برای شنیدن خبرها، گزارشها و مطالب بیشتر اینجا کلیک کنید.
از دومین ویرایش کتاب تذکر الانقلاب اثر فیضمحمد کاتب هزاره در سیدنی رونمایی گردید.
کتاب تذکرالانقلاب در سالهای ۱۹۲۸ و ۱۹۲۹ برابر با ۱۳۰۷ و ۱۳۰۸ هجری شمسی نوشته شده است؛ اما تا سال ۲۰۱۳ تنها نسخهای خطی آن در آرشیف ملی موجود بود.
در سال ۲۰۱۳ علی امیری برای اولین بار این کتاب را از آرشیف ملی افغانستان بیرون کرده و پس از ویرایش آن را نشر کرد.
آقای امیری در محفل رونمایی ویرایش دوم کتاب گفت که در چاپ نخست حق این کتاب بدرستی اداء نگردیده بود و ضرورت بود که دوباره بازبینی شده و تعلیقات بیشتر به آن افزوده شود.
«این کتاب یک بار در سال ۲۰۱۳ بدست من عاصی تصحیح و منتشر شد؛ ولی حق اش اداء نشد. و درسال ۲۰۱۹ که آقای مچزنی ترجمه انگلیسی آن را چاپ کرد، به آن ویرایست ۲۰۱۳ من هم اشاره کرد و اتفاقاً خطاها و اشتباهات بسیاری را هم گرفت که خانهشان آباد و ما از آنها سپاسگذاریم و بعد از آن ما گفتیم که حیف است این کتاب، این چنین باید چاپ غیر منقح باشدږ این کمک میکند همه اهالی افغانستان را اعم از پشتون و تاجک و هزاره و ازبک که خود را بشناسد و مشکل خود را بهتر درک کند. کلید حل مشکل در اینجا نیست. ولی خواندش کمک میکند که به مشکلات خو پی ببریم و اگر اراده برای عبور از وضعیت اکنون داشته باشیم، این کتاب ما را کمک میکند. اگر نداشته باشیم که نداشته باشیم.»
آقای امیری در سخنرانی خود با اشاره به محتوای کتاب، وضعیت آن زمان و سقوط نهضت امانی بدست حبیبالله کلکانی مشهور به بچه سقاو را با سقوط دوره جمهوریت در سال ۲۰۲۱ مشابه دانسته و گفت که ماهیت حکومت نهه ماهه حبیبالله کلکانی با حکومت طالبان یکی بود.
او با مقایسه به وضعیت زنان تحت حاکمیت حبیبالله کلکانی با دوره طالبان گفت:
«دقیقا کتاب در زمانی نوشته شد که، مثل همین دوراه ما و شما در سال ۲۰۲۱ تجربه کردیم، یک حکومت متجددمآب سقوط کرد، بعد جایش یک حکومت طالبمآب آمد، مکتبهای دختران را بسته کرد. حتی در کتاب است که میگوید، کتاب نامنویس مستورات را حاضر کرد، منظوراش حاضر دخترانه است، که از روی این نام دختران را پیدا کرد یک، یک به عسکرهای خود که از کوهستان و شمالی آمده بود به ازدواج میدهیم. دیگر اینها نه تنها حق خواندن را ندارند؛ که به از دواج اجباری محکومت است.»
«مکتب بسته شد، مردم سرکوب شد، آوارگی صورت گرفت مثل همین دوران که ما تجربه کردیم، تخلیه صورت گرفت و تخلیه اش هم یک ماه طول کشید. کاتب به جزئیات نقل میکند.»
«کاتب همین داستان را نوشته می کند و این به زمانه ما مربوط است. مربوط از این جهت است که رویدادش همان رویداد است که ما بعداً تجربه میکنیم، فرق ما با کاتب این است که کاتب یک شخص متعهد است. البته توانا هم است. تعهداش مسأله انسانی و اکتسابی است ما میتوانیم بدست آوریم؛ ولی آن توانایی را شاید بدست نیاوریم. کاتب کوشش اینست که این مسأله را برای ما قابل فهم بسازد در حالیکه ما از آن فرار میکنیم.»
آقای امیری همچنان با اشاره به وضعیت هزارهها در دوره حاکمیت حبیبالله کلکانی گفت که در بررسی تحولات تاریخی این دوره، نویسنده به بلوغ و آگاهی سیاسی جامعهای هزاره در گزینش مسیر درست میان گزینههای دشوار اشاره میکند.
آقای امیری افزود که بر اساس این تحلیل، هزارهها با درک دقیق مصالح خویش، میان نظم نیمبند اما مشخص دوره امانی و آشفتگی مجهول دوران حاکمیت حبیبالله کلکانی، انتخابی بر مبنای عقلانیت سیاسی انجام دادند:
«در همین دوران مورد بحث کتاب، هزارهها از دو جهت فوقالعاده قابل توجه هستند. یکی از لحاظ سیاسی، برغم آن خشونت و کشتار که در دوران عبدالرحمن صورت گرفته؛ هزاره به نحوی تشخیص میدهد که همراهی و همسویی، با نظام، البته فاسد و بدبخت و بیکاره امانی، به مراتب بهتر از همسویی با یک نظام بیهویت، بیسروپای نامعلوم مجهول؛ تعبیر مجهول البته از کاتب است، خود همین تعبیر که میگوید، این یک برنامه مجهول است که از کجا آمده، به دنبال این باید نباشند مردم هزاره، خیلی واضح. این مهم است که این مردم از لحاظ سیاسی یک شعور دارند و قدرت تشخیص منافع و مصالح خود را تشخیص دارند ، تصمیم سیاسی میگیرند و نفع و ضرر خود را در یک بازی تشخیص میدهند.»
«یک از لحاظ سیاسی هزاره ها اینقدر مهم است، دوم از لحاظ اقتصادی مهم است.»
«یعنی هزارههای که آن همه سرکوب شده و آن همه زمینها را از دست داده و چیز شده؛ ولی در اینجا میبینیم که اینها به میزان زیادی راستاش متمول اند. چند جای را که کاتب شخصاً از تمول و تمکن مالی آنها یاد کرده، از جمله سرچشمه را، که میگوید تجارت روغن میکنند، خیلی هم سرمایه دار مردم است و خیلی هم خوب است و شخصاً خوداش نیز رفته و منطقه را دیده است. یا یک قوم بنام چیلیک را دیده. که تجارت ګندم و مال انجام میداده. در حدود همین شش-هفت ماه یک نیروی بسیار قوی در هزاره جات اسلحه داشته، با دولت ۵-۶ جنگ بسیار جدی کرده است، که در یک مورد حمیدالله خان برادر حبیبالله کلکانی را زخمی کرده است.»
در این محفل احمدرها یکی دیگر از سخنرانان بود. او با اشاره به جایگاه کاتب هزاره در تاریخ نویسی افغانستان گفت که کاتب هزاره حافضه جمعی مردم افغانستان است. آقای رها در ادامه افزود.
«وقتی ما میگوئیم که کاتب بخش از حافظه جمعی افغانستان است، منظور ما باید این باشد که بدون کاتب نمیتوانیم خود را به یاد بیاوریم. شما اگر کاتب را بردارید، با توجه به اینکه حجم عظیم از وقایع و حوادث را در مهمترین برههها در افغانستان درج و ضبط کرده، دیگر افغانستان خودش را به یاد نمیآورد. یعنی به این حد، کاتب به کار خود در تاریخ افغانستان و در هویت افغانستان و در شناخت افغانستان مهم است.»
شگوفه طاهری وکیل مدافع اهل سیدنی یکی دیگر از سخنرانان محفل رونمایی بود.
خانم طاهری با مهم خواندن نشر ویرایش دوم کتاب تذکرالانقلاب گفت، که مهاجرت نباید ما را از تاریخ ما دور نگهدارد.
او نشر این کتاب در سیدنی را بسیار مهم خوانده و افزود:
«دوری از وطن هیچگاه به معنای گسست از تاریخ نیست. ما نمیتوانیم بحرانهای امروز ما را بدون در نظر گرفتن ریشههای تاریخیشان درک کنیم؛ از همین رو، این مناسبت اهمیت بسیار والایی دارد.»
قابل یادآوریست که ویرایش دوم کتاب تذکرالانقلاب از سوی نشر ناسوت ناشر در تبعید در ۴۵۵ صفحه با ویرایش، دیباچه و تعلیقات علی امیری منتشر گردیده است.
اسبیاس دری را ساعت چهار بعد از ظهر روزهای سهشنبه و شنبه از رادیو اسبیاس ٢ بشنوید. فرکانس رادیو اسبیاس ٢ را در محل خود از صفحه راهنمای ما به دست آورید.
برای شنیدن اسبیاس به روی رادیوی دیجیتال، «اسبیاس دری» را جستوجو کنید.
برای خواندن و شنیدن گزارشها و مطالب بیشتر اینجا کلیک کنید.
