướng Anthony Albanese:
Đối với người dân Australia, điều này có nghĩa là chúng ta sẽ ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc toàn cầu như chúng ta đang thấy hiện nay do xung đột ở Trung Đông.Thủ tướng Anthony Albanese
“Nó sẽ mang lại sự an toàn hơn cho nông dân khi họ lập kế hoạch canh tác và sự chắc chắn hơn cho những người đi làm khi đổ xăng cho xe của họ hôm nay,” ông Albanese nói.
Trong khi đó, Thủ tướng Takaichi Sanae – nhà lãnh đạo bảo thủ vừa giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng 10 – cũng khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì các tuyến đường hàng hải huyết mạch. Thủ tướng Takaichi Sanae phát biểu.
“Việc đóng cửa eo biển Hormuz do cuộc chiến Iran đang gây ra tác động to lớn đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.”
“Hai nước đã xây dựng mối quan hệ với tư cách là những người tiên phong trong hợp tác giữa các quốc gia cùng chí hướng bằng cách thúc đẩy hợp tác an ninh tiên phong ở mức độ có thể được mô tả là bán liên minh,” bà Sanae tuyên bố.
Trụ cột quốc phòng và khoáng sản thiết yếu
Một điểm nhấn quan trọng trong chuyến thăm là việc Australia chính thức lựa chọn tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries của Nhật Bản để cung cấp tàu hộ vệ lớp Mogami nâng cấp cho Hải quân Australia. Đây là một hợp đồng trị giá 10 tỷ đô la, minh chứng cho sự tin tưởng tuyệt đối vào năng lực công nghệ của Nhật Bản.
Về mặt quân sự, hai nước đồng ý tăng cường chia sẻ thông tin, đồng duy trì các năng lực quốc phòng và thực hiện các hoạt động thử nghiệm vũ khí tiên tiến. Ngũ Giác Đài và các cơ quan an ninh khu vực được cho là sẽ theo dõi sát sao những diễn biến này khi mối quan hệ quốc phòng song phương đang dần trở thành một đối trọng quan trọng trong khu vực.
Khoáng sản thiết yếu cũng được xác định là một "trụ cột cốt lõi". Hai bên cam kết thúc đẩy đầu tư vào các dự án nhằm giải quyết các điểm yếu của chuỗi cung ứng, đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghệ cao và năng lượng sạch.
Trọng tâm AUKUS không thay đổi
Bất chấp sự nồng ấm trong quan hệ với Nhật Bản, Ngoại trưởng Australia Penny Wong đã dập tắt những đồn đoán về việc Nhật Bản có thể thay thế hoặc làm phương án dự phòng cho thỏa thuận tàu ngầm AUKUS trị giá 368 tỷ USD với Mỹ và Anh. Ngoại trưởng Penny Wong khẳng định.
"Chúng tôi có một kế hoạch AUKUS rõ ràng, đó là trọng tâm của chúng tôi.”
Chuyến thăm của bà Takaichi Sanae kết thúc với việc hai chính phủ đồng ý thiết lập Đối thoại Lãnh đạo Australia - Nhật Bản, một diễn đàn quy tụ giới học thuật và doanh nghiệp nhằm duy trì và phát triển mối quan hệ đặc biệt này trong tương lai. Sự kết hợp giữa tầm nhìn thực dụng của ông Albanese và phong cách lãnh đạo quyết đoán của bà Takaichi đang mở ra một chương mới đầy triển vọng cho trục Canberra - Tokyo.
Nhìn về chương mới không quên lịch sử
2007 - Tuyên bố chung về hợp tác an ninh: Một bước đi lịch sử khi Nhật Bản lần đầu tiên thiết lập quan hệ an ninh chính thức với một quốc gia khác ngoài đồng minh duy nhất là Mỹ.
2014 - Đối tác chiến lược đặc biệt: Hai nước nâng cấp quan hệ lên tầm cao mới và ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Nhật Bản - Australia (JAEPA), giúp xóa bỏ phần lớn hàng rào thuế quan và thúc đẩy đầu tư.
2022 - Thỏa thuận tiếp cận lẫn nhau (RAA): Đây là một hiệp ước phòng thủ mang tính bước ngoặt, cho phép quân đội hai nước phối hợp tác chiến, huấn luyện và hoạt động tại lãnh thổ của nhau dễ dàng hơn, củng cố khả năng răn đe trong khu vực.
2024 - Thỏa thuận an ninh kinh tế và đóng tàu: Với chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae, hai nước không chỉ kỷ niệm 50 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức mà còn cụ thể hóa sự hợp tác bằng hợp đồng tàu hộ vệ 10 tỷ USD. Đây cũng là thời điểm thuật ngữ "chuẩn đồng minh" (quasi-alliance) được sử dụng rộng rãi để mô tả mức độ gắn kết sâu sắc về cả quốc phòng và kinh tế giữa Canberra và Tokyo.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
