Сакате ли да гледате врвен “театар” на филмското платно? Не онаков како во генијалниот “Догвил” на Ларс Фон Треир, кој што со часови ќе ве измачува и ќе ве држи на кратко јаже, за на крај да ве тресне со својата брилијаност, длабочина и необичност. Малце поинaков, помалку алтернативен, но не помалку извонреден, особено кога станува збор за хипнотизирачка нарација, врвна фотографија и вонсериска актерска игра.
Шпанскиот филм што моментно се прикажува на “Меѓународен филмски фестивал Мелбурн 2026”, La Bola Negra – “Црнaта топка” од режисерското дуо Хавиер Амброси и Хавиер Калво, познати и како Лос Хавис, е врвно визуелно, интелектуално и емотивно уживање, кое ќе ве помести со својата тривалентна приказна, а во која темите за љубовта, сексуалноста, желбата, изборот, репресијата, болката, наследството и меморијата, се поврзани по принципот ја отворате школката и во неа се крие бисер. Во бисерот се крие нова школка, а во неа друг бисер, и така до бесконечност.
Филмот е инспириран од еден од најзначајните поети на сите времиња, Фредерико Гарсија Лорка, и неговото недовршено дело „La bola negra“, од кое неповторливиот Шпанец напишал само неколку страници, пред да биде убиен во 1936 година. Во него главниот лик е хомосексуалец — што е особено значајно, затоа што Лорка никогаш не ја обработувал својата сексуалност толку директно во својата литература.
Оваа филмската нарација е толку интелектуално богата и комплексна што освен сексуалноста, многу елегантно го допира и прашањето за родовата репресија и позицијата на жената во општеството, која се гуши стегната од цврстата тупаница на патријахатот, кој со својот безмилосен карактер лесно станува природен сојузник на фашизмот и тоталитаризмот.
Ова е филм за суровото уништување неброени животи и безмилосното ретуширање и на колективната историја, но пред се онаа личната.
Но, исто така и за наследениот срам што создава болни лузни, коишто, ако не се исчистат и не се превијат со чиста газа, не само што никогаш нема да зараснат, туку ќе продолжат да го шират гнојот во бесконечната иднина.
Приказната за црната топка, стигмата и срамот на филмското платно ја носи една неверојатна актерска екипа, почнувајќи од шпанскиот музичар Алваро Лафуенте Калво, познат како Гитарикаделафуенте - Guitarricadelafuente (Себастијан), Мигел Бернардо (Рафаел), Карлос Гонзалес (Алберто), Мило Кифес (Карлос), Лола Дуенјас (Volver, The Sea inside - Тереса) - и црешата на тортата е неочекуваната појава на светските филмски ѕвезди, Пенелопе Круз (Нене) и Глен Клоуз (Изабел).
La Bola Negra е како филмски дијаграм, што поврзува неколку важни точки во шпанската уметност. Инспиран од Лорка, продуциран од El Deseo (продукциската компанија на Педро и Августин Алмодовар), тематски ја допира шпанската култура на XX век, а е дело на фантастичните Лос Хавис.
Она што е интересно е што ова е филмскo деби, на двајцата популарни шпански телевизиски/театарски автори, кое премиерно беше прикажанo во официјалната селекција на Кан 2026, каде ја освои престижната награда за режија Best Director, Cannes 2026.
