"Kathmandruids - who ruined Kathmandu"

‘काठमाडौंले मलाई आफ्नो मान्नै सकेन्ः लेखक पिटर जे कार्थक

लेखक पिटर जे कार्थकले अंग्रेजी नयाँ उपन्यास ‘काठमान्ड्रुइड्स’ हालै सार्वजनिक गरेका छन् । ‘प्रत्येक ठाउँः प्रत्येक मान्छे’ उपन्यास लेखेर साझा पुरस्कारसमेत पाएका उपन्यासकार पिटर जे कार्थकले एसबिएस नेपालीसँग उनको नयाँ उपन्यास र साहित्यिक यात्राबारे कुराकारी गरेका छन् ।

१. नयाँ उपन्यास ‘काठमान्ड्रुइड्स’ हालै सार्वजनिक गरेका गर्नुभएको छ । यस उपन्यास र त्यसको पृष्ठभूमिबारे केही जानकारी गराईदिनु हुन्छ ?

यो उपन्यास तयार गर्न करिव १८ वर्ष लाग्यो । सन् २००० मा संगीतकार अम्बर गुरुङको सम्मानमा आयोजित रात्री भोजमा नेताहरुलाई गाली गर्दै निस्किएको गफबाट यस पुस्तकको कथा जन्मिएको हो  ‘काठमान्ड्रुइड्स’ मा भ्रष्टाचार, जालझेल र गुण्डागर्दीको बिगारिको काठमाडौंको विभिन्न परिवेश समेटिएको छ ।

लिच्छवी र मल्लकालदेखि नेपालमण्डलको अदभूत कथा पुस्तकमा छन् । त्यसबाहेक नेपालका गौरव मानिएका अरनिको, भृकुटी, बुद्ध र तेन्जिङ शेर्पाको गाथा र  आधुनिक काठमाडौंको व्यथा पुस्तकमा समेटिएको छ ।

२. ‘प्रत्येक ठाउँः प्रत्येक मान्छे’ उपन्यास लेखेर साझा पुरस्कारसमेत प्राप्त गरिसक्नुभएको तपाईले ४० वर्षपछि नयाँ कृति ‘काठमान्ड्रुइड्स’ सार्वजनिक गर्नुभएको छ । कहिल्यै लेखकको रुपमा स्थापित हुन्छु भनेर सोच्नु भएको थियो?

दार्जिलिङमा मैले नेतृत्व गरेको द हिलियन्स नामक रक पप ब्यान्डले चर्चा कमाइरहेको थियो । त्यसबेला शरण प्रधानले नेतृत्व गर्ने संगम साँस्कृतिक समूहमा समेत आवद्ध थिए । त्यसमा रञ्जित गजमेर, अरुणा लामा र जितेन्द्र बर्देवासमेत सहभागि दिए । 

द हिलियन्स ब्यान्डका सदस्य फुर्वा छिरिङ, रञ्जित गजमेर र अनुराधा गुरुङलगायत वीरगन्ज आएका थियौं ।

कथा र कविता कसरी लेखिन्छ भन्ने थाहासमेत थिएन् । मैले दार्जिलिङमा छाड्नुभन्दा चार महिनाअघि एउटा धनाढ्य युवतीको बलात्कारको घटनाले सबैलाई त्रसित बनाएको थियो ।

यी युवती मेरो राजस्थानी साथीकी प्रेमिका थिइन्। त्यसैले दार्जिलिङमा घटेको त्यस घटनाले मलाई गम्भिर बनाइदिएको थियो । काठमाडौं आएपछि मैले त्यसै घटनालाई समावेश गरेर ‘प्रत्येक ठाउँः प्रत्येक मान्छे’ उपन्यास लेखेको थिए ।

३. दार्जिलिङमा द हिलियन्स् नामक रक पप ब्यान्ड र संगम साँस्कृतिक समूहमा संलग्न भएर सांगीतिक सफल पाइरहनुभएको तपाईले काठमाडौं आएपछि संगीतलाई छाडिदिनुको कारण केही थियो ?

म २४ वर्षको हुँदा काठमाडौं आएको थिए । दार्जिलिङमा द हिलियन्स नामक रक पप ब्यान्ड र संगम साँस्कृतिक समूहमा संलग्न भएर सृजनात्क क्रियाकलापमा व्यस्त भइन्थ्यो । करिव १० वर्ष रेडियो नेपालमा म्युजिसियनको रुपमा काम गरें । काठमाडौंमा सृजनात्मक संगीतको कुनै महत्व थिएन् । त्यसैले संगीतनै चटक्कै छाडिदिए ।

४. संगम साँस्कृतिक समूहमा आवद्ध भएर सांगीतिक यात्रामा सफल भइरहँदा तपाईहरुको समूहले एजुकेटेड गुण्डाको उपमा पाएको थियो । किन ?

दार्जिलिङको माहोल अनुसार युवाहरु टोले समूहमा आवद्ध हुन सकेन भने असुरक्षित महशुस हुन्थ्यो । त्यसबेला म विभिन्न पाँच वटा टोले गुण्डाहरुको समूहमा आवद्ध थिए । संगम साँस्कृतिक समूहमा संगीतका क्रियाकलाप धेरै हुने गथ्र्याे। युवाहरुको लागि यो सामाजिक संस्था समेत थियो । यसमा ८० जना सदस्यहरुमात्र थिए ।

५. शैक्षिक परामर्शदाताको रुपमा नेपाल आउनुभएको तपाईले झण्डै ५२ वर्ष बिताइसक्नु भयो । तपाईले काठमाडौंलाई कसरी परिभाषित गर्नुहुन्छ ?

सन् १९६९ राजधानीको विश्वज्योति हलमा फिल्म हेर्न जाँदा मेरी हालकी श्रीमतीसँग पहिलो पटक भेटघाट भयो । त्यसको तीन महिनापछि हामीले विवाह गरौं । सन् १९७८ मा म नेपाली नागरिक भए ।

६.साझा पुरस्कार प्राप्त प्रत्येक ठाउँ ः प्रत्येक मान्छे उपन्यासका लागि साहित्यकार शंकर लामिछाने भूमिका लेख्न कसरी तयार भएको थियो ?

गुरु अम्बर गुरुङलाई ‘प्रत्येक ठाउँ प्रत्येक मान्छे’ नामक उपन्यास लेखिसकेको बताएको थिए। उहाँले पुस्तकको भूमिका शंकर लामिछानेलाई लेख्न लगाउनु भएको थियो । शंकर लामिछानेले तीन वाक्यको भूमिका त म नलेख्दिने तर जँच्यो भनेमात्र लेखिदिने बताएका थिए। पाँचपटक पुनर्लेखन गरेपछि शंकरले अन्तिम पाण्डुलिपी रुचाए र उनले भूमिका लेखिदिए।