Η γεωπολιτική δεν είναι μια αφηρημένη θεωρία που αφορά μόνο ειδικούς και διπλωμάτες. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η γεωγραφία διαμορφώνει την πολιτική ισχύ και τις διεθνείς εξελίξεις, ένα «εργαλείο» για να κατανοήσουμε γιατί ο κόσμος λειτουργεί όπως λειτουργεί σήμερα.
Αυτό εξηγεί, μιλώντας στο SBS Greek και στη σειρά Decode: Complex topics simply explained, ο ομότιμος Καθηγητής Ιστορικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Γεώργιος Σιδηρόπουλος.
Σε μια εποχή γεμάτη συγκρούσεις, τεχνολογικές αλλαγές και γεωστρατηγικές ανακατατάξεις, η γεωπολιτική προσφέρει το πλαίσιο για να αποκωδικοποιήσουμε τις παγκόσμιες ισορροπίες.
H ποσότητα των ανθρώπων οι οποίοι πεθαίνουν δεν είναι τόσο μεγάλη ή δεν θα είναι τόσο μεγάλη, γιατί τα χτυπήματα είναι πλέον χειρουργικάΟμ. Καθηγητής Γεώργιος Σιδηρόπουλος
Χώρες που ελέγχουν στρατηγικά σημεία, όπως θαλάσσια περάσματα ή ενεργειακές οδούς, διαθέτουν σημαντικό πλεονέκτημα.
Αντίστοιχα, κράτη με ευνοϊκή γεωγραφική θέση, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ανάμεσα σε δύο ωκεανούς, έχουν αυξημένη ασφάλεια και επιρροή, σημειώνει μεταξύ άλλων ο Καθηγητής Σιδηρόπουλος εξηγώντας με μία φράση της σημαίνει Γεωπολιτική: «Η ίδια η λέξη το λέει. Είναι η πολιτική που σχεδιάζεται με βάση τη γεωγραφία».
Ποιος «κινεί τα νήματα» στον κόσμο
Σύμφωνα με τον κ. Σιδηρόπουλο, το διεθνές σύστημα καθορίζεται από την εκάστοτε υπερδύναμη.
«Σήμερα, αυτός ο ρόλος ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες», τονίζει, εξηγώντας ότι οι υπόλοιπες χώρες, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ευθυγραμμίζονται με τις επιλογές της.
«Σε κάθε περίπτωση αυτός ο οποίος καθορίζει (τις ισορροπίες) κυρίως είναι αυτός ο οποίος τραβά τα νήματα, η υπερδύναμη. Η υπερδύναμη, όποια και να είναι αυτή. Αν πολλές φορές οι υπερδυνάμεις είναι δύο, όπως ήταν πριν είκοσι χρόνια, έχουμε ένα διπολικό σύστημα. Όμως, γενικά υπάρχει ένας και αυτός είναι ο πολύ ισχυρός. Σήμερα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλά μπορούν να ειπωθούν. Αν μας αρέσει η πολιτική τους, αν δεν μας αρέσει η πολιτική τους, το θέμα είναι ότι είναι ο ισχυρός ο οποίος σχεδιάζει και σύμφωνα με αυτόν ευθυγραμμίζονται καλώς ή κακώς οι από κάτω.
Ζούμε σε πιο επικίνδυνη εποχή;
Παρά την αίσθηση έντασης, ο καθηγητής Γεώργιος Σιδηρόπουλος υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις δεν είναι περισσότερες από το παρελθόν.
«Ίσως είναι μια αυταπάτη», λέει, αποδίδοντας την εντύπωση αυτή στη δύναμη των σύγχρονων ΜΜΕ, που προβάλλουν και μεγεθύνουν τα γεγονότα.
«Καταρχήν να πούμε ότι υπάρχει μία αρχή στη γεωπολιτική, η οποία λέει ότι η παγκόσμια τάξη είναι αναρχική. Δηλαδή βλέπουμε ότι άλλες φορές λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο, άλλες φορές οι ίδιοι οι άνθρωποι λειτουργούν εντελώς ανάποδα και έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν αυτό. Αν θέλετε, οι διάφορες συγκρούσεις, διενέξεις ήταν πάντα οι ίδιες. Σε μεγάλο ποσοστό, αυτός ο οποίος πολλαπλασιάζει την εικόνα είναι η δυνατότητα των ΜΜΕ. Πάντα υπήρχαν οι συγκρούσεις, απλώς δεν έρχονταν στην επιφάνεια, ούτε πολλαπλασιάζονταν και μεγεθύνονταν από τη δύναμη και τη δυνατότητα που έχουν τα ΜΜΕ», αναφέρει.
Εκεί, όμως που σύμφωνα με τον καθηγητή Σιδηρόπουλο οι αλλαγές είναι πραγματικά δραματικές, είναι στη φύση του πολέμου.
Η χρήση drones, υπερηχητικών πυραύλων και δορυφορικών συστημάτων έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή σύγκρουσης.
«Έχουμε έναν εντελώς διαφορετικό πόλεμο, ο οποίος στηρίζεται στην ψηφιακή πληροφόρηση, η οποία προέρχεται από δορυφόρους εκτός γήινης σφαίρας. Έχουμε επίσης τον ψηφιακό εντοπισμό. Άρα βλέπουμε ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν άλλο, εντελώς διαφορετικό πόλεμο, ο οποίος όμως έχει και άλλα χαρακτηριστικά. Πιθανώς ο θάνατος, το μέγεθος, η ποσότητα των ανθρώπων οι οποίοι πεθαίνουν δεν είναι τόσο μεγάλη ή δεν θα είναι τόσο μεγάλη, γιατί τα χτυπήματα είναι πλέον χειρουργικά. Όμως οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες, μα πολύ μεγαλύτερες», τονίζει.
Ακούστε ολόκληρο το επεισόδιο της σειράς DeCode: Complex topics simply explained για τη γεωπολιτική, στο podcast που συνοδεύει αυτό το άρθρο.
