Kif tixtri arti u snajja' Indiġeni b'mod etiku fl-Awstralja

Ix-xiri ta' arti Aboriġina u tal-Gżejjer tat-Torres Strait jista' jkun sinifikanti, imma kif tkun taf jekk hix arti vera? L-arti falza għadha problema fl-Awstralja, u l-protezzjonijiet għadhom qed jiżviluppaw. Din il-gwida tgħinek tifhem x'għandek tfittex, liema mistoqsijiet għandek tagħmel, u fejn tixtri b'mod sikur. Meta tagħżel bir-reqqa, tista' tappoġġja l-artisti tal-Ewwel Nazzjonijiet u l-komunitajiet tagħhom.

According to Productivity Commission estimates, three quarters of Indigenous-style souvenirs in the Australian market are made overseas. Credit: Richard I'Anson/Getty Images

Punti Ewlenin

• L-isforzi legali biex tiġi protetta l-Proprjetà Kulturali u Intellettwali Indiġena fl-Awstralja għadhom għaddejjin.
• Huwa kruċjali li wieħed jistaqsi l-mistoqsijiet xierqa lil dawk li jbigħu arti u snajja’ tal-Aboriġini jew tal-Gżejjer tat-Torres Strait Islander.
• Ix-xiri ta’ arti awtentika tal-Ewwel Nazzjonijiet jissarraf f’benefiċċji li jibbenefikaw minnhom l-artisti, il-komunitajiet u l-konsumaturi.

• L-arti u s-snajja Indiġeni huma protetti fl-Awstralja?
• Kif nixtri arti Aboriġina jew tal-Gżejjer ta' Torres Strait b'mod responsabbli?
• Fejn nista' nixtri arti Indiġena awtentika u nnegozjata b'mod etiku?
• X'għandi nistaqsi lill-bejjiegħa tal-arti jew snajja Indiġeni?
• L-arti kollha tal-Aboriġini u tal-Gżejjer ata' Torres Strait Islander hija l-istess?

Xogħlijiet tal-arti awtentiċi tal-Ewwel Nazzjonijiet ġeneralment jitqiesu li għandhom valur kulturali u artistiku sinifikanti.

Dan għaliex huma parti minn wirt kulturali li għadda minn ġenerazzjoni għall-oħra għal aktar minn 60,000 sena.

L-arti u s-snajja Indiġeni huma protetti fl-Awstralja?

Il-Proprjetà Kulturali u Intellettwali Indiġena (ICIP) tkopri l-aspetti kollha tal-għarfien tradizzjonali u l-espressjonijiet kulturali tal-popli Aboriġini u tal-Gżejjer tat-Torres Strait.

Is-simboli u d-disinji huma wħud mill-aktar forom rikonoxxibbli tal-ICIP.

A carved wooden fish from the Torres Strait Dauan Island community. Credit: Oliver Strewe/Getty Images

“Iżda l-ICIP huwa aktar minn sempliċiment il-biċċa xogħol artistiku fiżika,” tispjega Stephanie Parkin, avukat tal-IP li hija ta’ nisel Quandamooka.

“L-ICIP jinkludi l-affarijiet kollha li ma tistax tara, l-istorja wara x-xogħol artistiku, l-affarijiet kollha li influwenzaw lill-artist biex joħloq dak ix-xogħol u jirrakkonta l-istorja tiegħu b’dak il-mod.”

Il-prattiċi u t-tifsiriet jistgħu jvarjaw b’mod sinifikanti bejn il-komunitajiet, għalhekk l-għarfien tal-kuntest lokali huwa importanti.

Il-gvern Awstraljan impenja ruħu li jintroduċi liġijiet speċifiċi biex jipproteġi l-ICIP, “inkluż biex jindirizza l-ħsara kkawżata minn arti, prodotti u souvenirs foloz.” Dawn il-protezzjonijiet għadhom qed jevolvu.

Stephanie Parkin hija l-Kap tal-Indigenous Art Code, organizzazzjoni nazzjonali stabbilita wara inkjesta tas-Senat fl-2007 biex tipproteġi l-artisti u l-arti tagħhom permezz ta’ kodiċi ta’ kondotta volontarja tal-industrija għan-negozji u n-negozjanti tal-arti.

Il-kwistjoni tal-arti falza ilha teżisti għal għexieren ta’ snin. Mhix biss qed tħalli impatt fuq aspetti finanzjarji għall-artisti, hemm ukoll ħsara kulturali u impatti għall-komunitajiet.

Stephanie Parkin

Kif nixtri arti Aboriġina jew tal-Gżejjer tat-Torres Strait b'mod responsabbli?

Saretta Fielding hija artista, disinjatriċi u mara tan-negozju tan-Nazzjon Wonaruah li sservi fil-Bord tad-Diretturi tal-Kodiċi tal-Arti Indiġena.

"Huwa tassew vjaġġ etiku u vjaġġ kulturali meta tkun qed tixtri biċċa arti mingħand nies Indiġeni fl-Awstralja," tgħid hi.

Saretta Fielding tiddeskrivi tliet passi ewlenin għall-konsumaturi:

• Iċċekkja l-awtentiċita’ tax-xogħol 
• Ikkonnettja ma’ awtoritajiet u nies kummerċjali etiċi 
• Staqsi l-mistoqsijiet xierqa.

Saretta Fielding says asking the right questions is key. Credit: Saretta Fielding 2021/Raymond Kelly

Fejn nista' nixtri arti Indiġena awtentika u nnegozjata b'mod etiku?

Kreazzjonijiet u prodotti Indiġena awtentiċi huma magħmula minn artisti Indiġeni b'konnessjoni mal-Pajjiż jew riprodotti bil-permess tal-artist.

Ix-xiri permezz ta' kuntatti etiċi jiżgura li r-ritorn ekonomiku jibbenefika minnu min għamel ix-xogħol u l-komunitajiet tagħhom.

Hemm modi differenti kif tagħmel dan, inkluż ix-xiri direttament mingħand artisti, fieri tal-arti Indiġena jew permezz ta' aktar minn 100 ċentru tal-Arti Indiġena mal-pajjiż kollu tgħid Stephanie Parkin.

Tista' wkoll tfittex negozji tal-arti, gallerija jew negozjant tal-arti li juri l-logo iswed u aħmar tal-Kodiċi tal-Arti Indiġena fuq il-vetrina jew il-websajt tagħhom. Dan jindika impenn volontarju għal kummerċ etiku mal-artisti, bħala assigurazzjoni għall-konsumatur.

Any piece of Aboriginal and Torres Strait Islander art over $250 should come with a Certificate of Authenticity. Credit: Aboriginal Art Co.

X'għandi nistaqsi lill-bejjiegħa ta' arti jew snajja' Indiġeni?

Kemm jekk qed tixtri arti oriġinali jew riproduzzjoni ta' disinn liċenzjat, huwa importanti li tkun infurmat dwar l-artist, il-konnessjoni tal-artist mal-Pajjiż u taħt liema kundizzjonijiet qed isir il-bejgħ.

"Li jkollok dik l-informazzjoni u li tkun taf x’għandek tistaqsi huwa l-ewwel pass importanti," tgħid l-artista Saretta Fielding.

Hija tirrakomanda dan il-parir li jinsab fuq l- Indigenous Art Code’s website.

Tista' tibda billi tistaqsi dawn il-mistoqsijiet:

• Min hu l-artist? 
• Minn fejn huwa l-artist? 
• Kif jitħallas l-artist? 

Dot painting is one of the many forms of Aboriginal art, and varies from region to region. Credit: Marianna Massey/Getty Images

L-arti kollha Aboriġina u tal-Gżejjer tat-Torres Strait hija l-istess?

Ix-xiri etiku tal-arti Aboriġina u tal-Gżejjer tat-Torres Strait jiżgura li l-artisti u l-komunitajiet ikunu jistgħu jkomplu jaqsmu l-profondità u d-diversità tal-wirt tagħhom ma' udjenza usa'.

Ħafna drabi meta tixtri mingħand artist, ikun ta’ benefiċċju għall-komunitajiet tagħhom ukoll.

Saretta Fielding

L-arti tal-Ewwel Nazzjonijiet fl-Awstralja tkopri millenji ta’ snin u qed tevolvi kontinwament.

Tiġi f'forom u stili differenti—daqs il-mijiet ta' gruppi lingwistiċi u kulturi differenti li tirrappreżenta.

Oqgħod attent għal ideat żbaljati li "L-artisti Aboriġini huma kollha l-istess," tikkonkludi Saretta Fielding.

"Aħna diversi u qegħdin f'reġjuni differenti, f'postijiet remoti u anke ngħixu fi bliet. U qed naħdmu biex inwasslu l-arti Aboriġina awtentika fis-suq."

Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.

Do you have any questions or topic ideas? Email [e-mail]