IN BRIEF
- ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲလၢ ပှၤသးစၢ်လၢအအိၣ်ပာ်ဒီးတၢ်ဆါယံၤထၢသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တြီတံာ်တာ်အသီ လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး တၢ်ဆါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
- ဖဲအပူၤကွံာ်ခံနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤဘၣ်ခိဘံးတၢ်ဆါအနီၢ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ် နာ်သက့ ဖဲ ၂ဝ၂၆နံၣ် တၢ်ဂိၢ်ခါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်တထံၣ်ဘၣ် ခိဘံးတၢ်ဆါရၤလီၤအသးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဘၣ်.
အီစထြ့လယါကီၢ် ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကထုးသံကွံာ်ဝဲ ပှၤကိးဂၤဒဲးဒိးန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဃိ, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲလၢ တၢ်ဆီတလဲအံၤ တကြၢးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအခီပညီလၢ ဘဲရၢးစ်အံၤ တမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢ ကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့အဂီၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၁သီန့ၣ်, ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ— National COVID-19 Vaccine Program န့ၣ်, ကသုးအသးဆူ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ—National Immunisation Program (NIP) အပူၤအဃိ, တၢ်ဆဲးကလီဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါန့ၣ် ကအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒီးအနီၣ်ထိၣ် လၢအမ့ၢ် ပှၤလၢတၢ်ကဆဲးကလီန့ၢ်အီၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ထဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်လၢတၢ်ဆါအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မူဂ့ၢ်ဝီနီၣ်ဂံၢ်စရီဒီး တၢ်ဆါသံသတြိာ်ဂ့ၢ်ဝီ ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ဖဲ University of Adelaide သရၣ်ဒိၣ်စိ Adrian Esterman စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဒိးန့ၢ်ဆဲးဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤ အတၢ်ဘျၢအသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤတနီၤနီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Esterman စံးဝဲဒၣ်, “ပှၤကညီလၢအအိၣ်ဒီး ဆံၣ်ဆၢတၢ်ဆါ, တၢ်ဆါယံၤထၢအကလုာ်အဂုၤအဂၤ, ဒီး နီၣ်ဂံၢ်တြီဆၢဂံၢ်စၢ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ, ပှၤကညီအိၣ်ဝဲ အကထိအကလးအါမး လၢအန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤ, နာ်သက့ အခဲအံၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် တဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤလၢၤဘၣ်.”
တၢ်မၤတၢ်ဆီတလဲအံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲလၢ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ် တၢ်အိၣ်ခိးကွၢ် ခိဘံး—၁၉—COVID-19 အနီၣ်ဂံၢ်ထၢဖှိၣ်စရီအပူၤ ဒုးနဲၣ်ဖျါအသးလၢ အပူၤကွံာ်ခံနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤဘၣ် ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ ၂ဝ၂၆နံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲနံၣ်တနံၣ်လၢ အလီၤဆီ, မ့ၢ်လၢ အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ဂိၢ်ခါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တထံၣ်ဘၣ် ပှၤဘၣ် ခိဘံး တၢ်ဆါ အနီၣ်ဂံၢ်အါဒ်သိးအပူၤကွံာ်တနံၣ်အသိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိၣ်သးလၢခံကတၢၢ်အံၤ ကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထံၣ်အဂီၢ် SBS တၢ်ကစီၣ်သန့ ဆဲးကျိးဒီး ဆူၣ်ချ့ဝဲၤကျိၤနာ်သက့ တန့ၢ်ဘၣ်တၢ်စံးဆၢဘၣ်, နာ်သက့ ဖဲအပူၤကွံာ်န့ၣ် အီစထြ့လယါ ကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤလၢတၢ်ယါဘျါတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအကလုာ်ကလုာ်ခီလ့း—Royal Australian College of General Practitioners စံးဝဲဒၣ်, ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါန့ၣ် ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲ လီၢ်ကဝီၤတၢ်ဆါလံဒီး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ တၢ်ဆါအံၤ အသနူန့ၣ် ကြၢးဘၣ် ပာ်လီၤဝဲတၢ်ပညိၣ်ဖဲ တၢ်ကၢၤဃာ်ဒီးသူအီၤထဲဒၣ်လၢ တၢ်ကဒီသဒၢဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်လၢတၢ်ဆါအံၤအတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအီစထြ့လယါလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဆဲးကလီ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢခိဘံးတၢ်ဆါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်.
စးထီၣ်ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၁သီန့ၣ်, ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ—NIP အဖီလာ် ဒီး ပှၤလၢကန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲပှၤသးပှၢ်လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၇၅ ဒီးဆူအဖီခိၣ် ဒီးကန့ၢ်ဆဲးဘၣ်ဝဲ ဃုလါတဘျီ, ဒီး မ့မ့ၢ် ပှၤသးနံၣ် ၆၅နံၣ် တုၤ ၇၄နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်ဝဲ ၁၂လါတဘျီန့ၣ်လီၤ.
ပှၤထူလံၤဖိ အဘီးရကၠံၤနၢၤဒီး ထီရ့ၣ်စထြ့ၣ်အးလဲးဒၢၤ လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၅ဝ တုၤ ၇၄ နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤ တနံၣ်တဘျီ, ဒီး ပှၤလၢအသးနံၣ်အိၣ် ၁၈နံၣ်ဒီးဆူအဖီခိၣ် လၢအကန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်ကသံၣ်အံၤန့ၣ်, ကမ့ၢ်ဝဲပှၤလၢအအိၣ်ဒီး နီၣ်ခိဂံၢ်တြီဆၢဂံၢ်စၢ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢအတဘၣ်ဃုာ်ဖဲ တၢ်ပာ်ဖျါလၢထးခီ အကရူၢ်အပူၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကန့ၢ်ဆဲးဘၣ်ဒံးဝဲဒၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါအံၤ, နာ်သက့ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် အကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲအပှ့ၤန့ၣ်လီၤ.
Deakin ဖၠၣ်စိမိၤ တၢ်ဆါသံသတြိာ်ဂ့ၢ်ဝီပီညါပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ Catherine Bennett စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဆီလဲအံၤ ကြၢးဘၣ်တၢ်ထံၣ်အီၤဒ်သိး အီစထြ့လယါကီၢ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢအတကွီၣ်လဲၢ်တခါအသိးန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးလၢ ခဲကနံၣ်အံၤ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါအတၢ်သကဲပဝးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်အသဒီး အပူၤကွံာ်တၢ်ဆါသံသတြိာ်စးထီၣ်ကဲထီၣ်သီအခါ, ဒီး ကမျၢၢ်နီၣ်ခိဂံၢ်တြီဆၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤစၢၤဒုးစှၤလီၤဝဲ တၢ်ဆါအံၤ အတၢ်ကဲထီၣ်နးနးကလဲာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Bennett စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်တခါ လၢတၢ်ပာ်အီၤဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ, ဒီး တၢ်အံၤအခီညီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ခိဘံးတၢ်ဆါန့ၣ် ပပာ်အီၤတပူၤဃီဒ်သိးဒီးကလံၤကသါကျိၤ တၢ်ဆါအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်အဆဲးကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤစ့ၢ်ကီးဧါ
Esterman စံးဝဲဒၣ်, တၢ်လၢအကဲထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအီစထြ့လယါ လၢအလိၣ်ဘၣ် တၢ်ဒီသဒၢ အအါကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ လၢအအိၣ်ပာ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အံၤ မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်မၤန့ၢ်ဆဲးအီၤစ့ၢ်ဧါန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် ဖဲအပူၤကွံာ် ဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်, ပှၤကညီလၢအသးနံၣ်အိၣ် ၇၅နံၣ်ဒီးဆူအဖီခိၣ် လၢအမၤန့ၢ်ဆဲးဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါအံၤန့ၣ် အိၣ်ဒၣ်ထဲ ၂၅ မျးကယၤ, ဒီး မ့မ့ၢ်ဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ်န့ၣ် ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါ အမျးကယၤ ၃ဝ န့ၣ် မၤန့ၢ်ဆဲးဝဲ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤ ထဲတဖျၢၣ် (တထး) ဧိၤန့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်တနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤသးနံၣ် ၆၅နံၣ် တုၤ ၇၄နံၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ ပှၤလၢအမၤန့ၢ် တၢ်ဆဲး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤအိၣ်ဒၣ်ထဲ ၁၉မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
Esterman စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ဂ့ၢ်ကီဖဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတမၤန့ၢ်ဆဲး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤ မူးမူးနီၣ်နီၣ်ဘၣ်.”
အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆီတလဲအံၤ ကပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ကွံာ်ဝဲ ပှၤသးစၢ်လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ဆါယံၤထၢသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအတန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်ဝဲ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကညီလၢအသးနံၣ်အိၣ် ၆၅နံၣ်ဆူအဖီလာ် လၢအအိၣ်ဒီးဆူၣ်ချ့အတၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ် လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး ဆံၣ်ဆၢတၢ်ဆါ, ပသိၣ်တၢ်ဆါယံၤထၢ မ့တမ့ၢ် နီၣ်ခိဂံၢ်တြီဆၢဂံၢ်စၢ်တၢ်ဆါ သ့ၣ်တဖၣ်, အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဒိၣ်ဒီး ခိဘံး—၁၉ တၢ်ဆါအတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် နာ်သက့ ဖဲတၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်ဘျၢအသီအပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အပတီၢ်တထီၣ်ဘးလၢကမၤန့ၢ်ကလီဘၣ် ကသံၣ်ဒဲးဒီသဒၢအံၤဘၣ်.
Esterman စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဘျၢအသီအံၤကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်တြီတံာ်လၢ ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဒီး တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲသူၣ်က့သးပှၢ် အပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ် လၢတၢ်ကဆဲး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤအဂီၢ် အဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ မ့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အပှ့ၤန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အံၤအဃိ အဝဲဘၣ်ယိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလၢအကဘၣ်န့ၢ်ဘၣ် တၢ်အဘျုးအဖှိၣ်လၢ တၢ်ဆဲးဆူၣ်ထီၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤအဂံၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အသးဆူၣ်လၢ ကမၤဆဲးကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “ပအိၣ်ဒီး (ပှၤကညီ) ကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအလိၣ်ဘၣ်ဆဲး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး တၢ်ဆါအံၤ နာ်သက့ တန့ၢ်ဆဲးဘၣ်ဝဲဘၣ်.”
အီစထြ့လယါကီၢ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး အတၢ်ဆီတလဲအံၤ လၢကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့အဂီၢ် အခီပညီမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်
ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ တၢ်ဆီတလဲအံၤအဂီၢ် တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအရ့ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကိးဂၤဒဲး ဒိးန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် တၢ်ထုးသံကွံာ်အီၤအဃိ, Esterman ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲလၢ, တၢ်တကြၢးလၢတၢ်ဟံးန့ၢ်အခီပညီဒ်သိး ခိဘံး—၁၉ န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢ ကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့အဂီၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်မ့ၢ်ဆိကမိၣ်အီၤဒ်န့ၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်, အမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆှၢ “တၢ်ကစီၣ်လၢအနးမး” တခါ, လီၤဆီဒၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢဘဲရၢးစ်အံၤ ဆဲးဒုးကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဒီး တၢ်သံတၢ်ပှၢ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
Bennett စ့ၢ်ကီးတူၢ်လိာ်ဝဲအတၢ်ထံၣ်အံၤ ဒီး စံးဝဲဒၣ်, ဖဲတဲသကိး ကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့အဂ့ၢ်အပူၤန့ၣ် ခိဘံးတၢ်ဆါအံၤ အတကြၢးလီၤမၢ်ကွံာ် ညီကဒၣ်ဖိဘၣ်, နာ်သက့ အဝဲစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢ ခဲကနံၣ်အံၤ တၢ်ပညိၣ်န့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ပာ်လီၤအီၤဖဲ တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢလိာ်သးအပူၤဒီးကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲရှဲရှဲဖိ, လၢအမ့ၢ် မတၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်လဲၣ် ဒီး မၤလီၤတံၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးထီၣ်ဘးလၢ ကဒိးန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ်ဝဲ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆီတလဲသုးသးဆူ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ—NIP အပူၤန့ၣ်, နီၣ်နီၣ်တခီမ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤစၢၤပာ်လီၤ ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံးအံၤ တပူၤဃီဒီး ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအဂုၤအဂၤလၢတၢ်ကဘၣ်ဆဲးအီၤထီဘိသ့ၣ်တဖၣ်, တမ့ၢ်လၢတၢ်ကဘၣ်ဆဲးလီၤဆီအီၤဒ်သိးလၢ တၢ်ဆါသံသတြိာ်ကဲထီၣ်စိၤခ့ခါ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါအသိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤအသီသ့ၣ်တဖၣ်အဖီလာ်န့ၣ်, တၢ်နဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်အဂီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဒီး တီၣ်ဖျါထီၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံး—၁၉ အဂီၢ်န့ၣ် ကီၢ်စဲၣ်ဒီး ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ ကဘၣ်ဟံးဝဲမူဒါန့ၣ်လီၤ.
Bennett စံးဝဲဒၣ်, ကီၢ်စဲၣ်တဘ့ၣ်စုာ်စုာ် အတၢ်ခီဆၢ လီၢ်ကဝီၤတၢ်ဆါဃၢ်ဘၣ်ကူရၤလီၤသ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်လီၤဆီလိာ်အသးနာ်သက့, ဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ် တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤထီဘိအဂီၢ် အီစထြ့လယါတၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဝဲၤလီၢ်—Australian Centre for Disease Control အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အတၢ်နဲၣ်ကျဲန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.
၂ဝ၂၆ အီစထြ့လယါကီၢ် ခိဘံး တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် အတၢ်ပာ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်
တနံၣ်အံၤ အီစထြ့ယလါကီၢ် ခိဘံး—၁၉ ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဲထီၣ်အသးလၢ တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါန့ၢ် အနီၣ်ဂံၢ်စရီန့ၣ်အိၣ်ဝဲ ၆၄,၃၅၇ ဂၤ, လၢအစှၤန့ၢ်ဒံးဝဲဒၣ်အပူၤကွံာ်တနံၣ် ၅၆ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၂ဝ၂၅နံၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးသိးလိာ်သးအံၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤဘၣ်ခိးဘံးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ ၁၄၆,၂၃၂ ဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်တညီနုၢ်ကဲထီၣ်အသးဘၣ်တခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဖဲ ၂ဝ၂၆နံၣ် တၢ်ဂိၢ်ခါအတီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်ရၤလီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တအိၣ်ဘၣ်.
Bennett စံးဝဲဒၣ်, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် တၢ်မၤအသးအံၤ ကမ့ၢ်ခီဖျိအသးလၢ ခိဘံး တၢ်ဆါဃၢ် လၢအိၣ်ရၤလီၤဝးတရံးအသးအံၤ အကလုာ်တဆီတလဲအသးဘၣ်ဒီး အိၣ်ဝဲဒ်အလီၢ်လီၢ်သိး အဃိ, ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အနီၣ်ခိၣ်ဂံၢ်တြီဆၢန့ၣ် ဆဲးထီဒါအီၤန့ၢ်ထီၣ်ဘးဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ ခိဘံး တၢ်ဆါဃၢ် အကလုာ် လၢအဒိၣ်စိအခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် NB.1.8.1 တၢ်ဆါဃၢ်အကလုာ်, ဒီး တၢ်ဆါဃၢ်ကလုာ်အသီအံၤ တတ့ထုးထီၣ်ဝဲ တၢ်ဆါဃၢ်လဲလိာ်သးအကလုာ်သီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် ဒ်သိးလၢ တၢ်ထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်အီၤဖဲ တၢ်ဆါသံသတြိာ်ကဲထီၣ်သီသီအခါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
Esterman စံးဝဲဒၣ် အဝဲဆိကမိၣ်န့ၣ် ခိဘံး တၢ်ဆါအံၤ လၢအကအိၣ်ရၤလီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်သိးအပူၤကွံာ်တနံၣ် အလီၢ်န့ၣ်, အဆဲးအိၣ်ရၤလီၤဒၣ်အသးစှၤကိးဖိန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် ဘဲရၢးစ် အစၢၤအသွဲၣ်အံၤ အတၢ်ဆီတလဲမ့ၢ်အိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ် အတၢ်ဘၣ်ကူရၤလီၤ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် ကဲထီၣ်အသးသ့ဝဲ အသီတဘျီကဒီးန့ၣ်လီၤ.
၂ဝ၂၆ အတီၢ်ပူၤ အီစထြ့လယါကီၢ် ကဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး ခိဘံး ရၤလီၤ အသီတဘျီဒံးဧါ
ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်ခံဂၤအံၤ မ့ၢ်စံးဝဲလၢ ဘဲရၢးစ်အံၤ ကဆဲးအိၣ်ရၤလီၤဒံးဝဲဒၣ် နာ်သက့, မ့ၢ်လၢအီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ နုာ်လီၤဆူ တၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီဒီး တၢ်ကိၢ်ခါအပူၤလံအဃိ, အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤလၢာ်အံၤ ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ ခိဘံး အံၤ ကကဲထီၣ်ဖုးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်.
Bennett စံးဝဲဒၣ်, ပှၤဘၣ်တၢ်ဆါအနီၣ်ဂံၢ်မ့ၢ်အါထီၣ်န့ၣ် ခိဘံး စၢၤသွဲၣ်အကလုာ်သီ အိၣ်ထီၣ်သ့ဒံးဝဲဒၣ်, နာ်သက့ တၢ်ကိၢ်ခါန့ၣ် အါတက့ၢ် ပှၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂၤတၢ်ဆါဃၢ်အံၤစှၤလီၤ မ့ၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ် အိၣ်ဆိးဖဲတၢ်ချၢဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤနုာ်လီၤ ဟးထီၣ် ဂ့ၤဒိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
အခဲအံၤန့ၣ်, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤစံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢ တၢ်ဆါသံသတြိာ်ကကဲထီၣ်ဖးဒိၣ်တဘျီကဒီးအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်တာ်တၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်တအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်, နာ်သက့ တၢ်လၢကဘၣ်မၤလီၤတံၢ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အသုတသးမံထွဲဒီး တၢ်အိၣ်သးအံၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤသုးယံၤကွံာ်အသးလၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးဒိးန့ၢ်ဆဲးကလီဘၣ် ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢ ခိဘံးတၢ်ဆါ, ဒီး ဘဲရၢးစ်အံၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် ဆီတလဲသးအဃိ, ထံကီၢ်အံၤအတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢကျိၤကျဲ လၢအဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ကြၢးဘၣ်ဆီတလဲအသးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် သးလီၤပလိာ်ဃုာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
For the latest from SBS News, download our app and subscribe to our newsletter.
