Tổ chức Y tế Thế giới cho biết hiện đã có hơn 1300 trường hợp tử vong, liên quan đến đợt nắng nóng kỷ lục trong mùa hè ở châu Âu. Khi đợt nắng nóng di chuyển về phía đông, các kỷ lục nhiệt độ cao nhất mọi thời đại đã bị phá vỡ ở Đức, Ba Lan và Cộng hòa Séc. Các chuyên gia cho rằng với hiện tượng nóng lên toàn cầu, khiến các đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên hơn, nghiêm trọng hơn và gây chết người nhiều hơn, châu Âu đặc biệt dễ bị tổn thương khi nhiệt độ tăng cao.
Tại Berlin, đây là âm thanh cảnh sát phun vòi phun nước vào đám đông, đang tìm cách giải nhiệt khỏi cái nóng như thiêu đốt.
Phương pháp làm mát không chính thống này mang lại sự giảm nhẹ tạm thời, khi Đức trải qua ngày nóng nhất trong lịch sử, thiết lập kỷ lục nhiệt độ cao nhất quốc gia là 41,7 độ vào cuối tuần.
Kỷ lục nhiệt độ cũng đã bị phá vỡ ở Cộng hòa Séc, với mức cao nhất mọi thời đại là 41,1 độ được ghi nhận ở Doksany, phía bắc Praha vào Chủ nhật 28 tháng 6.
Raquel Sequeira, một sinh viên sống ở Praha, cho biết rất khó để tìm được bất kỳ sự giảm nhẹ nào.
"Ở đây máy điều hòa rất yếu. Căn hộ của tôi không có máy điều hòa không khí, nên tôi luôn đóng rèm cả ngày và chỉ mở cửa sổ vào ban đêm để mát hơn một chút. Nhưng tôi cũng chấp nhận rằng, mình sẽ đổ mồ hôi suốt tháng tới”, Raquel Sequeira.
Bên kia biên giới, tại Ba Lan, nhiệt độ cao nhất toàn quốc được ghi nhận ở Slubice thuộc miền Tây nước này vào Chủ nhật 28 tháng 6, là 40,5 độ C.
Một du khách đến từ Anh, Lee Hunter, đang ở thủ đô Warsaw, nơi nhiệt độ đạt 37,6 độ C vào cuối tuần, phá vỡ kỷ lục của thành phố.
"Tôi không ngờ thời tiết lại tệ đến thế. Tôi nghĩ ở Ba Lan nhiệt độ sẽ ổn, khoảng 20 độ C, nhưng thế này thì quá sức chịu đựng”, Lee Hunter.
Khi đợt nắng nóng cực độ tiếp tục di chuyển về phía đông trên khắp lục địa, Tổ chức Y tế Thế giới W-H-O cảnh báo rằng, nhiệt độ tăng cao đang mang đến những rủi ro sức khỏe đáng kể.
Trong một tuyên bố, Tổng Giám Đốc WHO là Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, hơn 1.300 trường hợp tử vong liên quan đến nhiệt độ cao, đã được ghi nhận ở châu Âu kể từ ngày 21 tháng 6.
Tại Pháp, nơi nhiệt độ đạt đỉnh điểm vào tuần trước, cơ quan y tế quốc gia cho biết hơn 1.000 trường hợp tử vong trong nước, có liên quan đến đợt nắng nóng gay gắt.
Tiến sĩ Ghebreyesus cho biết nhiệt độ cao nguy hiểm này, đang trở nên quá phổ biến trên khắp lục địa.
“Châu Âu là lục địa ấm lên nhanh nhất trên Trái đất, với tốc độ gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Hiện tại, 150 triệu người đang sống trong điều kiện nắng nóng cực độ, hàng trăm người đã chết, trường học đóng cửa, lưới điện đang quá tải. Do biến đổi khí hậu và sự nóng lên toàn cầu, hiện tượng sóng nhiệt “chỉ xảy ra một lần trong thế hệ”, hiện đang diễn ra gần như hàng năm. Chúng ta đã được cảnh báo”, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
Các nhà khoa học từ nhóm World Weather Attribution cho biết, đợt sóng nhiệt này là đợt sóng nhiệt nghiêm trọng nhất, mà Châu Âu từng ghi nhận.
Tiến sĩ Andrew Watkins là Giáo sư thỉnh giảng, tại ‘Trường Khí quyển và Môi trường Trái đất’ thuộc Đại học Monash, và là Ủy viên Hội đồng Khí hậu tại Hội đồng Khí hậu Úc.
Ông cho rằng, thời điểm xảy ra đợt sóng nhiệt ở Châu Âu đặc biệt đáng lo ngại.
"Ở châu Âu, đó chưa phải là đỉnh điểm mùa hè của họ. Tương đương với khoảng tháng 12 ở Úc. Chúng tôi không kỳ vọng, sẽ phá vỡ mọi kỷ lục mọi thời đại quá sớm vào mùa hè. Chúng tôi dự kiến sẽ phá kỷ lục có lẽ một tháng, 6 tuần sau ngày hạ chí. Vì vậy, thực sự, bạn biết đấy. Họ nên phá kỷ lục vào tháng 7 hoặc tháng 8, và trong lịch sử, đó là thời điểm những điều đó đã xảy ra”, Andrew Watkins.
Một đợt nắng nóng xảy ra, khi nhiệt độ trung bình cao bất thường, trong ba ngày liên tiếp trở lên.
Ông Watkins cho biết đợt nắng nóng phá kỷ lục này cũng đáng báo động, vì thời gian và sự dai dẳng của nó, ví dụ như Paris đã ghi nhận nhiệt độ 36 độ hoặc cao hơn, trong 10 ngày liên tiếp.
Ông nói rằng, bằng chứng hiện tại cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự kiện này, hầu như không thể xảy ra sớm như vậy vào mùa hè, nếu không có biến đổi khí hậu.
"Nguyên nhân rõ ràng là do biến đổi khí hậu. Một số nghiên cứu gần đây, về nguyên nhân biến đổi khí hậu cho thấy rằng, mức độ của đợt nắng nóng này xảy ra sớm như vậy vào tháng Sáu, là gần như không thể. 50 năm trước, cũng gần đây như vậy, về căn bản là điều đó không thể xảy ra. Vì vậy, họ đang chỉ thẳng vào biến đổi khí hậu là việc đốt dầu, than và khí đốt”, Andrew Watkins.
Ông Watkins nói rằng, trong 50 năm trước năm 2000, châu Âu đã trải qua 5 đợt nắng nóng dữ dội, trong khi trong 26 năm qua, con số này đã lên tới 22.
Và chính kiểu nắng nóng mà châu Âu trải qua, đã khiến những đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên này, trở nên nguy hiểm.
"Châu Âu không phải là khu vực truyền thống, có nhiệt độ cao. Chúng ta nghĩ đến sa mạc Sahara. Chúng ta nghĩ đến vùng nội địa, sâu thẳm của Úc. Chúng ta nghĩ đến Thung lũng Chết ở Hoa Kỳ. Nhưng ngay cả khi nhiệt độ, có thể không so sánh được về nhiệt độ tuyệt đối, vấn đề bạn gặp phải ở Châu Âu là không khí ẩm hơn. Và chính độ ẩm đó, có nghĩa là cơ thể chúng ta không làm mát, như trong điều kiện nóng khô hơn. Nói cách khác, mồ hôi không bay hơi khỏi da. Vì vậy, cơ thể bạn khó hạ nhiệt hơn”, Andrew Watkins.
Ông Watkins nói rằng người già và trẻ nhỏ, đặc biệt dễ bị căng thẳng do nhiệt, vì hệ thống tự làm mát tự nhiên của họ hoạt động không tốt.
Ông nói rằng, các tòa nhà mà mọi người sinh sống và làm việc cũng không được trang bị tốt, để bảo vệ mọi người khỏi cái nóng.
"Chỉ khoảng 10% các địa điểm có điều hòa nhiệt độ. Bạn biết đấy, tỷ lệ điều hòa nhiệt độ rất thấp. Phần lớn kiến trúc được thiết kế để giữ nhiệt, thay vì thoát hơi nóng ra ngoài. Và vì vậy thật không may, đó là sự kết hợp rất nguy hiểm, mà chúng ta đang gặp phải ở châu Âu, nơi mà biến đổi khí hậu đang nhanh chóng làm thay đổi khí hậu của họ, đến nỗi họ chưa thực sự có thời gian để thích nghi với khí hậu mới, mà họ đang trải nghiệm hiện nay”, Andrew Watkins.
Theo Hiệp định Paris, các quốc gia đã đồng ý, giảm đáng kể lượng khí thải nhà kính toàn cầu và nỗ lực hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ, so với mức trước thời kỳ công nghiệp.
Đầu năm nay, Cơ quan Khí hậu Liên Hiệp Quốc dự báo, có 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu, từ năm 2026 đến năm 2030, sẽ vượt quá ngưỡng này.
Ông Watkins nói rằng, nếu chúng ta không ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu, các đợt nắng nóng cực đoan như châu Âu đang trải qua, sẽ ngày càng trở nên thường xuyên và nguy hiểm hơn.
"Hiện tượng nóng lên toàn cầu, không chỉ có nghĩa là sự thay đổi nhỏ về nhiệt độ trên toàn cầu. Đó không phải là điều sẽ ảnh hưởng đến chúng ta, điều sẽ ảnh hưởng đến chúng ta với tư cách là con người, mà là những hiện tượng cực đoan, mà chúng ta đã chứng kiến liên tục xảy ra. Tôi thường nói với mọi người rằng, nếu bạn đang ở bãi biển, bạn có một lâu đài cát. Điều gì làm đổ lâu đài cát? Là thủy triều dâng lên chậm, hay là sóng? Và tất cả chúng ta đều biết rằng, lâu đài cát bị sóng đánh đổ, bị ảnh hưởng bởi các hiện tượng cực đoan, rất lâu trước khi nó bị thủy triều nhấn chìm. Vì vậy, những hiện tượng cực đoan này là điều mà chúng ta rất lo ngại, đặc biệt nếu chúng tiếp tục gia tăng”, Andrew Watkins.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
