Những người biểu tình chống kỳ thị sắc tộc tại thành phố Bristol ở Anh quốc đã reo hò vui mừng, khi kéo đổ pho tượng đồng của người buôn bán nô lệ hồi thế kỷ 17, là ông Edward Colston và sau đó ném nó xuống sông Avon.
Được biết, ông Colston là một viên chức cao cấp của Công ty Hoàng gia tại Phi Châu, vốn chuyển vận khoảng 80 ngàn người nam cũng như nữ và trẻ em Phi Châu, để làm nô lệ tại Mỹ.
Thị trường thành phố Bristol là ông Marvin Rees nói.
“Có một vấn đề lớn hơn tại đây, đó là tình trạng bất bình đẳng về sắc tộc".
"Mọi người ngán ngẩm về guồng máy chính quyền, về một hệ thống chính trị không thể ghi nhận nỗi thất vọng của họ, theo cách thức mà cả thế giới hiện diễn tiến".
"Vì vậy năng lực đó được tìm thấy tại một nơi khác”, Marvin Rees.
Quản lý Viện bảo tàng và cũng là một nhà địa chất, tiến sĩ Craig Barker thuộc viện bảo tàng Chau Chak Wing hay Châu Chúc Vinh, thuộc đại học Sydney nói rằng, bằng chứng về khảo cổ và lịch sử cho thấy các bức tượng có từ một thế kỷ, đã bị người ta kéo xuống.
“Trong nhiều cách thức thì đây là một kiểu mẫu của thế kỷ 21 về tâm tính rất thông thường của con người, bởi vì các pho tượng tự nó trở thành một cột thu lôi cho bất cứ thay đổi xã hội nào và trở thành biểu tượng của những người bị đàn áp, liên quan đến việc nhìn nhận những gì họ muốn dỡ bỏ, vốn được xem là một hình thức cho các thay đổi trong xã hội mà họ muốn thấy”, Craig Barker.
Còn Thủ Tướng Anh Boris Johnson lên án việc phá hoại các bức tượng.
“Tôi không ủng hộ hay chiều theo những người vi phạm luật pháp hay tấn công cảnh sát hoặc hủy hoại các đền đài".
"Chúng ta có một nền dân chủ tại xứ sở này, nếu quí vị muốn thay đổi cảnh quan đô thị, quí vị có thể ra ứng cử hay bỏ phiếu cho người nào đại diện để làm chuyện này”, Boris Johnson.
Bất chấp lời cảnh cáo của ông Boris Johnson, hàng ngàn người trong phong trào Black Live Matter, đã tụ tập bên ngoài trường Oriel thuộc đại học Oxford, để đòi hỏi việc di dời bức tượng của ông Cecil Rhodes.
Một người biểu tình cho rằng, việc vinh danh ông Rhodes là một điều đáng xấu hỗ.
“Thật là chán ngấy, mọi người nên cảm thấy xấu hỗ và chuyện đó không nên ăn mừng. Làm thế nào quí vị kỷ niệm việc thực dân hoá các nước Phi Châu?
"Làm sao có thể vui mừng qua việc hủy hoại những quốc gia Phi Châu? Làm thế nào quí vị có thể ăn mừng khi chiếm đoạt của cải từ các nước Phi Châu?", a protestor.
Trong khi đó trong một thông cáo, học giả Thổ Dân Úc nghiên cứu về ông Rhodes là bà Rebecca Richards cho biết, việc di dời biểu tượng của những người nổi tiếng như các bức tượng, có thể được lòng đa số, trong khi phe thiểu số lại duy trì truyền thống văn hóa độc đáo của họ.
Tuy nhiên viện trưởng của trường đại học là Lord Patten nói rằng, bất chấp các vấn đề dính líu đến ông Rhodes, mọi người nên xem xét mỗi khía cạnh lịch sử về cả hai mặt của vấn đề.
Tuy nhiên, tiến sĩ Barker nói rằng nhiều bức tượng không thực sự đáng kể về mặt lịch sử.
“Theo các ý nghĩa của nước Úc, thì nhiều pho tượng của ông James Cook và các hình mẫu khác thuộc giai đoạn lịch sử thực dân ban đầu, vào cuối thế kỷ 19 hay đầu thế kỷ 20".
"Vì vậy chúng không phản ảnh cho thời đại lịch sử mà họ sống".
"Chúng không phải là một nguồn gốc sơ khởi về lịch sử, nhưng phản ảnh những thập niên và một số trường hợp trong các thể kỷ sau đó”, Craig Barker.
Trong khi đó, Chủ tịch Hạ Viện Hoa Kỳ là bà Nancy Pelosi biên thư đến Quốc Hội yêu cầu di dời 11 bức tượng của các binh sĩ Nam Quân thuộc thời chiến tranh Nam Bắc Mỹ, được xem là bộ sưu tập tại điện Capitol của Quốc Hội.
Việc nầy diễn ra giữa lúc có những lời kêu gọi trên toàn quốc về việc di dời các đài kỷ niệm của Nam quân.
Được biết lực lượng Nam quân chiến đấu trong cuộc Nội chiến Mỹ để bảo vệ xã hội miền Nam, trong đó nô lệ là một phần quan trọng.
Tại Úc, nhiều người dùng phương tiện truyền thống xã hội để di dời các đài kỷ niệm của các nhà thám hiểm, những người trong chế độ thực dân, để tỏ lòng đoàn kết với phong trào Black Lives Matter.
Giáo sư Bronwyn Carlson là người đứng đầu về bộ môn nghiên cứu về Thổ Dân tại Đại học Macquarie.
Là một phụ nữ Thổ Dân sinh ra và lớn lên tại bộ tộc D’harawal thuộc New South Wales, bà cho biết bà vui mừng khi biểu tượng gây đau thương cho người Thổ Dân được gỡ bỏ đi.
“Các pho tượng đứng đó để nhắc nhở rằng, chúng ta không phải là một phần trong lịch sử tại đây".
"Tôi chẳng có vấn đề gì qua chuyện hạ các pho tượng xuống và đối diện với nhiều chỉ trích từ công chúng khi có quan điểm như vậy".
"Thế nhưng khi chúng ta nghĩ về chuyện đó, họ chẳng quan tâm trong việc hạ bỏ các quang cảnh thiêng liêng, những địa danh nổi tiếng của chúng ta, vốn là các chứng cứ cho nền văn minh và hiểu biết của chúng ta, cũng như những thành đạt trong hơn 60 ngàn năm qua”, Bronwyn Carlson.
"Mọi người nên có tiếng nói, qua mối quan hệ hết sức kỳ thị giữa nước Úc và những người Úc đầu tiên”,Thalia Anthony .
Bà cho rằng, nhiều người không biết ý nghĩ của các bức tượng thời thực dân đối với cộng đồng Thổ Dân.
“Chúng ta thấy điều đó với trường hợp của thuyền trưởng Cook, khi có rất nhiều tiền bạc thu được từ người này, mà việc duy nhất ông ta làm là đến nước này một cách trái phép và thâu tóm đất đai của chúng ta".
"Vì vậy người này chẳng có công lao gì với người Thổ Dân, nhưng có đến phân nửa đất nước này đặt tên các địa danh theo tên của ông ta".
"Còn Lachlan Macquarie lại là một trường hợp khác, quí vị tri ân ông ta tại mọi nơi".
"Chúng ta có ngân hàng, đường xá, núi non và mọi thứ mang tên của một con người, đã ra lệnh hành quyết những người Thổ Dân”, Bronwyn Carlson.
Thế nhưng giáo sư Luật là bà Thalia Anthony thuộc đại học Kỹ thuật Sydney nói rằng, quyết định viết lại lịch sử qua việc tháo gở các dấu mốc lịch sử, cần được xem xét cẩn thận.
Bà nói rằng, bất cứ kế hoạch nào cũng phải được thẩm định cùng với người Thổ Dân trong các cuộc thảo luận.
“Chúng ta không thể để chuyện đó xảy ra mà chỉ cần đặt tên mới hay pho tượng mới, qua sự hiểu biết của người Thổ Dân hay đơn giản là những gì được xem là đại diện cho lịch sử của Thổ Dân".
"Chúng ta cần thực hành một cách chính xác bằng cách tham vấn với các nhà lãnh đạo Thổ Dân”, Thalia Anthony.
Trong khi đó, Tổng Trưởng phụ trách Thổ Dân sự vụ là ông Ken Wyatt nói rằng, ông không tin rằng việc dỡ bỏ các bức tượng là một đóng góp tich cực cho cuộc thảo luận.
Ông cho biết các bức tượng là một nhắc nhở để khuyến khích mọi người hãy bàn về lịch sử, vốn phản ảnh cả quan niệm của người Thổ Dân lẫn không phải là Thổ Dân.
Còn giáo sư Bronwyn Carlson ghi nhận rằng, đại học Macquarie hiện ở giai đoạn đầu tiên, trong cuộc thảo luận về việc tái lập mối quan hệ với di sản của ông Lachlan Macquarie.
“Tôi tin chắc trường đại học có thể thấy được đây là những trở ngại, thế nhưng nhiều người tại đây thấy rằng chúng ta cần suy nghĩ về những vấn đề này".
"Quí vị biết những gì xảy ra đặc biệt cho một người thuộc bộ tộc Durrag, khi người này đến đại học này được đặt tên của một người có lẽ đã ra lệnh giết chết tổ tiên họ”, Bronwyn Carlson.
Giáo sư Anthony nói rằng, đó là điều hết sức quan trọng cho một quốc gia trong việc thay đổi.
“Với sự thay đổi đó, chúng ta có câu hỏi là tại sao lại có tượng của thuyền trưởng Cook hay Thống đốc Macquarie tại trung tâm thành phố hay ở những nơi quan trọng của chúng ta".
"Việc đó nói lên những gì với chúng ta như là một quốc gia và tôi nghĩ khi chúng ta thay đổi, thì hãy nghĩ đến xem ai thực sự là những anh hùng, ai là những người với bàn tay vấy máu chẳng phải là anh hùng".
"Thế nhưng mọi người nên có tiếng nói, qua mối quan hệ hết sức kỳ thị giữa nước Úc và những người Úc đầu tiên”,Thalia Anthony .
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
