ایالات متحده و ایران یک تفاهمنامه (Memorandum of Understanding) برای دستیابی به توافق صلح و پایان دادن به جنگی که در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه مارچ آغاز شد، امضا کردهاند. اگرچه جزئیات توافق در ماههای آینده مورد مذاکره قرار خواهد گرفت، آمریکا از هماکنون محاصره دریایی خود در تنگه هرمز را لغو کرده است.
امضای توافق در ورسای
در اتفاقی مهم در شهر ورسای فرانسه و دو روز زودتر از برنامه، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در کنار رئیسجمهور فرانسه و دیگر مقامات، تفاهمنامه میان آمریکا و ایران را امضا کرد؛ توافقی که بهطور رسمی پایان درگیریای را اعلام میکند که از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به تهران در اوایل سال جاری، تأثیرات گستردهای بر جهان گذاشته بود.
ترامپ گفت:«این دیدار نمیتوانست در زمان بهتری برگزار شود. روز یکشنبه به توافقی با ایران رسیدیم که همه اهداف ما و حتی بیشتر از آن را محقق میکند؛ پایان دادن به درگیری فعلی، بازگشایی تنگه هرمز و جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هستهای.»
غیبت رئیسجمهور ایران
رئیسجمهور ایران دعوت برای حضور در فرانسه را نپذیرفت و امضای خود را بهصورت مجازی انجام داد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت:«قرار بود نشست رسمی امضای متن توافق در سوئیس برگزار شود. طی ۲۴ ساعت گذشته این موضوع را دوباره بررسی کردیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که بهتر است رؤسای جمهور دو کشور بدون حضور فیزیکی در یک مکان مشخص، متن را امضا کنند.»
آغاز مذاکرات ۶۰ روزه
پاکستان که نقش میانجی را در این توافق ایفا کرده، تأیید کرده است که توافق بلافاصله اجرایی شده است.
دوره رسمی ۶۰ روزه مذاکرات نیز آغاز شده و مذاکرات فنی از همین آخر هفته شروع خواهد شد.
موضوعاتی مانند نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز و احتمال وضع عوارض جدید برای عبور از این مسیر، در ماههای آینده مورد بحث قرار خواهد گرفت.
هشدار آمریکا به ایران
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، هشدار داد:«اگر در جریان این مذاکرات، ایران به تعهدات خود عمل نکند؛ یعنی از سلاح هستهای، برنامههای هستهای، مواد هستهای و تأسیسات هستهای خود دست نکشد، وزارت جنگ آماده است در صورت لزوم عملیات نظامی را از سر بگیرد.»
بازگشایی تنگه هرمز
امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه از رفع محاصره بنادر ایران توسط آمریکا استقبال کرد.
بر اساس مفاد تفاهمنامه، کشتیها بار دیگر میتوانند از این گذرگاه مهم تجاری عبور کنند.
مکرون گفت:«این لحظهای برای صلح و خبری خوش برای بسیاری از شهروندان ماست؛ زیرا انتظار میرود قیمت سوخت و گاز نیز کاهش یابد.»
واکنش رهبر جمهوری اسلامی
در حالی که آمریکا و متحدانش از توافق استقبال کردهاند، رهبر جمهوری اسلامی ایران آن را اقدامی ناشی از «استیصال» آمریکا توصیف کرده است.
مجتبی خامنهای در رسانههای ایرانی گفت:«مقامهای ایرانی از روی حسن نیت و نگرانی صادقانه به این توافق رسیدند، اما رئیسجمهور آمریکا از سر استیصال از همه اهرمهای فشار ممکن برای تحقق آن استفاده کرد.»
تعلیق عوارض عبور از تنگه هرمز
یک مجری تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد:«بر اساس تفاهمنامه اسلامآباد، به مدت ۶۰ روز هیچ هزینهای از متقاضیان دریافت نخواهد شد و این هزینهها توسط دولت جمهوری اسلامی ایران پرداخت میشود. همچنین با توجه به شرایط ویژه و برخی مخاطرات ایمنی موجود در مسیر، کشتیها باید در مسیر و زمان تعیینشده تردد کنند تا رفتوآمد دریایی بهتدریج افزایش یابد.»
کاهش تحریمها
آمریکا و اتحادیه اروپا اعلام کردهاند بخشی از تحریمهای ایران را لغو خواهند کرد.
هوما بقایی، کارشناس روابط بینالملل از پاکستان، معتقد است ایران پس از این جنگ در موقعیت چانهزنی بهتری قرار گرفته است.
او گفت:«ایران هرگز تصور نمیکرد در موقعیتی قرار گیرد که درباره رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای خود مذاکره کند. این جنگ چنین فضایی را برای ایران ایجاد کرد. در نهایت این جنگی ناخواسته و تحمیلشده به ایران بود و مسئولیت بازسازی ایران بر عهده کسانی است که آن را آغاز کردند.»
هزینه انسانی جنگ در لبنان
پیامدهای انسانی این درگیری بسیار سنگین بوده و لبنان بیشترین آسیب را متحمل شده است.
پس از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران، نیروهای حزبالله مورد حمایت ایران حملاتی علیه اسرائیل انجام دادند؛ اقدامی که اسرائیل آن را بهانهای برای عملیات نظامی در لبنان دانست.
از آن زمان تاکنون، حملات زمینی و هوایی اسرائیل در جنوب لبنان بنا بر اعلام وزارت بهداشت لبنان، نزدیک به ۳۸۰۰ نفر را کشته و بیش از ۱.۲ میلیون نفر را آواره کرده است.
بازگشت آوارگان
محمد هاشم که به همراه خانوادهاش از صیدا گریخته بود، اکنون در حال بازگشت به خانه است.
او میگوید:«از احساسی که هنگام دیدن ویرانیهای روستا خواهم داشت میترسم. فکر نکنید چون به روستا برمیگردم خوشحالم. حتی اگر خانه خودم سالم مانده باشد، دلم برای خانههایی که نابود شدهاند میشکند. تقریباً تمام میراث روستا از بین رفته است. صادقانه بگویم، خوشحال نیستم.»
وضعیت کودکان
صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) اعلام کرده است که در این درگیریها بیش از ۲۴۰ کودک کشته و نزدیک به هزار کودک زخمی شدهاند و صدها هزار کودک دیگر از آوارگی، ناامنی و اختلال در خدمات ضروری آسیب دیدهاند.
آیندهای نامطمئن
با وجود توافق صلح، آینده آن همچنان نامشخص است.
آتشبس مستلزم توقف کامل عملیات نظامی از سوی همه طرفها، از جمله حملات اسرائیل به حزبالله لبنان است.
اما اسرائیل اعلام کرده نیروهای خود را از لبنان خارج نخواهد کرد و منطقهای امنیتی را حفظ خواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو گفت:«درست است که این مبارزه هنوز پایان نیافته و چالشهای بیشتری در پیش داریم. باید از منافع امنیتی خود قاطعانه دفاع کنیم و در عین حال روابط مهم خود با آمریکا را حفظ کنیم؛ کشوری که دوشادوش ما جنگید.»
انتقادها از توافق
جیدی ونس معاون رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که دولت لبنان باید مسئولیت امنیت جنوب این کشور را بر عهده بگیرد، نه حزبالله.
در داخل آمریکا نیز انتقادها از جنگ و توافق صلح ادامه دارد.
بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه، این رویداد را «بدترین اشتباه سیاست خارجی در چند دهه اخیر» توصیف کرد.
چاک شومر، رهبر دموکراتها در سنا، نیز گفت:«هر کسی که کتاب ترامپ، هنر معامله را خریده، باید پولش را پس بگیرد؛ چون آنچه ترامپ در ایران انجام داد هنر فاجعه بود. ایران در این توافق ترامپ را کاملاً شکست داد.»
افکار عمومی آمریکا درباره عملکرد دولت ترامپ در خاورمیانه احتمالاً در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر خود را نشان خواهد داد.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audioرا از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین میتوانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، اپل پادکستز یا گوگل پادکستز گوش کنید.
