Coming Up Sat 4:00 PM  AEST
Coming Up Live in 
Live
Greek radio

‘Greekish’: Η εμμονή με μια κουλτούρα που δεν ήταν δική μου

L.K. Kalumba is Australian Congolese and was fascinated by Greek culture as a child. Source: Supplied

Ως παιδί, ο L.K. Kalumba ήταν παθιασμένος με την ελληνική κουλτούρα σε σημείο που έφτασε να προσποιείται ότι είναι εν μέρει Έλληνας. Πέρασαν χρόνια, όπως γράφει, προτού ξεκινήσει μια προσωπική αναζήτηση στις ρίζες του ως Αυστραλός με καταγωγή από το Κονγκό.

Η 4η Ιουλίου 2004, ήταν πέρα από μια συνηθισμένη χειμωνιάτικη μέρα. Είχαν γεμίσει φωτοβολίδες τα προάστια του Oakleigh και South Melbourne της Μελβούρνης. Η Ελλάδα είχε μόλις νικήσει την Πορτογαλία κερδίζοντας το UEFA EURO του 2004. Ένιωθα να με κυριεύει ενθουσιασμός. Οι γονείς μου απορούσαν. Γιατί ο 10χρονος γιος τους να κλαίει από χαρά που η Ελλάδα κέρδισε το πρωτάθλημα;

Ένιωσα τόσο περήφανος – λες και το τρόπαιο ήταν δικό μου. Σαν να ήμουν ένας από τους Έλληνες που δεν περίμεναν η χώρα τους να σηκώσει το κύπελλο. Άρχισα να τρέχω γύρω γύρω στο μικρό μας διαμέρισμα εκείνο το πρωί τραγουδώντας: «Ελλάς ολέ ολέ!»

[...]

athens 2004
Athenians celebrate at night after winning the final in the city, July 2004.
Getty

Ο τελικός ήταν κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών. Είχαμε προπόνηση στο ποδόσφαιρο εκείνο το βράδυ και πήγαινα να συναντήσω τους συμπαίκτες μου. Ήξερα ότι μαζί με τον προπονητή μας τον Τζιμ και τον μάνατζερ Τζιμ θα ήταν εκστασιασμένοι με τη νίκη. Μέχρι το τέλος του τουρνουά βέβαια επικρατούσε αδιαφορία.

[...]

Κανείς δεν περίμενε η ομάδα να φτάσει στους τελικούς. Έγω πάλι ήμουν κατενθουσιασμένος που έπαιρνα μέρος σε αυτό το αθηναϊκό πνεύμα. Παρακολουθούσα τα TV guides για να βεβαιωθώ ότι δεν θα έχανα παιχνίδι. Ήξερα όλα τα ονόματα των παικτών απ’ έξω. Ο αρχηγός Γκέκας. Το αστέρι ο Χαριστέας. Καμία πραγματικότητα δεν μπορούσε να μου αρνηθεί αυτή τη συμμετοχή. Ούτε υπηκοότητα, ούτε εθνικότητα. Μετά τον τελικό, συνόδευσα τη μητέρα μου στο μπακάλικο. Ποτέ δεν απέκτησα την ποδοσφαρική φανέλα με τα χρώματα της Ελλάδας που ήθελα, αλλά είχα μία του Ολυμπιακού.

greek
Greek football fans celebrate their team beating Portugal, July 2004.
Getty
«Γιατί θες να φορέσεις ελληνική φανέλα;», με ρώτησε ο πατέρας μου μετά από παρακάλια για να μου αγοράσει μία. Δυσκολεύτηκα να βρω έναν κατάλληλο λόγο. Κι έτσι έμεινα χωρίς. Θα έπρεπε να αρκεστώ με την ερυθρόλευκη του Ολυμπιακού. Μία από τις δύο δημοφιλέστερες ελληνικές ποδοσφαιρικές ομάδες. Τη φόρεσα με περηφάνια. Είχε κρύο εκείνη τη μέρα και η μητέρα μου μου έλεγε να φορέσω φούτερ. Αρνήθηκα και προς έκπληξή μου το επέτρεψε. Στο μαγαζί είχε πολλά άτομα με ελληνικές φανέλες, σκουφάκια και καπέλα. Μου χαμογέλασαν όταν με είδαν με τη μπλούζα του Ολυμπιακού. Ήθελα όμως κάτι παραπάνω, ήθελα να με αναγνωρίσουν ως δικό τους. Αλλά οι κινήσεις μου δεν έπειθαν. Τα χαρακτηριστικά μου αυτομάτως απέκλειαν το να ιδωθώ ως Ελληνας στα μάτια των συμπατριωτών μου.  

Δεν έχω ωστόσο ίχνος ελληνικής καταγωγής. Είμαι Αυστραλός με ρίζες από το Κονγκό.

Kalumba
L. K. Kalumba as a child.
Supplied
Συνειδητοποίησα τότε ότι έπρεπε να ανεβάσω τον πήχη. Ξεκινούσα έναν Ηράκλειο άθλο. Στην προπόνηση το βράδυ απόλαυσα τους εορτασμούς. Είχα ανοιχτές κεραίες για να μπορώ να κάνω κουβέντα για τα στατιστικά. Κυρίως σε τετ-α-τετ με συμπαίκτες. Ημουν ντροπαλός και είχα μόλις φτάσει στην Αυστραλία.  Δεν ήταν του χαρακτήρα μου να μιλάω δυνατά και να τραβάω προσοχή στο πρόσωπό μου.

[...] Ήξερα ότι ενώ ήμουν ευπρόσδεκτος στους εορτασμούς, κανείς δεν αναγνώριζε τη χαρά μου ως ισάξια. Σκοπός μου ήταν αυτό να το αλλάξω.

Εβδομάδες μετά, πήρα τη λάθος απόφαση να λέω στον κόσμο ότι ήμουν κατά ένα τέταρτο Έλληνας. Το ποσοστό έμοιαζε τότε ελκυστικό. Ούτε πολύ μεγάλο για να φαίνεται γελοίο αλλά επίσης ούτε τόσο μικρό ώστε να είναι ασήμαντο. Το σχέδιό μου έπιασε και οι φίλοι μου έλεγαν στους γονείς τους και συγγενείς ότι ήμουν ένα τέταρτο Έλληνας. ‘Α, εντάξει!’, απαντούσαν χωρίς να ρωτούν περαιτέρω. Για δέκα χρονών, είχα σκαρώσει μεγάλη επιχείρηση και το αναληθές των δηλώσεών μου σίγουρα έμελλε να ξεσκεπαστεί.

kalumba
'Despite my efforts and a few trips to Congo, I was never fully welcomed into Congolese society,' L.K. Kalumba writes.
Supplied
Γοητεύτηκα από την ελληνική κουλτούρα, λόγω ενός αγοριού που λεγόταν Steve και ήταν μία τάξη μεγαλύτερος από μένα. Είχε μεγάλη αυτοπεποίθηση για την ηλικία του. Μιλούσα για αυτόν ασταμάτητα σε όποιον με άκουγε. Ο Steve ήταν καλός στο ποδόσφαιρο. Ήταν κουλ. Σε χαιρετούσε με ένα νεύμα[...] Είχε στυλ. Και έτσι αφού ήταν Έλληνας, τότε κι εγώ έπρεπε να είμαι Έλληνας.

Ο Steve ήταν ευφυής. Και μάλλον υποψιαζόταν κάτι για την πρόσφατη ανακάλυψη στην εθνικότητά μου. Τη σιωπή του την είχα παρερμηνεύσει για αληλλεγγύη, μέχρι που ένα βράδυ που γυρνούσαμε πίσω από προπόνηση ρώτησε τη μητέρα μου αν ήμουν ένα τέταρτο Έλληνας. Η μητέρα μου αναφώνησε έκπληκτη. Όταν φτάσαμε σπίτι, άκουγα αμίλητος το κήρυγμα των γονιών μου για το πόσο σημαντικό είναι να είμαι υπερήφανος για τις ρίζες μου. Ο πατέρας μου γέλασε. Δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ήθελα να είμαι Έλληνας. Αμερικανός, ίσως, αλλά με την ιδέα του Έλληνα απορούσε. Δεν ξαναείπα ότι είμαι Έλληνας και σύντομα κανείς ούτε νοιαζόταν αφού με τον γύρο του κουτσομπολιού τα ψέματά μου είχαν εξαφανιστεί.

Kalumba
It was only in high school that he decided to investigate his heritage.
Supplied

[...]

Μόνο στο τέλος του λυκείου πήρα την απόφαση να ερευνήσω την καταγωγή μου. Όχι ότι δεν είχα επαφή με κοινότητες Κονγκολέζων – Αυστραλών. Είχαμε, αλλά ζούσαμε στα νοτιοανατολικά και οι πιο πολλοί Κονγκολέζοι έμεναν στα βόρεια και δυτικά προάστια της Μελβούρνης.

Η οικογένειά μου ακολουθούσε την καθολική παράδοση και οι άλλοι πήγαιναν σε προτεσταντικές εκκλησίες με Κονγκολέζους πάστορες. Συνειδητά άρχισα να μαθαίνω για την ιστορία του Κονγκό. Έκανα προσπάθεια να μιλήσω γαλλικά και σουαχίλι. Ημουν εξαγριωμένος για την ανάμειξη της Δύσης στα πολιτικά του Κονγκό και αηδιασμένος από τη δολοφονία του πρώτου πρωθυπουργού της χώρας, Patrice Lumumba. Αυτό επιτάχυνε τη μύησή μου στον Παναφρικανισμό και τα γραπτά των  Marcus Garvey, Malcolm X και άλλων.

Μέσα από αυτούς τους στοχαστές, βρήκα τον χώρο για να διαμορφώσω την ταυτότητά μου [...]

Παρά τις προσπάθειές μου και μερικά ταξίδια στο Κονγκό, δεν έγινα ποτέ ένα με την κονγκολέζικη κοινωνία. Πάντα είναι δύσκολο να ανακαλύψεις εκ νέου τις ρίζες σου, ένα ταξίδι σπανίως ομαλό και χωρίς υστερίες. Από πάντα βρίσκομαι στον ενδιάμεσο χώρο. Παρά το αυστραλιανό μου διαβατήριο και την κονγκολέζικη εθνικότητα [...]

Kalumba
He believes perhaps "to some degree, we are all Greekish."
Supplied

[...] Εκ των υστέρων αναλογιζόμενος, φαίνεται πως αυτή η έλξη που ένιωθα απέναντι στην ελληνική κουλτούρα ήταν κατά κάποιο τρόπο λογική. Ήταν μια καλά εδραιωμένη μειονοτική ομάδα, ορατή εναλλακτική στο αγγλοσαξονικό πρότυπο. Ήταν συνώνυμη με το blockbuster ‘My Big Fat Greek Wedding’. Οι Ολυμπιακοί είχαν κάνει επιστροφή-θρίαμβο στην Αθήνα το 2004. Στις αρχές της χιλιετίας, ήταν λες και η ελληνική κουλτούρα είχε παρουσία παντού.

Ίσως αν ήμουν στο δυτικό Σύδνεϋ, μπορεί και να με είχε προσελκύσει περισσότερο κάποια συγκεκριμένη λιβανέζικη κουλτούρα. Ή στο Abbotsford, η βιετναμέζικη[...]

Κατά κάποιο τρόπο, νιώθω πως η έννοια της ταυτότητας επιτρέπει και πρέπει να επιτρέπει χώρο για σύνθεση από διαφορετικές ομάδες. Η επιθυμία του να είμαστε κάτι που δεν είμαστε και του να αποβάλλουμε κάποιο κομμάτι του εαυτού μας είναι πιθανώς έμφυτη στην ανθρώπινη εμπειρία. Για εμένα, το να είμαι Έλληνας ήταν κάτι αληθινό και χειροπιαστό […] Μπορεί να το παρακάνω, αλλά ίσως σε κάποιο βαθμό είμαστε όλοι Greekish.