پیمان امنیتی AUKUS می تواند گسترش یابد و شامل همکاری با سایر کشورهای همفکر شود. سه شریک موسس این پیمان یعنی استرالیا، بریتانیا و ایالات متحده می گویند که در حال بررسی مشارکت ژاپن در پروژه های خاص فناوری دفاعی این پیمان مشترک هستند. اگرچه، تحلیلگران می گویند گسترش این پیمان، مزایا و معایبی دارد.
آیا AUKUS می تواند به JAUKUS تبدیل شود؟
این مشارکت امنیتی سه جانبه که در ماه سپتامبر سال ۲۰۲۱ اعلام شد، یک توافق بین استرالیا، بریتانیا و ایالات متحده برای توسعه زیردریایی های هسته ای استرالیا با هدف بهبود ثبات و امنیت در اقیانوس هند و اقیانوس آرام است.
اما اکنون، اعضای مؤسس این پیمان می گویند که در حال بررسی همکاری با ژاپن به عنوان یک شریک فناوری هستند.
آنتونی آلبانیزی نخست وزیر استرالیا می گوید دلایل متعددی وجود دارد که چرا چنین همکاری منطقی است.
طرح جایگزینی ناوگان فعلی زیردریایی های الکتریکی دیزلی استرالیا در دهه ۲۰۳۰ با زیردریایی های هسته ای همان چیزی است که Pillar One of AUKUS یا «ستون نخست اوکس» نامیده می شود.
در «ستون دوم» برنامه ای برای به اشتراک گذاشتن فناوری های پیشرفته مانند موشک های مافوق صوت، و جنگ الکترونیک ترسیم شده است.
و اکنون، این ستون دوم این پیمان است که آقای آلبانیزی می گوید اعضای AUKUS آماده هستند تا کشورهای همفکر بیشتری در آن مشارکت کنند.
در حال حاضر هیچ دعوت رسمی پذیرفته و اعلام نشده است، اما مقامات ایالات متحده در اظهارات عمومی نشان داده اند که یک توافق به نهایی شدن نزدیک است.
اعلام رسمی این موضوع ممکن است در جریان سفر رسمی یک هفته ای فومیو کیشیدا نخست وزیر ژاپن به ایالات متحده از دهم آپریل از جمله دیدار با جو بایدن رئیس جمهور ایالات متحده و سپس، نخستین اجلاس سران ایالات متحده، ژاپن و فیلیپین منتشر شود.
نفوذ چین در اقیانوس هند و اقیانوس آرام، از جمله اقدامات این کشور در دریای جنوبی چین، بخشی از پس زمینه این گفتگوها در مورد امنیت منطقه است.
مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین می گوید هرگونه دخالت ژاپن در AUKUS به شدت با مخالفت چین مواجه خواهد شد.
در همین حال، پروفسور درک مک دوگال، محقق در حوزه آسیای شرقی از دانشگاه ملبورن می گوید که سیاست ژاپن در مورد موضوع «صلح طلبی» که در قانون اساسی این کشور ذکر شده است، مانعی برای کمک ژاپن به پیمان AUKUS نخواهد بود.
ژاپن بخشی از اتحاد اطلاعاتی موسوم به «پنج چشم» یا Five Eyes نیست که کشورهای استرالیا، کانادا، نیوزلند، بریتانیا و ایالات متحده در آن حضور دارند.
در همین راستا، جان بلکسلند استاد مطالعات امنیت بینالمللی و اطلاعات از دانشگاه ملی استرالیا میگوید اگر ژاپن بخواهد وارد ستون دو AUKUS شود، موانعی وجود خواهند داشت که باید برطرف شوند.
از نیوزیلند، کانادا، کره جنوبی نیز به عنوان شرکا و همکاران بالقوه در پیمان AUKUS نام برده شده است.
دکتر روبن استف، استاد روابط بینالملل و امنیت جهانی از دانشگاه وایکاتو در نیوزیلند است.
او می گوید که علاقه فزاینده ای در میان مقامات دولتی نیوزیلند برای کمک به ستون دو AUKUS وجود دارد.
ممنوعیت این کشور در سال ۱۹۸۷در خصوص سلاحهای هستهای و نیروی محرکه مانع از در نظر گرفتن این کشور برای ستون یک این پیمان میشود.
و این در حالی است که دکتر یوان گراهام، تحلیلگر ارشد موسسه سیاست استراتژیک استرالیا نیز میگوید وجود کشورهای بیش از حد در پیمان AUKUS ممکن است جنبه منفی داشته باشد.
