Fl-iskola, fuq ix-xogħol, fl-uffiċċji tal-kunsill jew f'avvenimenti sportivi, tista' tara bandiera ħamra, sewda u safra tittajjar ħdejn il-bandiera nazzjonali Awstraljana. Din hija l-bandiera Aboriġina, li tirrappreżenta lin-nies Aboriġini tal-Awstralja u l-konnessjoni tagħhom mal-art, il-komunità u l-istejjer.
Punti Ewlenin
- Il-bandiera Aboriġina hija waħda mit-tliet bnadar nazzjonali uffiċjali tal-Awstralja.
- Il-bandiera Aboriġina ġiet iddisinjata fl-1971 bħala bandiera ta’ protesta għad-drittijiet tal-art, u saret ‘Bandiera tal-Awstralja’ uffiċjali fl-1995.
- Id-disinn iswed, aħmar u isfar tagħha jissimbolizza l-poplu Aboriġinu, il-Pajjiż u x-xemx.
- Il-bandiera kibret minn simbolu ta’ protesta għal indikazzjoni ta’ kuljum ta’ kburija, merħba u appartenenza, u issa tista’ tintuża liberament wara l-kampanja “Free the Flag”.
- X'inhu l-oriġinu tal-bandiera Aboriġina?
- X'inhi t-tifsira tal-bandiera Aboriġina?
- Meta l-bandiera bdiet tidher kullimkien?
- Min huwa s-sid tal-bandiera Aboriġina?
Fl-Awstralja hemm, tliet bandieri uffiċjali:
- Il-bandiera nazzjonali Awstraljana
- Il-bandiera Aboriġina
- Il-bandiera tal-Gżejjer tat-Torres Strait
Għal ħafna nies Aboriġini, il-bandiera Aboriġina mhix biss simbolu — tfakkarna kuljum fis-saħħa, l-eżistenza kontinwa minkejja diffikultajiet kbar u l-identità.
X'inhu l-oriġinu tal-bandiera Aboriġina?
Mhux dejjem kien hemm bandiera Aboriġina. Din ġiet iddisinjata fl-1971 mill-artist u attivist ta’ dixxendenza Luritja u Wombai, Uncle Harold Thomas. Huwa magħruf bħala wieħed mill-ewwel nies Aboriġinali li ggradwaw minn skola tal-arti Awstraljana, wara li attenda l-Iskola tal-Arti fin-naħa t’Ifel tal-Awstralja.
Il-bandiera Aboriġina ttellgħet għall-ewwel darba fi protesta għad-drittijiet tal-art fi f'Adelaide, f'dak li dak iż-żmien kien magħruf bħala National Aborigines Day, fit-12 ta' Lulju 1971. Dritt wara kienet adottata mill-Aboriginal Tent Embassy f'Canberra fl-1972, bħala simbolu qawwi għad-drittijiet tal-art u t-tmexxija mill-poplu Indiġenu stess.
Fl-1995, il-Gvern Awstraljan ipproklama l-bandiera Aboriġina bħala 'Bandiera tal-Awstralja' uffiċjali taħt l-Att tal-Bandiera tal-1953, u poġġieha ħdejn il-bandiera nazzjonali Awstraljana.
X'inhi t-tifsira tal-bandiera Aboriġina?
Il-bandiera Aboriġina hija maqsuma f'żewġ nofsijiet indaqs, bl-iswed fuq nett, l-aħmar fuq isfel u ċirku isfar fiċ-ċentru.
- L-iswed jirrappreżenta l-poplu Aboriġinu
- L-isfar ix-xemx
- L-aħmar juri l-art u r-relazzjoni tal-poplu Indiġenu mal-Pajjiż (l-art)
L-artista emerġenti Jade Brennan, artista ta’ dixxendenza Gomeroi u minn Fiji tgħid li l-bnadar jirrappreżentaw l-identità.
Meta nara l-bandiera, nara Pajjiżi, nara lin-nies tiegħi u nara x-xemx, li hija l-ħolqien. Taf li hija x-xemx, dak li jgħaqqad lin-nies u l-art tagħna flimkien.Jade Brennan
"Hija xi ħaġa li nġorru magħna. L-art tagħna hija tant importanti għalina... li jkollna l-bandiera bażikament turi min aħna."
Aunty Susan Kendall, mara ta’ dixxendenza Wonnarua li trabbiet fil-belt reġjonali ta’ Condobolin fi NSW, tiftakar żmien qabel ma l-bandiera kienet tidher ħafna.
L-ewwel memorja tagħha tal-bandiera Aboriġina ma kinitx fi klassi, jew f’bini tal-gvern, iżda fuq it-televiżjoni waqt protesti.
“Fil-fatt rajt il-bandiera fuq it-televiżjoni fi protesta... il-midja kollha dak iż-żmien kienet negattiva. Kienet dwar dawn in-nies jipprotestaw. U hawn din il-bandiera li għalija dehret qisha bandiera Ġermaniża, iżda ma kinitx eżattament bandiera Ġermaniża. Dik kienet l-ewwel esperjenza tiegħi li rajt bandiera Aboriġina.”
Meta aktar tard saret għalliema, l-edukazzjoni Aboriġina u l-bandiera bilkemm kienu jissemmew.
“Fil-bidu tal-esperjenza tiegħi fit-tagħlim, ma kienx suġġett mgħallem,” tgħid hi. “Kien… ‘bħal hawn se npinġu xi ħaġa bil-kulur, hija bandiera Aboriġina. Jaf xi ħadd il-kuluri u xi jirrappreżentaw?’ Dak kien l-ogħla livell ta’ edukazzjoni Aboriġina fil-bidu.”
Għal Jade Brennan, hija rat il-bandiera Aboriġina kullimkien.
“Meta konna naraw il-bandiera fuq il-ħwejjeġ jew fuq tattoos temporanji fl-iskola, konna nibdluhom fil-kmamar tal-banju. Huwa ta’ faraġ li tkun taf min ikun miegħek, speċjalment meta lkoll nidhru differenti.”
Filwaqt li Aunty Susan tiftakar meta nħolqot il-bandiera, iż-żgħażagħ Aboriġini kibru biha madwarhom il-ħin kollha. Jade Brennan tgħid li l-bandiera Aboriġina kienet dejjem preżenti:
“Naħseb li rajtha l-aktar fiż-żona fejn trabbejt, f’Matraville, ninżel lejn Kajaga, kont immur f’dan il-childcare hemmhekk u niftakar li kien hemm din it-tpinġija kbira tal-bandiera Koori [Aboriġinali]. U tant kienet kbira, li kienet kbira wisq għal ġismi ċkejken.”
Meta l-bandiera bdiet tidher kullumkien?
Meta l-bandiera Aboriġina saret uffiċjali fl-1995, Aunty Susan innutat bidliet żgħar.
“Meta l-bandiera saret uffiċjali u l-bnadar bdew jittajru, b’xi mod tibda tinnota. Il-Kunsill kellu l-bandiera ttajjar, l-iskola u l-pulizija kellhom ukoll. Taraha darba u tgħid kemm hi ħaġa sabiħa.”
Issa, li tara l-bandiera Aboriġina hija xi ħaġa ta’ kuljum, tgħid Aunty Susan.
Tara l-istikers żgħar tal-bandiera Aboriġina fuq il-karozzi. Kemm hi ħaġa sabiħa.Aunty Susan Kendall
"Inħobb nara dan kollu u kulħadd jaf, kemm jekk jaċċettawh jew huma kburin bih jew le, ma jimpurtax, issa qiegħed hemm, huwa legali. Hija l-bandiera Aboriġina. Tirrappreżenta lin-nies tagħna."
Jade Brennan tgħid li huwa importanti għaż-żgħażagħ tal-Ewwel Nazzjonijiet li jaraw bnadar jilqgħuhom fi spazji pubbliċi.
"Meta mmur fi spazju, irrid inħossni aċċettata, u li tkun taf li l-bandiera qiegħda hemm barra... ġeneralment ikunu barra quddiemek tħossok milqugħa."
Kemm għal Aunty Susan kif ukoll għal Jade, il-bandiera fi spazji pubbliċi, barra l-iskejjel, fuq il-pontijiet, f'rallies, fuq il-ħwejjeġ, saret sors ta' kburija u konnessjoni.
Min huwa s-sid tal-bandiera Aboriġina?
Għal ħafna snin, il-bandiera Aboriġina kienet ukoll fiċ-ċentru ta’ dibattitu legali u kulturali dwar min seta’ jużaha.
Uncle Harold Thomas, bħala d-disinjatur, kellu d-drittijiet tal-bandiera. Aktar tard huwa ta liċenzja għall-użu tagħha, inkluż lil kumpanija privata li kienet tikkontrolla l-bandiera fuq il-ħwejjeġ u affarijiet ta’ pubbliċità. Dan kien ifisser li l-organizzazzjonijiet u l-komunitajiet Aboriġinali xi kultant kienu jirċievu ittri legali jew kienu jiġu mwaqqfa milli jużaw il-bnadar mingħajr permess jew mingħajr ħlas.
Bi tweġiba għal dan, id-ditta tal-moda mmexxija mill-Aboriġini Clothing The Gaps u l-alleati tagħha nedew il-kampanja “Free the Flag” campaign. L-għan tagħhom kien li jagħmlu pressjoni biex il-bandiera Aboriġina tkun disponibbli b'xejn għall-użu mill-poplu u l-komunitajiet Aboriġinali, u li jappellaw għal azzjoni mill-gvern sabiex il-bandiera tkun tista' tiġi trattata bħal bnadar nazzjonali oħra, mhux biss bħala logo privat.
Wara snin ta' pressjoni pubblika u kampanji, il-Gvern tal-Commonwealth fl-2022 ħabbar li kien akkwista d-drittijiet għall-bandiera Aboriġina mingħand Uncle Harold Thomas. Dan kien ifisser li:
- Il-bandiera Aboriġina issa hija bla ħlas għall-użu pubbliku (bħall-bandiera nazzjonali Awstraljana)
- In-nies jistgħu jpoġġu l-bandiera fuq ħwejjeġ, arti u affarijiet oħra mingħajr ma jkollhom iħallsu
- In-nies Aboriġini jistgħu jużaw il-bandiera tagħhom stess mingħajr biża’ ta’ azzjoni legali.
Meta tħares lura, Auntie Susan tgħid li l-bandiera għenet biex jinbidel l-għarfien, iżda għad hemm xogħol xi jsir:
“Il-bandiera Aboriġina tfisser xi ħaġa. Kulħadd issa jaf x’inhi, lil min tirrappreżenta. Gawdi u tgħallem il-kultura, speċjalment il-kultura Aboriġina, għax dan huwa fejn qed tgħix. Ifhimha... m'għandekx għalfejn tgħixha, imma ifhimha u kun kburi—kburi li tinsab hawn u kburi bil-bandiera tiegħek stess.”
Għal migranti ġodda, il-bandiera Aboriġina hija stedina biex jirrikonoxxu li qegħdin fuq art Aboriġina.
Tistedinkom titgħallmu l-isem tan-Nazzjon jew in-Nazzjonijiet lokali fejn tgħixu, u biex taraw lin-nies Aboriġini bħala ċentrali għall-istorja tal-Awstralja: passat, preżent u futur.
Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.
Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au
