Ji hilbijartinên federal yên sala 2019-an vir ve, bi sed hezaran Australî gihîştine temenê 18 salî ji bo dengdanê.
Di sê salên ku bi pandemîkeke gerdûnî û karesatên xwezayî gihîştin hema hema hemî quncikên welêt, kêmasiya mijarên ku di hilbijartinê de werin hildan tune.
Varsha Yajman, 19 salî ye, amadekara tevgera School Strike 4 Climate bû, û niha wekî paralegal li Sydney kar dike.
Varsha Yajman says action on climate change will influence how she votes. Source: SBS
Varsha Yajman dibêje çalakiya li ser guhertina avhewayê dê bandorê li dengdana wê bike.
"Ez ne bi hêvî me," derbarê îhtîmala beşdarbûna pêvajoya demokratîk de di Hilbijartina Federal ya siberojê ya 2022 de di 21-ê Gulanê de.
"Wusa xuyaye ku ew qas bar li ser me ye heye "hilbijartina rast" bikin ku dê siberojeke ewledar bide me."
Li zemîneke perwerdeya werzîşê li rojavayê hundur yê Sydney inner west, hilbijartin ne li ser hişê lîstikvanan e.
Sebastian Boffa,18 salî, dibêje zanîna wî ya li ser siyasetê bi partiyên Lîberal û Kar re sînordar e.
"Dibe ku ez ji bo Lîberalan deng bidim. Ez nizanim, ez tenê li dêûbavên xwe guhdar dikim. Ez derbarê taybetmendiyan de pir ne ewle me, " ew dibêje.
Sebastian Boffa at a training session in Sydney Source: SBS
Lê ew dizane ku ew hewceyî bêtir bizanibe.
"Niha 18 salî ye, pêdivî ye ku meriv deng bide, ji ber vê yekê têgihîştina wî girîng e."
Hevalê wî Gene Marantos 19 salî ye. Ew dibêje piraniya tiştên ku ew derbarê siyasetê de dizane ji medya civakî hatine.
"Dibe ku ez biryara xwe li ser bingeha tiştê ku ez di wê demê de li ser înternetê dibînim bidim," ew dibêje.
Gene Marantos says his knowledge of politics mostly comes from the internet. Source: SBS
Lêkolîna ku ji hêla Twitter Australya ku vê hefteyê hatî weşandin dît ku kiryar û tevgera siyasetmedarekî serhêl ji Australîyên 18 û 24 salî re pir girîng e, ku ji sedî 63 dibêjin ew dê bandorê li dengdana wan bike, li gorî 47 ji sedî ji nifûsa giştî.
Di anketa 2,344 kesan de hat dîtin ku guhertinên pêşeng di nav wan de siyasetmedarekî ku li ser înternetê zanyarî yan agahdariyên nedirust belav dike (ji sedî 80) beşdarî şerên serhêl (53 ji sedî) û siyasetmedarek dijberiyê li ser medya civakî rexne dike (ji sedî 30).
Tevgerên ku dê mirovan teşwîq bikin ku deng bidin siyasetmedarekî teşwîqkirina nîqaşên agahdar û sivîl (ji sedî 30), nîşandana bandora civakê (ji sedî 29), û bersivdana daxwazên pêkhateyan ji bo alîkariyê (ji sedî 16).
Pirsgirêkên civakê
Li başûr, li Sutherland Shire ya Sydney, rêxistina Kurranulla Aboriginal Corporation heye. Navenda ji bo niştecîhan xwe dispêre alîkariya karkarên ciwan, di nav de Tameika Lee Fitzgerald ya 19-salî ye.
Li ser nerînên wê yên li ser siyasetê tê pirsîn, ew dibêje: "Ez li dora Scott Morrison gelek neyîniyan dibihîzim, lê ez nizanim".
Dema ku dor tê ser mijarên sereke, ew difikire ku ji bo alîkariya ciwanên li Australya dibe ku li seranserê cîhanê bêtir were kirin.
"Ez difikirim ku li Australya dibe ji bo ciwanan bêtir were kirin, gelo ew Xelekê Resen be yan na. Ez mêl dikim ku siyasetmedar ji ciwanan bêtir bala xwe didin ser mirovên temen-navîn."
Tameika Lee Fitzgerald wants more to be done for young people. Source: SBS
Wê çavdêriya hukumeta federal kir ku Rûsya li ser dagîrkirina Ukraynayê şermezar bike û dibêje ku ew dilteng e ku wê heman tişt li ser şerê li Tigray (herêmek li Etiyopyayê) nekir.
"Ez dixwazim di siberojê de, kîjan partî di hilbijartinê de bi ser bikeve, bi rastî hukumeta Etiyopya ji ber tiştê ku li Tigray diqewime şermezar bike."
"Ew di nav 24 demjimêran de bi Ukraynayê re hate kirin lê ji bo Tigray 500 roj derbas bûn."
Wezîra Karên Derve Marise Payne di meha cotmehê de daxuyaniyek da û şer û pevçûnên li herêmê berdewam dikin şermezar kir. DFAT urged Australians in Ethiopia to return home
Noha Tsehaye (centre) at a rally in Perth Source: Supplied
Liam Weber, 19-salî ji Hobart, wekî Cape Coloured xwe dide nasîn.
"Em gelên tevlihev in. Bav û kalên me li başûr-rojavayê Afrîkayê ne, ji ber vê yekê ez bi taybetî di xema pirsgirêkên Xelkê Resen de me, " ew dibêje.
Digel siyasetên avhewa û perwerdehiyê, Liam di hilbijartina li pêş de xanî jî wekî mijareke girîng dibîne.
"Ji bo min dê pir girîng be, ku kî were ser hukum, li ser buhabûna zêde ya bihayê xaniyan û kirê bisekine."
Liam Weber thinks housing is an important election issue. Source: SBS
Di nav wan de dengdêrê yekem Rory jî hebû, ku ji zêdebûna lêçûnên pileyên hunerî dilteng bû:
"Divê ne wusa be ku mirov tenê ji ber sedemên aborî neçar bibin ku rêyên karekî hilbijêrin. Divê miros tiştê bixwazibe bixwîne."
Têkilbûna hilbijêrên cara-yekemîn
Komîsyona Hilbijartinê ya Australya bang li dengdêrên ciwan kir ku di zûtirîn dem de xwe qeyd bikin da ku maf di hilbijartinên sibeşeroj de deng bidin.
Ji dawiya meha Şibatê ve, bi qasî 612,300 Australiyan ji bo dengdanê qeyd bûn e ku 18,19, yan 20 salî e.
Dr Jill Sheppard mamosteyeke şûnbilind ya siyasetê li Zanîngeha Neteweyî ya Australya. Ew dibêje sîstêma dengdana mecbûrî ya li Australya tê vê wateyê ku partiyên seretayî ji rîskê dûr in û meyla xwe dikin ku ji dengdêrên yekemcar dûr bikevin.
"Ez difikirim ku ew karê herî hêsan e li cîhanê ji bo partiyan ku ciwanan bêtir têkildar bikin, ji ber ku, di vê gavê de, ew bi eşkere tiştekî nakin," ew dibêje.
"Pêdivî ye ku ew bi ciwanên ciwan re li ser şertên ku ji wan re balkêş in biaxifin, mîna guhertina avhewa, gihîştina perwerdehiyê, û pirsgirêkên ku kirêdar pê re rû bi rû dibin ... Ev mijarên ku xuya dikin partiyên mezin ditirsin ku li ser biaxifin ji ber ku ew dê dengdêrên bi temen winda bikin. ”
Berdevkê Kiwalisyonê got hukumeta Morrison piştgiriya ciwanan "niha û di siberojê" dike.
"Her çend e ku hukumeta Morrison ji bo nifşê li pêş yê Australî siberojeke bihêztir diafirîne, hukumeteke Kar-Kesk dê li ser mijarên ku ciwanan têkbidin bisekine."
Berdevkê Partiya Kar got ku ciwanên Australya xeternak in ku bibin nifşê yekem di dîroka neteweyê de ku ji yên beriya wan xirabtir bin.
"Berevajî Hikumeta Morrison, Partiya Kar pêbend e ku ciwanên Australya di avakirina hukumet û siyasetê de tevlêbûneke bihêz û fermî peyda bikin."
Serokê Partiya Keskan Adam Bandt got piştgiriya herî xurt ya partiya wî ji ciwanan tê.
“Lîberal û Kar guh nadin ciwanan û her ku diçe ciwan jî guh nadin wan.”
Vegere Sydney, xwendekara siyaset û aboriyê ya 19-salî Niamh O'Connor Smith dibêje dema ku ew bi heyecan e ku ji bo cara yekem deng bide, ew ji bo encamê bi xem e.
"Ez naxwazim li ser encamên hilbijartinê bifikirim," ew dibêje.
"Ew min pir ditirsîne, lê ez dizanim ku encam çi dibe bila bibe, ez ê dîsa jî ji bo avhewa û dadweriya aborî şer bikim û amadekariyan bikim."
Share
