Xem phim tại đây:
Stream free On Demand
Xứ sở của sự Công bằng?
episode • The Idea Of Australia • Documentary • 55m
PG
episode • The Idea Of Australia • Documentary • 55m
PG
Qua loạt phim "The Idea of Australia", chúng ta thấy một bức tranh nước Úc vừa hùng vĩ, vừa đầy vết xước. Nó giống như một bức tranh ghép hình mà chúng ta vẫn đang tìm những mảnh bị thiếu.
TẬP 1 – TỪ "TERRA NULLIUS" ĐẾN "COSMOPOLITAN"
Tập 1 nói về sự công bằng – Fair Go. Nhưng trước khi có sự công bằng, phim có nhắc đến một cái tên, Chánh án Barron Field, là người đặt "viên gạch đầu tiên" cho sự loại trừ người bản địa.
Năm 1822, chính ông là người đầu tiên áp dụng khái niệm Terra Nullius (Đất không người) vào luật pháp Úc. Phim giải thích rằng Barron Field tin rằng người bản địa sẽ biến mất trong vòng 50 năm tới sau khi người da trắng đặt chân đến lục địa Úc, nên ông ta coi như họ "không ở đây" ngay từ bấy giờ.
Thế nhưng ý nghĩa của Fair Go nằm ở chỗ giữa bóng tối của Terra Nullius, phim cũng hé lộ một tia sáng từ cộng đồng người Hoa tại Melbourne cuối thế kỷ 19, đã thúc đẩy ý tưởng rằng nước Úc nên trở thành một quốc gia "Cosmopolitan" (Văn hoá đa dạng). Họ đã đi trước thời đại cả trăm năm khi dùng chính xác thuật ngữ mà sau này chúng ta gọi là Multiculturalism (Đa văn hóa). Nó cho thấy ý tưởng về một nước Úc mở lòng với thế giới đã nhen nhóm từ rất lâu trước khi nó trở thành chính sách chính thức.
TẬP 2 – LỜI THÁCH ĐỐ VÀ NỀN DÂN CHỦ MÃNH LIỆT
Tập 2 – "Making the Nation" kể về sự ra đời của Liên bang Úc năm 1901. Hóa ra, tất cả bắt đầu từ một... lời thách đố.
Thủ tướng bang NSW lúc đó là Henry Parkes đã nhận một lời thách đố từ Thống đốc người Anh để xem liệu ông có thể hợp nhất các thuộc địa thành một quốc gia hay không. Parkes tự tin nói chỉ cần 1 năm, nhưng thực tế phải mất tới 11 năm đàm phán căng thẳng. Đáng buồn là khi Liên bang ra đời, Henry Parkes đã qua đời.
Nhưng chi tiết quan trọng nhất để lý giải vì sao nước Úc lại có một nền dân chủ tiến bộ chính là nguồn gốc "tù nhân chính trị". Trong thế kỷ 19, có ít nhất 3.600 tù nhân chính trị bị đày sang Úc vì họ dám nổi loạn, đòi cải cách ở Anh và Pháp.
Họ mang theo tinh thần phản kháng mãnh liệt. Chính những người này đã thổi bùng cuộc khởi nghĩa của thợ mỏ tại Eureka Stockade (1854) và sau đó là phong trào Công đoàn (Union movement) bùng nổ. Đó là lý do vì sao nước Úc lại đi đầu về các quyền lợi lao động và dân chủ sớm đến thế.
TẬP 3 - GIẤC MƠ VỀ ĐẤT ĐAI
Đất đai ở Úc thường được nhìn dưới góc độ bất động sản, khai thác mỏ. Nhưng với người bản địa, đất đai là linh hồn.
Phim giải thích về khái niệm "Duty of care" – nghĩa vụ chăm sóc đất đai.
Tập 3 cũng nhắc lại những cuộc chiến pháp lý quan trọng như Native Title (Quyền sở hữu đất bản địa) và phong trào Bản kiến nghị bằng vỏ cây (Bark petitions) được viết bằng cả tiếng Anh và tiếng Yolngu Matha là một biểu tượng cực kỳ mạnh mẽ.
TẬP 4 – NGHỆ THUẬT VÀ TƯƠNG LAI DANG DỞ
Tập 4 – "Creative Nation" đưa chúng ta đến với thế giới của nghệ thuật.
Người dẫn chuyện Rachel Griffiths nói "Câu chuyện chúng ta viết cho chính mình là chưa hoàn thiện" và cô đưa ra một câu rất thấm: "Nước Úc đã dùng sự im lặng như một vũ khí". Im lặng về Terra Nullius, im lặng về những đóng góp của tù nhân chính trị, im lặng về quyền của người bản địa. Cô ấy nói rằng nước Úc đã dùng "sự im lặng như một vũ khí" trong một thời gian dài.
Quý vị có thể tìm xem trọn bộ 4 tập phim tài liệu xuất sắc này trên SBS On Demand với phụ đề tiếng Việt.
Xin mời bấm vào biểu tượng audio ở đầu bài để nghe toàn bộ phần bình luận.
Xem phim tại đây:
Stream free On Demand
Lập Quốc
