چرا تاریخ‌های درج‌شده روی بسته بندی مواد غذایی باعث سردرگمی مصرف‌کنندگان شده است؟

برای شنیدن خبرها، گزارش‌ها و مطالب بیشتر این‌جا کلیک کنید.

تحقیقات نشان می‌دهد بسیاری از مردم تفاوت میان"Use-by" یا تاریخ مصرف و "Best-before" یا بهترین زمان مصرف را به‌ درستی نمی‌دانند.

لوکاس پارکر، پروفیسور همکار در پوهنتون RMIT که همراه با End Food Waste Australia در این زمینه تحقیق کرده، به بخش خبری اس بی اس می‌گوید حدود ۵۰ درصد یا بیشتر مردم تفاوت میان این دو را نمی‌دانند.

سازمان نجات مواد غذایی OzHarvest نیز می‌گوید تاریخ‌های درج‌شده روی بسته‌بندی یکی از عوامل مهم دور انداختن غیرضروری مواد غذایی است.

تحقیقی که به سفارش این سازمان انجام شده نشان می‌دهد رسیدن مواد غذایی به تاریخ"Best-before" یا"Use-by"، رایج‌ترین دلیلی است که مردم برای دور انداختن مواد غذایی مطرح کرده‌اند. این دلیل از سوی ۵۸ درصد خانواده‌هایی که مقدار زیادی مواد غذایی دور می‌اندازند و ۴۴ درصد خانواده‌هایی که ضایعات کمتری دارند، مطرح شده است.

این موضوع از نظر اقتصادی نیز اهمیت زیادی دارد. یک تحقیق ملی در سال ۲۰۲۱ که با حمایت حکومت انجام شد، تخمین میکند که خانواده‌های آسترالیایی سالانه تا ۲۵۰۰ دالر مواد غذایی را دور می‌اندازند. در مجموع، سالانه حدود ۷.۶ میلیون تن مواد غذایی در آسترالیا ضایع می‌شود که معادل تقریباً ۳۰۰ کیلوگرام برای هر شخص است.

این در حالی است که یک سروی تازه وب‌سایت مقایسه مالی Finder نشان می‌دهد ۶۸ درصد از ۱۰۱۰ اشتراک‌کننده گفته‌اند برای تأمین مصارف مواد غذایی اقداماتی برای صرفه‌جویی انجام داده‌اند و ۱۴ درصد گفته‌اند برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها، مواد غذایی تاریخ‌گذشته مصرف کرده‌اند.

تفاوت میان "تاریخ مصرف" و "بهترین زمان مصرف چیست" و آیا می‌توان مواد غذایی را پس از این تاریخ‌ها مصرف کرد؟

تفاوت میان این دو بسیار مهم است.

"Use-by" یا تاریخ مصرف به این معنا است که مصوونیت آن ماده غذایی برای مصرف تنها تا تاریخ درج‌شده تضمین می‌شود. مواد غذایی که زود فاسد می‌شوند، مانند گوشت تازه، ممکن است چنین تاریخی داشته باشند.

بر اساس معلومات Food Standards Australia New Zealand، مواد غذایی پس از تاریخ مصرف از نظر قانونی نمی‌توانند به فروش برسند.

اما "Best-before" یا بهترین زمان مصرف معنای متفاوتی دارد. مواد غذایی پس از این تاریخ ممکن است بخشی از کیفیت، طعم یا تازگی خود را از دست بدهند، اما همچنان می‌توانند برای مدتی قابل مصرف باشند.

برای نمونه، محصولاتی مانند غلات صبحانه و مکرونی ممکن است تاریخ "Best-before" داشته باشند.

Food Standards Australia New Zealand می‌گوید مواد غذایی حتی پس از سپری شدن تاریخ "بهترین زمان مصرف" می‌توانند برای مدتی مصرف شوند و حتی فروش آنها نیز پس از این تاریخ مجاز است، هرچند ممکن است کیفیت‌شان کاهش یافته باشد.

مشکل این است که به گفته OzHarvest، بسیاری از مصرف‌کنندگان با هر دو تاریخ به یک شکل برخورد می‌کنند و در نتیجه، مواد غذایی که هنوز قابل مصرف هستند، بی‌دلیل دور انداخته می‌شوند.

آیا بو کردن مواد غذایی روش مطمئنی برای تشخیص فاسد شدن آنها است؟

سازمان نجات مواد غذایی OzHarvest مردم را تشویق می‌کند که در مورد برخی مواد غذایی که تاریخ "Best-before" آنها گذشته است، از حواس خود استفاده کنند؛ یعنی ماده غذایی را ببینند، بو کنند و در صورت مناسب بودن، مزه آن را بررسی کنند.

این سازمان همچنین پیشنهاد کرده است که روی بسته‌بندی مواد غذایی، در کنار تاریخ "Best-before"، معلومات بیشتری درج شود تا مردم تشویق شوند پیش از دور انداختن غذا، آن را بررسی کنند.

اما متخصصان مصوونیت مواد غذایی هشدار می‌دهند که این روش را نمی‌توان برای همه مواد غذایی استفاده کرد.

لیدیا بوچتمن، مدیر عامل Food Safety Information Council، می‌گوید برخی مواد غذایی ممکن است کاملاً عادی به نظر برسند و بوی غیرعادی نداشته باشند، اما همچنان حاوی باکتری‌ها یا ویروس‌های بیماری‌زا باشند.

جولیان کاکس، پروفیسور همکار میکروبیولوژی مواد غذایی در پوهنتون نیو ساوت ویلز، می‌گوید میزان خطر به نوع ماده غذایی بستگی دارد.

برای نمونه، مواد غذایی کنسروشده و محصولات ماندگار مانند غلات صبحانه که تاریخ "Bestbefore" آنها گذشته، معمولاً می‌توانند با استفاده از حواس مانند بو بررسی شوند.

اما در مورد مواد غذایی زودفاسدشدنی وضعیت متفاوت است. برای مثال،پوپنک زدگی یک مالته ممکن است به‌آسانی قابل مشاهده باشد، اما یک تکه خربوزه بریده‌شده می‌تواند محیط مناسبی برای رشد میکروب‌های خطرناک باشد، حتی اگر ظاهر و بوی آن عادی باشد.

در مورد محصولاتی مانند گوشت، متخصصان تأکید می‌کنند که تاریخ مصرف "Use-by" باید جدی گرفته شود.

چگونه می‌توان از ضایع شدن مواد غذایی جلوگیری کرده و همزمان در مخارج خانواده صرفه‌جویی کرد؟

یکی از راه‌های مهم برای جلوگیری از ضایع شدن مواد غذایی، واضح‌تر شدن معلومات روی بسته‌بندی مواد غذایی است تا مردم بدانند چه زمانی یک محصول واقعاً دیگر برای مصرف مصوون نیست و چه زمانی صرفاً ممکن است کیفیت آن کاهش یافته باشد.

OzHarvest خواستار اصلاح سیستم درج تاریخ روی مواد غذایی در آسترالیا شده و می‌گوید شواهد علمی نسبت به بیش از دو دهه پیش، زمانی که این سیستم ایجاد شد، تغییر کرده است.

برخی شرکت‌ها نیز تغییراتی را آغاز کرده‌اند. برای مثال، شرکت Nestlé روی بعضی از محصولات نودل فوری MAGGI پیامی اضافه کرده که مصرف‌کنندگان را تشویق می‌کند اگر تاریخ محصول گذشته است، پیش از دور انداختن آن، بو، ظاهر یا مزه آن را بررسی کنند.

لوکاس پارکر می‌گوید محصولاتی مانند نودل فوری می‌توانند برای مدت طولانی دوام داشته باشند، زیرا داخل بسته‌بندی پلاستیکی به‌خوبی محافظت می‌شوند. بنابراین، تاریخ "Best-before" در چنین محصولاتی بیشتر می‌تواند برای مدیریت و چرخش مواد غذایی موجود در خانه استفاده شود، نه این‌که به محض رسیدن آن تاریخ، محصول دور انداخته شود.

شرایط نگهداری مواد غذایی نیز مهم است. جولیان کاکس می‌گوید توجه به این‌که محصول چگونه نگهداری شده و آیا بسته‌بندی آن باز شده است یا خیر، می‌تواند به افزایش مدت قابل استفاده بودن مواد غذایی دارای تاریخ بهترین زمان مصرف کمک کند.

نگهداری حتی مواد غذایی نسبتاً ماندگار در محل سرد، خشک و دور از نور نیز اهمیت دارد.

بنابراین، نکته اساسی این است که میان "Use-by" و "Best-before" تفاوت قایل شویم. این آگاهی می‌تواند هم به کاهش ضایعات مواد غذایی کمک کند و هم در شرایط افزایش مخارج زندگی، از هزینه‌های غیرضروری خانواده‌ها جلوگیری کند.

اس‌بی‌اس دری را ساعت چهار بعد از ظهر روزهای سه‌شنبه و شنبه از رادیو اس‌بی‌اس ٢ بشنوید. فرکانس رادیو اس‌بی‌اس ٢ را در محل خود از صفحه راهنمای ما به دست آورید.

برای شنیدن اس‌بی‌اس به روی رادیوی دیجیتال، «اس‌بی‌اس دری» را جست‌وجو کنید.

برای خواندن و شنیدن گزارش‌ها و مطالب بیشتر این‌جا کلیک کنید.