Η Ελλάδα εντάσσεται στη διαρκώς αυξανόμενη λίστα ευρωπαϊκών χωρών που εξετάζουν την επιβολή απαγόρευσης της χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους, επικαλούμενη αυξανόμενες ανησυχίες για την ψυχική υγεία των εφήβων, την εξάρτηση και τις επιπτώσεις της ψηφιακής υπερκατανάλωσης. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αυστραλία –η πρώτη χώρα παγκοσμίως που προχώρησε σε αντίστοιχη απαγόρευση για εφήβους– παρουσιάζει ανάμεικτα αποτελέσματα, τέσσερις μήνες μετά την εφαρμογή του μέτρου. Από τη μία πλευρά, οι αρχές κάνουν λόγο για σημαντική μείωση των ανήλικων λογαριασμών και ενθαρρυντικά σημάδια περιορισμού της χρήσης. Από την άλλη, ωστόσο, παραμένουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής, καθώς πολλοί έφηβοι συνεχίζουν να παρακάμπτουν τους περιορισμούς μέσω ψευδών στοιχείων ή εναλλακτικών λογαριασμών.
Ο Γιάννης Μπίττης χρησιμοποιεί το TikTok και το Instagram για να διατηρεί επαφή με τους φίλους του, ωστόσο από τον επόμενο χρόνο ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η Ελλάδα προτείνει την επιβολή απαγόρευσης για παιδιά κάτω των 15 ετών από το επόμενο έτος, ένα μέτρο που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα επηρεάσει σημαντικά τη γενιά του.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους, εφόσον εγκριθεί από τη Βουλή τους προσεχείς μήνες.
Ο ίδιος χαρακτήρισε το μέτρο «δύσκολο αλλά αναγκαίο», διευκρινίζοντας ότι δεν αποσκοπεί στην απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία, αλλά στην αντιμετώπιση προβλημάτων όπως το άγχος, οι διαταραχές ύπνου και ο εθισμός στις διαδικτυακές πλατφόρμες.
Η Ελλάδα αποτελεί την πιο πρόσφατη ευρωπαϊκή χώρα που προτείνει απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους, ακολουθώντας τη Γαλλία, την Ισπανία, τη Δανία και την Πολωνία, μετά την πρωτοποριακή εφαρμογή αντίστοιχου μέτρου στην Αυστραλία τον περασμένο Δεκέμβριο.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές χώρες εντείνουν τη ρύθμιση των πλατφορμών. Τον Φεβρουάριο, η Ισπανία ξεκίνησε έρευνα κατά των Meta, X και TikTok, έπειτα από καταγγελίες για διασπορά εικόνων παιδικής κακοποίησης που είχαν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Η Francesca Pisanu, υπεύθυνη ευρωπαϊκής συνηγορίας της Eurochild, επισημαίνει ότι, αν και η απαγόρευση στην Αυστραλία αποτέλεσε σημείο καμπής, η Ευρώπη εκφράζει εδώ και καιρό ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά.
Η ανακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αυστραλία αρχίζει να αξιολογεί τα πρώτα αποτελέσματα της απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Έρευνα της YouGov τον Μάρτιο δείχνει ότι το 61% των γονέων παρατήρησε δύο έως τέσσερις θετικές αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών τους, όπως περισσότερες δια ζώσης κοινωνικές επαφές, αυξημένη συμμετοχή στις αλληλεπιδράσεις και βελτίωση των οικογενειακών σχέσεων.
Ωστόσο, δύο στους πέντε γονείς κατέγραψαν και αρνητικές επιπτώσεις, όπως μετακίνηση των παιδιών σε λιγότερο ρυθμιζόμενες πλατφόρμες και μειωμένη διαδικτυακή υποστήριξη από συνομηλίκους.
Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα φανεί σε βάθος χρόνου και όχι σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η καθηγήτρια Lisa Given από το Πανεπιστήμιο RMIT δηλώνει ότι, αν και δεν εκπλήσσεται από το γεγονός ότι ευρωπαϊκές χώρες ακολουθούν το παράδειγμα της Αυστραλίας, θα προτιμούσε να είχε προηγηθεί μεγαλύτερη περίοδος αξιολόγησης.
Η καθηγήτρια Given επισημαίνει ότι το κλειδί για την εφαρμογή της απαγόρευσης είναι η επαλήθευση ηλικίας, η οποία μπορεί να βασίζεται σε ψηφιακές ταυτότητες ή σε τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου.
Η ίδια επισημαίνει ότι παραμένουν ανησυχίες σχετικά με την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των δεδομένων — ζητήματα που απασχολούν διαχρονικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η καθηγήτρια Given σημειώνει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να διαθέτει ήδη ένα πλεονέκτημα έναντι της Αυστραλίας όσον αφορά την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, χάρη στον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act), που τέθηκε σε ισχύ το 2022.
Αυτό πάντως που είναι παράδοξο και άξιο προσοχής είναι το μήνυμα που απεύθυνε ο Πρωθυπουργός κ Μητσοτάκης στους νέους, προσπαθώντας να τους εξηγήσει τους λόγους και το οποίο λαμβάνεται το μέτρο, έγινε χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και φυσικά έγινε viral
Οι ειδικοί στα μέσα αυτά, ήδη να επεξεργάζονται δραστηριότητες που θα είναι χρήσιμές για τα παιδιά αυτής της ηλικίας απευθυνόμενοι κυρίως στους γονείς τους.
