حزب واننیشن استرالیا برنامه دارد قیمت سیگار را در استرالیا بالای ۲۰ دلار کاهش دهد؛ اما پشت این برنامه چیست؟ و حزب پائولین هنسون چه هدفی دارد؟
پائولین هنسون، رهبر حزب واننیشن، وعده داده است مالیات بر دخانیات را ۷۵ درصد کاهش دهد و قیمت سیگارهای قانونی را بهشدت پایین بیاورد؛ با این استدلال که این اقدام میتواند به کاهش بازار سیاه روبهرشد کمک کند.
تجارت غیرقانونی دخانیات در استرالیا از سال ۲۰۲۰ بهسرعت گسترش یافته است. برآورد اداره مالیات استرالیا نشان میدهد ارزش دخانیات غیرقانونی که تلاش شده وارد بازار شود، از یک میلیارد و ۷۴۰ میلیون دلار در سال مالی ۲۰۱۸-۲۰۱۹ به بیش از ۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار در سال مالی۲۰۲۳-۲۰۲۴ رسیده است.
در همین حال، درآمد دولت از مالیات بر دخانیات قانونی بهشدت کاهش یافته و پیشبینی میشود این روند ادامه داشته باشد.
هنسون روز سهشنبه هنگام اعلام این طرح گفت: «دولت حزب کارگر نهتنها درآمد خود را از دست داده، بلکه کنترل بازار سیگار غیرقانونی را هم از دست داده است.»
هنسون همچنین گفت حزبش افزایش سالانه مالیات بر دخانیات را به مدت سه سال متوقف خواهد کرد. به گفته او، اجرای کامل این طرح میتواند قیمت یک بسته سیگار قانونی ۴۶.۵۰ دلاری را به حدود ۲۱ تا ۲۲ دلار کاهش دهد.
در استرالیا دخانیات مشمول مالیات سنگین است تا قیمت آن بالا بماند و مردم به مصرف سیگار ترغیب نشوند. در حال حاضر، نرخ مالیات بر دخانیات هر سال پنج درصد افزایش مییابد و علاوه بر آن، مشمول تعدیل سالانه هم میشود.
هنسون گفت: «این طرح برای تشویق به سیگار کشیدن نیست؛ هدف آن بازگرداندن حاکمیت قانون و از بین بردن بازار سیاه است.»
دولت حزب کارگر پیشتر با درخواستها برای کاهش مالیات بر دخانیات مخالفت کرده است. جیم چالمرز، خزانهدار استرالیا، روز سهشنبه گفت دولت در حال بررسی کاهش این مالیات نیست و تمرکز آن بر اجرای قوانین و نظارت بر بازار است.
اما چنین سیاستی چه نتیجهای میتواند داشته باشد؟ کارشناسان درباره تاثیر احتمالی آن بر جرایم، سلامت عمومی و درآمد دولت از مالیات دخانیات دیدگاههای متفاوتی دارند.
دیدگاه سلامت عمومی
مصرف دخانیات غیرقانونی در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته و با وجود کاهش کلی نرخ سیگار کشیدن، نگرانی کارشناسان سلامت عمومی را برانگیخته است.
لورا هانتر، مدیرعامل شورای استرالیا برای مقابله با سیگار و دخانیات، به اسبیاس گفت ارزانتر شدن سیگار میتواند «پیامدهای بسیار گستردهای برای سلامت مردم استرالیا» داشته باشد.
او گفت: «استرالیا اکنون پایینترین نرخ سیگار کشیدن ثبتشده در تاریخ را دارد و این نتیجه دههها سیاستی است که با هدف گرانتر کردن سیگار، کاهش دسترسی به آن در جامعه و عادیزدایی از مصرف سیگار اجرا شده است.»
هانتر این دیدگاه را که قیمت بالای سیگار قانونی عامل اصلی شکلگیری بازار سیاه است، رد کرد و گفت رشد این بازار ناشی از فعالیت شبکههای جرایم سازمانیافته بینالمللی است که به تولید انبوه دخانیات غیرقانونی مشغولاند.
او گفت: «قوانین دخانیات در استرالیا هیچگاه برای مقابله با گروههای پیچیده جرایم سازمانیافته طراحی نشدهاند.»
سال گذشته، رئیس انجمن پزشکی استرالیا درخواستها برای کاهش مالیات بر دخانیات را «گمراهکننده» و مورد حمایت شرکتهای بزرگ دخانیات دانست.
دانیل مکمولن گفته بود: «هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد کاهش مالیات بر دخانیات بر بازار سیگار غیرقانونی تاثیر میگذارد؛ در واقع، شواهد خلاف آن را نشان میدهند.»
چه تاثیری بر درآمد دولت دارد؟
قیمت سیگارهای قانونی اکنون به بیش از ۴۰ دلار برای هر بسته رسیده و بخش عمده این قیمت مربوط به مالیات بر دخانیات است.
درآمد دولت از این مالیات تا سال ۲۰۲۰ بهطور پیوسته افزایش یافت، اما پس از آن روند کاهشی پیدا کرد و از اوج ۱۶.۳ میلیارد دلار به ۷.۸ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ رسید.
تحلیلی که سال گذشته از سوی مؤسسه e61، یک موسسه پژوهشی اقتصادی غیرانتفاعی و غیرحزبی، منتشر شد نشان داد کاهش مالیات بر دخانیات ممکن است برای بازگرداندن مصرفکنندگان به بازار قانونی کافی نباشد و حتی کاهش درآمد دولت را تشدید کند.
حتی اگر قیمت سیگارهای قانونی بر اساس پیشنهاد واننیشن به حدود ۲۱ دلار برای هر بسته کاهش یابد، باز هم این سیگارها بهمراتب گرانتر از بسیاری از محصولات غیرقانونی خواهند بود.
فی گائو، مدرس مالیات در دانشکده حسابداری، حکمرانی و مقررات دانشگاه سیدنی، به اسبیاس گفت برای کاهش مالیات بر دخانیات «خیلی دیر شده» و چنین اقدامی باید چند سال پیش انجام میشد.
او گفت: «فکر نمیکنم این اقدام انگیزهای برای مردم ایجاد کند تا دوباره به سراغ محصولات قانونی بروند. وقتی مشتریها از دست بروند، دیگر برنمیگردند؛ مگر اینکه بتوانید قیمت پایینتری از بازار غیرقانونی ارائه دهید.»
دیدگاه یک جرمشناس
جیمز مارتین، دانشیار جرمشناسی در دانشگاه دیکین، درباره تجارت غیرقانونی دخانیات تحقیق میکند. او معتقد است رشد بازار سیاه در استرالیا عمدتا ناشی از افزایش مالیات بر دخانیات بوده است.
او میگوید گروههای جرایم سازمانیافته با عرضه محصولات بسیار ارزانتر، سهم بیشتری از بازار را در اختیار گرفتهاند، در حالی که تلاش دولت برای مقابله با این تجارت از طریق اجرای قانون، نتیجه محدودی داشته است.
او به اسبیاس گفت: «در چند سال گذشته سرمایهگذاری گستردهای در اجرای قانون انجام دادهایم و این سرمایهگذاری با رکورد بازداشتها و کشفیات همراه بوده است. اما تاثیر واقعی این اقدامات بر بازار تقریبا ناچیز بوده است.»
مارتین معتقد است کاهش مالیات بر دخانیات میتواند بازار غیرقانونی را کوچکتر کند و مصرفکنندگان را به بازار قانونی و تحت نظارت بازگرداند. به گفته او، گروههای مجرمانه نمیتوانند از نظر بهرهوری با تولیدکنندگان قانونی رقابت کنند.
در حالی که مدافعان سلامت عمومی هشدار میدهند ارزانتر شدن سیگار میتواند نرخ مصرف را افزایش دهد، مارتین میگوید دخانیات غیرقانونی هماکنون در سراسر استرالیا با قیمت پایین بهطور گسترده در دسترس است.
او تاکید کرد اجرای قانون همچنان اهمیت دارد، اما تا زمانی که «تعداد قابلتوجهی از مصرفکنندگان» به بازار قانونی بازگردانده نشوند، تاثیرگذاری چندانی نخواهد داشت.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audio را از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین می توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، یا اپل پادکستز گوش کنید.
