Πολιτική αντιπαράθεση προκαλεί η πρόταση της ομοσπονδιακής αντιπολίτευσης για δραστική μείωση, έως και 80%, του φόρου στα καπνικά προϊόντα. Ο Συνασπισμός υποστηρίζει ότι η μείωση της τιμής των νόμιμων τσιγάρων, σε συνδυασμό με τη νομιμοποίηση και φορολόγηση των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των προϊόντων νικοτίνης σε σακουλάκια, μπορεί να πλήξει τα κέρδη του οργανωμένου εγκλήματος.
Μείωση έως και 80% στον φόρο καπνού, νομιμοποίηση των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των προϊόντων νικοτίνης σε σακουλάκια, αλλά και ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά προβλέπει το νέο σχέδιο της ομοσπονδιακής αντιπολίτευσης, για την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου καπνικών προϊόντων.
Η πρόταση του Συνασπισμού παρουσιάστηκε από τον αρχηγό της αντιπολίτευσης, Angus Taylor, με βασικό επιχείρημα ότι η μεγάλη διαφορά στην τιμή μεταξύ των νόμιμων και των παράνομων προϊόντων έχει δημιουργήσει μια εξαιρετικά κερδοφόρα αγορά για το οργανωμένο έγκλημα.
Μιλώντας στο Κανάλι 7, ο κ. Τέιλορ υποστήριξε ότι η προσέγγιση της κυβέρνησης επιτρέπει στο οργανωμένο έγκλημα να ανθεί.
Σήμερα, ένα πακέτο 20 τσιγάρων στην νόμιμη αγορά μπορεί να κοστίζει από περίπου 40 έως και 70 δολάρια, ενώ τα αντίστοιχα προϊόντα στη μαύρη αγορά πωλούνται για περίπου 10 έως 20 δολάρια.
Με βάση την πρόταση της αντιπολίτευσης, η τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων θα μπορούσε να υποχωρήσει περίπου στα 9 δολάρια, καθώς ο ειδικός φόρος κατανάλωσης θα μειωνόταν σημαντικά.
Ο σκιώδης υπουργός Οικονομίας, Tim Wilson, υποστηρίζει ότι η αλλαγή αυτή δεν θα οδηγήσει απαραίτητα σε απώλεια εσόδων για το κράτος. Αντίθετα, εκτιμά ότι περισσότεροι καταναλωτές θα επιστρέψουν στη νόμιμη αγορά.
Όπως υποστήριξε το μέτρο θα μπορούσε να αυξήσει τα ομοσπονδιακά έσοδα κατά περίπου δύο δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, καθώς οι καταναλωτές θα αγοράζουν νόμιμα προϊόντα αντί για εκείνα της μαύρης αγοράς.
Μάλιστα υπογραμμίζει ότι η πρόταση διαφοροποιείται τόσο από την προσέγγιση της κυβέρνησης όσο και από εκείνη του One Nation.
Ο κ. Wilson τόνισε η κυβέρνηση εστιάζει κυρίως στην καταστολή και στην αστυνόμευση του παράνομου εμπορίου, ενώ το One Nation έχει προτείνει μεγάλη μείωση του φόρου καπνού χωρίς, σύμφωνα με τον ίδιο, να συνδυάζει το μέτρο με αντίστοιχες δράσεις κατά του οργανωμένου εγκλήματος.
Στο σχέδιο του Συνασπισμού περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, ένα πρόγραμμα καταστολής ύψους 200 εκατομμυρίων δολαρίων σε εθνικό επίπεδο, με στόχο το παράνομο εμπόριο καπνού.
Η αντιπολίτευση εκτιμά ότι οι εγκληματικές οργανώσεις αποκομίζουν από 4,1 έως 6,9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Παράλληλα, προτείνεται η διάθεση 60 εκατομμυρίων δολαρίων σε διάστημα τριών ετών για εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τους κινδύνους του καπνίσματος.
Στο επίκεντρο και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα
Σημαντικό μέρος της πρότασης αποτελεί και η αλλαγή της πολιτικής για τα προϊόντα νικοτίνης.
Ο Συνασπισμός προτείνει να επιτραπεί η νόμιμη πώληση ηλεκτρονικών τσιγάρων και των προϊόντων νικοτίνης σε σακουλάκια, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπόκεινται σε ρύθμιση και φορολογία.
Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι ένα μέρος της ζήτησης που σήμερα εξυπηρετείται από την παράνομη αγορά θα μπορούσε να μεταφερθεί σε ένα νόμιμο και ελεγχόμενο πλαίσιο.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, έχει ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για την ιδέα της μεγάλης μείωσης του φόρου στα καπνικά προϊόντα.
Ο βοηθός υπουργού Οικονομίας, Daniel Mulino έχει υποστηρίξει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν πως η μείωση της φορολογίας θα εξαλείψει το παράνομο εμπόριο.
Το σχέδιο έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τον χώρο της δημόσιας υγείας, καθώς εδώ και χρόνια η αυστραλιανή πολιτική για το κάπνισμα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της τιμής των προϊόντων καπνού.
Η λογική αυτής της πολιτικής είναι ότι τα ακριβότερα τσιγάρα λειτουργούν αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για τους νέους, και συμβάλλουν στη μείωση των ποσοστών καπνίσματος.
Η Laura Hunter, διευθύνουσα σύμβουλος του Australian Council on Smoking and Health, έχει προειδοποιήσει ότι η σημαντική μείωση της τιμής των τσιγάρων θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια υγεία.
Όπως έχει επισημάνει, η Αυστραλία καταγράφει σήμερα τα χαμηλότερα ποσοστά καπνίσματος που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, αποτέλεσμα, όπως υποστηρίζει, δεκαετιών πολιτικών που έχουν καταστήσει τα τσιγάρα λιγότερο οικονομικά προσιτά και λιγότερο διαθέσιμα.
Από την άλλη πλευρά, ο Συνασπισμός επικαλείται στοιχεία που δείχνουν ότι, παρά τις υψηλές τιμές, η συνολική κατανάλωση νικοτίνης έχει αυξηθεί.
Σύμφωνα με στοιχεία της Αυστραλιανής Στατιστικής Υπηρεσίας, η κατανάλωση καπνού αυξήθηκε κατά περίπου 30% μεταξύ του 2022 και του 2025.
Παράλληλα, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open εκτίμησε ότι η χρήση παράνομων προϊόντων καπνού στην Αυστραλία υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ 2017 και 2023.
Η σύνδεση με το οργανωμένο έγκλημα
Πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση βρίσκεται και η αυξανόμενη ανησυχία για τη δράση οργανωμένων εγκληματικών ομάδων, ιδιαίτερα στη Βικτώρια.
Η άνοδος του παράνομου εμπορίου καπνού έχει συνδεθεί με εμπρηστικές επιθέσεις σε καταστήματα και καπνοπωλεία, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ εγκληματικών ομάδων για τον έλεγχο της αγοράς.
Ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, Angus Taylor χαρακτηρίζει τη δραστηριότητα των συμμοριών «οικονομική τρομοκρατία» και υποστηρίζει ότι το κράτος πρέπει να χτυπήσει το οικονομικό μοντέλο που, όπως λέει, επιτρέπει στις εγκληματικές οργανώσεις να συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται.
Ο κ. Taylor υποστηρίζει ότι η μείωση της τεράστιας διαφοράς στις τιμές θα μπορούσε να περιορίσει τους πελάτες και τα κέρδη των παράνομων δικτύων.
Στο ίδιο ζήτημα, ο James Martin, αναπληρωτής καθηγητής εγκληματολογίας στο Deakin University, εκτιμά ότι η άνοδος της μαύρης αγοράς έχει σε μεγάλο βαθμό συνδεθεί με τις αυξήσεις του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού.
Όπως υποστηρίζει, οι εγκληματικές οργανώσεις έχουν καταφέρει να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς προσφέροντας σημαντικά φθηνότερα προϊόντα.
Παρά τις μεγάλες επενδύσεις των τελευταίων ετών στην αστυνόμευση, ο κ. Martin σημειώνει ότι οι συλλήψεις και οι κατασχέσεις έχουν αυξηθεί, χωρίς όμως, κατά την εκτίμησή του, να έχει υπάρξει αντίστοιχη επίδραση στο μέγεθος της παράνομης αγοράς.
