WHO cảnh báo Ebola lây lan với tốc độ chưa từng thấy

Hơn hai tháng sau khi dịch Ebola được tuyên bố bùng phát ở Cộng hòa Dân chủ Congo, các quan chức y tế cho biết virus đang lây lan nhanh hơn so với các biện pháp ứng phó được thiết kế để ngăn chặn nó.

Dịch bệnh hiện đã lan sang năm tỉnh, với gần 3.900 ca nhiễm được xác nhận và hơn 1.700 ca tử vong.

Nhưng Tổ chức Y tế Thế giới tin rằng số ca mắc bệnh thực tế có thể cao hơn nhiều lần, cảnh báo rằng nhiều ca nhiễm vẫn chưa được phát hiện.

Sau khi đến thăm tâm điểm của dịch bệnh, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết ông vô cùng lo ngại.

"Tôi nghĩ một điều khác biệt về đợt bùng phát này là tốc độ chưa từng có. Nó đang lan rất, rất nhanh. Và tôi không thể giấu được cảm xúc của mình... Tôi vô cùng lo ngại về tình hình thực tế. Hiện Ituri đang là tâm điểm, nhưng như các bạn đã thấy trong báo cáo, đã có năm tỉnh bị ảnh hưởng."

Không giống như các đợt bùng phát trước đây, các quan chức y tế cho biết nhiều người đang chết trước khi chính quyền biết họ bị nhiễm bệnh.

Điều đó có nghĩa là các nhân viên truy tra các dấu vết tiếp xúc đang bỏ sót toàn bộ chuỗi lây truyền, điều đó cũng có nghĩa là virus lây lan âm thầm trong cộng đồng.

Ông Ghebreyesus nói rằng chính cộng đồng phải trở thành một phần của công tác ứng phó.

"Chúng ta có những trường hợp tử vong trong cộng đồng, trong đó 80% nằm ngoài danh sách tiếp xúc mà chúng ta có. Vì vậy, họ chết trước cả khi chúng ta biết họ bị bệnh hoặc nhiễm Ebola. Nếu công tác giám sát ở cấp cộng đồng được mạnh mẽ, nếu chính cộng đồng thực hiện việc này, nếu nó được phân cấp, thì khoảng cách đó có thể được thu hẹp."

Đối với những người đang cố gắng ngăn chặn dịch bệnh, những khoảng cách đó quá quen thuộc.

Mỗi ngày, các nhóm người mặc đồ bảo hộ liều mạng để khử trùng những ngôi nhà nơi các nạn nhân Ebola đã chết.

Trong số đó có Wiza Bondele.

Ông từng tham gia công tác chống dịch Ebola ở Congo năm 2018, và quay trở lại lần này với hy vọng kinh nghiệm của mình sẽ tiếp tục góp phần cứu người.

Nhưng ông cũng nói rằng ông cùng nhiều đồng nghiệp đã phải làm việc trong nhiều tháng với nguy cơ đe dọa tính mạng mà không nhận được tiền lương, khiến họ buộc phải đình công.”

"Đúng vậy, chúng tôi đình công vì nhận thấy mình đang làm việc trong điều kiện nguy hiểm và phải hy sinh sức lực. Chúng tôi làm việc trong những tình huống rủi ro. Có thể bạn sẽ gặp phải trường hợp bệnh nhân nôn ra máu và phải dọn dẹp. Chúng tôi đối mặt với những rủi ro đó, và chúng tôi xứng đáng được nhận cả phụ cấp lẫn tiền lương. Khi nhận ra chính quyền không nói gì về tiền lương của chúng tôi, chúng tôi đã quyết định đình công.”

Mặc dù tham gia đình công, ông Bondele vẫn quay lại làm việc.

Không phải vì tranh chấp đã được giải quyết, mà vì mỗi ngày các đội phản ứng khẩn cấp không đến nơi làm việc, virus Ebola lại có cơ hội lây lan.

Đối với ông Bondele, nguy hiểm không chỉ hiện diện ở nơi làm việc.

Ông nói rằng mỗi ca làm việc đều tiềm ẩn nguy cơ mang virus về nhà cho gia đình mình.

"Tôi muốn tiếp tục làm việc, nhưng tôi đang làm việc trong môi trường có rủi ro cao. Tôi có thể bị nhiễm virus này, và sau đó tôi có thể lây nhiễm cho gia đình và hàng xóm của mình. Vì vậy, tôi nhận ra rằng vì tôi mà nhiều người có thể chết. Đó là lý do tại sao tôi quyết định muốn nghỉ việc."

Những thách thức không chỉ giới hạn ở các trung tâm điều trị.

Tình trạng bất ổn an ninh đã trở thành một trở ngại khác trong việc kiểm soát dịch bệnh.

Các tổ chức viện trợ đã tạm dừng một số hoạt động phòng chống Ebola sau khi các trung tâm điều trị bị tấn công bởi đám đông giận dữ, buộc nhân viên và bệnh nhân phải bỏ chạy.

Giám đốc Điều hành Hoạt động Ứng phó Ebola của Mercy Corps, Manon Dumortier, cho biết mỗi sự gián đoạn đều làm chậm lại quá trình ứng phó.

"Tình trạng bất ổn sẽ làm chậm các hoạt động của chúng ta và do đó làm chậm các ứng phó. Một sự đình chỉ như chúng ta đã thấy ở Nyakunde, khoảng mười ngày, sẽ chỉ làm chậm lại những nỗ lực và thành quả mà chúng ta đã đạt được trước đó, không chỉ các biện pháp can thiệp về WASH - Nước sạch, Vệ sinh và Sức khỏe, mà còn việc xây dựng lòng tin của cộng đồng. Tôi nghĩ, điều mà chúng ta đang dốc sức cố gắng xây dựng, không chỉ riêng Mercy Corps mà là tất cả các đối tác tham gia vào kế hoạch ứng phó này, đó là lòng tin của cộng đồng về cách chúng ta, cùng nhau ngăn chặn dịch và dập tắt Ebola."

Những thách thức trong việc ngăn chặn dịch bệnh bùng phát càng trở nên rõ ràng hơn trong tuần này.

Các nhà chức trách đã chặn một chiếc thuyền chở khoảng 200 hành khách sau khi một hành khách có các triệu chứng Ebola, trong nỗ lực ngăn chặn virus lây lan đến thủ đô Kinshasa.

Sự việc này cho thấy việc ngăn chặn dịch bệnh khó khăn như thế nào ở một quốc gia rộng lớn, nơi các con sông là tuyến đường giao thông chính và nhiều cộng đồng vẫn bị cô lập.

Mặc dù vậy, ông Ghebreyesus tin rằng dịch bệnh vẫn có thể được ngăn chặn và đánh bại được virus - nếu phản ứng có thể được thực hiện tốt.

"Virus Ebola có thể bị ngăn chặn. Nhưng chúng ta cần làm đúng cách. Chúng ta cần làm gấp rút và cần phải nhanh hơn. Phải nhanh hơn nó. Vì nếu không nhanh hơn, chúng ta không thể bắt kịp. Nó đang ở phía trước chúng ta. Nó đang di chuyển nhanh và ở phía trước chúng ta. Còn chúng ta đang đuổi theo phía sau, và cách một khoảng rất xa. Nó bỏ xa chúng ta ở phía trước. Vì vậy, chúng ta phải hành động nhanh hơn để bắt kịp và ngăn chặn nó."

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play