نکات مهم
- تحولات ایران، ناآرامی ها و تجمعات اعتراضی که از یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ (۲۸ دسامبر ۲۰۲۵) با اعتصاب و تعطیلی بخشی از بازار و برخی مراکز تجاری آغاز شد، طی روزهای بعد به شهرهای متعدد گسترش یافته و در شماری از نقاط به درگیری با نیروهای امنیتی انجامیده است. گ
- شبکه فعالان حقوق بشر (HRANA) اعلام کرده دست کم ۱۶ نفر کشته و ۵۸۲ نفر بازداشت شده اند، در حالی که گروه حقوق بشری «هنگاو» از دست کم ۱۷ کشته خبر داده است.
- الجزیره گزارش داده کاربران از پنجشنبه دچار اختلال های پراکنده در اینترنت خانگی و موبایل شده اند و داده های شرکت کلودفلر (Cloudflare) نشان می دهد ترافیک اینترنت ایران به طور متوسط حدود ۳۵ درصد کمتر از روزهای قبل بوده است.
در تازه ترین تحولات ایران، ناآرامی ها و تجمعات اعتراضی که از یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ (۲۸ دسامبر ۲۰۲۵) با اعتصاب و تعطیلی بخشی از بازار و برخی مراکز تجاری آغاز شد، طی روزهای بعد به شهرهای متعدد گسترش یافته و در شماری از نقاط به درگیری با نیروهای امنیتی انجامیده است.
بنا بر گزارش های رسانه ای و حقوق بشری، جرقه اولیه اعتراض ها عمدتاً «فشار معیشتی»، «افزایش قیمت ها» و «سقوط ارزش ریال» بوده، اما رفته رفته در تجمعات گوناگون شعارهای سیاسی نیز شنیده می شود.
طبق گزارش رویترز در ۴ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۴ دی ۱۴۰۴)، گروه های حقوق بشری آمارهای متفاوتی از تلفات و بازداشت ها ارائه کرده اند و راستی آزمایی مستقل این ارقام به دلیل محدودیت دسترسی در داخل کشور دشوار توصیف می شود.
شبکه فعالان حقوق بشر (HRANA) اعلام کرده دست کم ۱۶ نفر کشته و ۵۸۲ نفر بازداشت شده اند، در حالی که گروه حقوق بشری «هنگاو» از دست کم ۱۷ کشته خبر داده است.
در تهران، گزارش ها از پراکندگی تجمعات در چند منطقه حکایت دارد. در یکی از گزارش های رویترز (۲ ژانویه)، به نقل از منابع حقوق بشری و پست های شبکه های اجتماعی آمده که در چند منطقه پایتخت اعتراض هایی رخ داده و در ناحیه نارمک آتش زدن یک خودروی پلیس و یک موتورسیکلت گزارش شده است؛ هرچند رویترز تاکید کرده نتوانسته همه این گزارش ها را به طور مستقل تایید کند.
رویترز در گزاش خود عنوان کرده است که پلیس جمهوری اسلامی گفته است ۴۰ نفر را در تهران به اتهام انتشار «پست های جعلی» درباره اعتراضات بازداشت کرده و هم زمان از «بازداشت شمار زیادی از رهبران در فضای مجازی» سخن گفته است.
کانون درگیری های شدیدتر، بنا بر گزارش ها، بیشتر در استان های غربی و نیز در استان سیستان و بلوچستان بوده است. رویترز می نویسد «شدیدترین برخوردها» در غرب گزارش شده، اما در تهران (مناطق مرکزی) و استان بلوچستان هم اعتراض و درگیری ثبت شده است.
در گزارش ۳ ژانویه رویترز همچنین آمده است که خبرگزاری های مهر و فارس از کشته شدن یک عضو نیروهای امنیتی و دو معترض در شهر ملکشاهی (غرب ایران) در جریان تلاش آنچه «معترضان مسلح» خوانده شده برای ورود به یک پاسگاه پلیس خبر داده اند.
در کنار برخوردهای خیابانی، موضوع «اختلال اینترنت» دوباره پررنگ شده است. الجزیره گزارش داده کاربران از پنجشنبه دچار اختلال های پراکنده در اینترنت خانگی و موبایل شده اند و داده های شرکت کلودفلر (Cloudflare) نشان می دهد ترافیک اینترنت ایران به طور متوسط حدود ۳۵ درصد کمتر از روزهای قبل بوده است. الجزیره افزوده دولت ایران به طور مشخص این افت را به اعتراض ها نسبت نداده، اما وزیر ارتباطات، ستار هاشمی، از دفع «یکی از بزرگ ترین حملات سایبری سال های اخیر» سخن گفته که می تواند بر پهنای باند اثر گذاشته باشد.
در همین راستا، شاهزاده رضا پهلوی در پیام ها و پست های اخیر خود درباره ناآرامی های هفته گذشته، مستقیما معترضان را خطاب قرار داده و از «شجاعت» آنها در حضور خیابانی تقدیر کرده است. او در کنار تاکید بر «وحدت» و «انضباط»، به طور مشخص از مردم به ویژه در تهران و کلانشهرها خواسته است با حضور همزمان و گسترده، «خیابان ها را در اختیار بگیرند» و با ایجاد راهبندان و بستن مسیرهای کلیدی، امکان سرکوب نیروهای امنیتی را سخت تر کنند.
او همچنین نسبت به مواضع حمایتی دانلد ترامپ درباره معترضان واکنش مثبت نشان داده و گفته چنین هشدارهایی می تواند «قدرت و امید» بیشتری به مردم بدهد. او در پیام جداگانه ای خطاب به جامعه جهانی نیز تاکید کرده که از دیگران می خواهد در کنار مردم ایران «نه فقط در کلام، بلکه در عمل» بایستند.
در سطح سیاسی، مقام های جمهوری اسلامی ترکیبی از پیام های متناقض ارائه کرده اند. رویترز گزارش داده مسعود پزشکیان به وزارت کشور توصیه کرده رویکردی «مهربانانه و مسئولانه» در قبال معترضان داشته باشد و گفته «جامعه با روش های قهری قانع یا آرام نمی شود».
اما در مقابل، علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی در ۳ ژانویه گفته «با اغتشاشگران باید برخورد شود» و در عین حال تصریح کرده بازاریان بابت ناتوانی در کسب وکار در این شرایط «حق دارند»، اما «گفتگو با اغتشاشگر بی فایده است».
زمینه اقتصادی همچنان محرک اصلی این موج توصیف می شود: رویترز نوشته تورم از ابتدای سال خورشیدی (از مارچ) بالای ۳۶ درصد بوده و ریال حدود نصف ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است. این گزارش همچنین به بازگشت تحریم های بین المللی مرتبط با برنامه هسته ای، دشواری دولت در تامین آب و برق در بخش هایی از کشور، و پیش بینی رکود در سال ۲۰۲۶ اشاره می کند.
هم زمان، بعد خارجی هم به تنش ها افزوده است. رویترز گزارش داده دانلد ترامپ گفته اگر با معترضان خشونت شود، آمریکا ممکن است به کمک آنها بیاید و عبارت «آماده اقدام» را به کار برده، بدون آنکه نوع اقدام را مشخص کند.
مقام های جمهوری اسلامی این تهدید را رد کرده اند و علی لاریجانی هشدار داده مداخله آمریکا می تواند منطقه را بی ثبات کند؛ همچنین سفیر ایران در سازمان ملل در نامه ای خواستار محکومیت این اظهارات از سوی شورای امنیت شده است.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audio را از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین می توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، یا اپل پادکستز گوش کنید.
