Την άγνωστη ιστορία του ελληνισμού στην Ασία και την ελληνική επιρροή στον Βουδισμό, έχει στο επίκεντρό της, η έρευνα του Ελληνοελβετικής καταγωγής ανεξάρτητος ιστορικός και ερευνητής, Δρ. Λούκας Χριστόπουλος. Ο Δρ. Χριστόπουλος μίλησε στο πρόγραμμά μας και στον Στέργο Καστελλορίου για τις ελληνιστικές κοινωνίες της Κεντρικής Ασίας, τον Δρόμο του Μεταξιού, τις επαφές με την αρχαία Κίνα και τη γέννηση της ελληνοβουδιστικής τέχνης.
Τι σχέση μπορεί να έχει ο αρχαίος ελληνικός κόσμος με την Κίνα, την Ινδία, την Κορέα ή την Ιαπωνία; Για τον ανεξάρτητο ιστορικό και ερευνητή Δρ. Λούκα Χριστόπουλο (Lucas Christopoulos), η απάντηση βρίσκεται σε ένα από τα πιο συναρπαστικά και λιγότερο γνωστά κεφάλαια της παγκόσμιας ιστορίας: την εξάπλωση και εξέλιξη του ελληνισμού στην Ασία.
Ο ίδιος εξηγεί ότι το ενδιαφέρον του για αυτή τη σχέση ξεκίνησε όταν ταξίδεψε στην Κίνα σε ηλικία μόλις 17 ετών.
«Στην αρχή ήταν επειδή είμαι Έλληνας από την πλευρά του πατέρα μου. Ο πατέρας μου κατάγεται από το Άργος και αποφάσισα να πάω στην Κίνα. Οι πολιτισμοί φαίνονταν εντελώς διαφορετικοί, ο κινεζικός και ο ελληνικός. Έτσι προσπάθησα να βρω κάποιες ομοιότητες στην ιστορία μας με τους Κινέζους», αναφέρει.Η αναζήτηση αυτή τον οδήγησε σταδιακά στη μελέτη του ελληνισμού στην Ανατολική Ασία και στις πολιτισμικές επαφές που αναπτύχθηκαν πολύ πέρα από τα όρια της Μεσογείου.
«Βρήκα στην ιστορία ότι, στις ρίζες της, έχουμε πράγματα κοινά. Ενώ όλα έμοιαζαν να μας χωρίζουν, ανακάλυψα ιστορικούς δεσμούς ανάμεσα σε εμάς και αυτούς τους λαούς».
Υπήρχαν παλαίστρες, θέατρα, γλυπτά και ναοί, ακριβώς όπως στην ΕλλάδαΛούκας Χριστόπουλος
Ο Δρόμος του Μεταξιού αποτελεί κεντρικό κομμάτι της έρευνάς του Δρ. Χριστόπουλου. Όπως εξηγεί η συνηθισμένη εικόνα ενός εμπορικού δρόμου που μετέφερε κυρίως προϊόντα από την Κίνα προς τη Δύση είναι περιορισμένη.
«Ο Δρόμος του Μεταξιού ήταν πολύ σημαντικός γιατί συνέδεε την Ανατολή και τη Δύση. Το συνηθισμένο λάθος είναι να λέμε ότι, επειδή το μετάξι ήταν κινεζικό, όλα ξεκινούσαν από την Ανατολή και όλα τα πολιτισμικά στοιχεία μεταφέρονταν από την Ανατολή προς τη Δύση. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ιδιαίτερη σημασία είχαν οι ελληνιστικές κοινωνίες που δημιουργήθηκαν στην Κεντρική Ασία μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
«Μετά τον Μέγα Αλέξανδρο υπήρχαν Έλληνες στην Κεντρική Ασία και είχαν εκεί ένα βασίλειο για περίπου 300 χρόνια. Όταν μιλάμε για τον ελληνικό πολιτισμό εκεί, δεν μιλάμε απαραίτητα για τον ελληνικό πολιτισμό από την Ελλάδα, αλλά για τον ελληνικό πολιτισμό από την Κεντρική Ασία».
Η παρουσία αυτή, υποστηρίζει, δημιούργησε έναν ιδιαίτερο πολιτισμικό κόσμο, στον οποίο ελληνικά και τοπικά στοιχεία συνυπήρχαν και αλληλεπιδρούσαν.
Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Έλληνες στρατιώτες παρέμειναν στην Κεντρική Ασία και δημιούργησαν οικογένειες και κοινότητες με τον τοπικό πληθυσμό.
«Οι Έλληνες που παρέμειναν εκεί μετά τον Μέγα Αλέξανδρο δεν έφεραν τις γυναίκες τους από την Ελλάδα, επειδή ήταν πολύ μακριά. Έτσι παντρεύτηκαν ντόπιες γυναίκες, Πέρσες, Ινδές και άλλες. Ο πολιτισμός που δημιουργήθηκε έγινε μικτός, αλλά επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον ελληνικό πολιτισμό. Διατηρούσαν την ελληνική γλώσσα, την ελληνική τέχνη και την ελληνική φιλοσοφία. Στην Αλεξάνδρεια της Κεντρικής Ασίας βρίσκουμε τα Δελφικά Παραγγέλματα. Έκαναν πάλη. Υπήρχαν παλαίστρες, θέατρα, γλυπτά και ναοί, ακριβώς όπως στην Ελλάδα», σημειώνει.
Η θεωρία για τις επαφές με την αρχαία Κίνα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνάς του είναι η υπόθεση ότι οι Ελληνοβακτριανοί είχαν άμεσες επαφές με την Κίνα.
«Η δική μου θεωρία είναι ότι, κατά τη διάρκεια του Ελληνοβακτριανού βασιλείου, που κράτησε 300 χρόνια, υπήρχε επίσης επαφή με την Κίνα. Υπήρχε φυσική επαφή, γιατί η απόσταση μπορούσε να καλυφθεί σε περίπου ενάμιση μήνα με άλογο».
Ο ίδιος συνδέει την υπόθεση αυτή με στοιχεία της κινεζικής τέχνης και πολιτισμού, αναφέροντας μεταξύ άλλων τους περίφημους Πήλινους Πολεμιστές, την πάλη και ορισμένες τελετουργικές πρακτικές.
«Οι περίφημοι Πήλινοι Πολεμιστές χρησιμοποιούν ένα μωβ χρώμα που χρησιμοποιούνταν στα ελληνικά αγάλματα. Ο πρώτος Κινέζος αυτοκράτορας, ο Τσιν Σι Χουάνγκ, άρχισε επίσης να οργανώνει αγώνες πάλης. Η πάλη έγινε θεσμός στην Κίνα».
Ο Δρ. Χριστόπουλος, ωστόσο, αναγνωρίζει ότι αυτή η ερμηνεία δεν αποτελεί σήμερα καθολικά αποδεκτή θέση μεταξύ των ιστορικών.
«Η θεωρία αυτή μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει αποδεκτή, επειδή υπάρχει και η εθνική ιστορία στην Κίνα. Ωστόσο, υπάρχουν αρχαιολόγοι και ιστορικοί που υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία».
Ίσως το πιο εντυπωσιακό κεφάλαιο της έρευνας αφορά τη σχέση Ελλήνων και Βουδισμού.
Σύμφωνα με τον Δρ. Χριστόπουλο, Έλληνες που ζούσαν στην Κεντρική Ασία και την Ινδία υιοθέτησαν τον Βουδισμό, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός μοναδικού πολιτισμικού μείγματος.
«Οι Έλληνες που παρέμειναν στην Κεντρική Ασία άρχισαν να λατρεύουν τον Βούδα. Κατά κάποιον τρόπο, η ελληνική φιλοσοφία και η ελληνική τέχνη αναμείχθηκαν με τον Βουδισμό. Είναι κάπως παράξενο για εμάς τους Έλληνες, γιατί πάντα συνδέουμε τον Έλληνα με την Ορθοδοξία. Όμως είχαμε προγόνους εκεί, στην Ινδία, που ήταν Βουδιστές».
Μάλιστα όπως σημειώνει η ελληνική επιρροή δεν περιορίστηκε στη φιλοσοφία. Επεκτάθηκε και στην ίδια την τέχνη της απεικόνισης του Βούδα.
«Πριν από τους Έλληνες, ο Βούδας δεν αναπαριστανόταν στη γλυπτική τέχνη με αυτόν τον τρόπο. Αν κοιτάξετε τα βουδιστικά γλυπτά, είναι ντυμένα με τρόπο που θυμίζει την αρχαία ελληνική ενδυμασία», είπε.
