สัปดาห์ NAIDOC จัดขึ้นทั่วออสเตรเลียระหว่างวันที่ 5-12 กรกฎาคม เพื่อเฉลิมฉลองประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความสำเร็จของชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ภายใต้ธีม “Fifty Years of Deadly” หรือ “50 ปีแห่งความยอดเยี่ยม” ซึ่งสะท้อนความโดดเด่นและความภาคภูมิใจของชนพื้นเมืองออสเตรเลีย ตลอดกว่า 50 ปีที่ผ่านมา
ฟังพอดคาสต์เรื่องอื่นของเอสบีเอสไทยที่นี่
เสียงของคณะประสานเสียงมูจิงกาล ยังอิมบา (Mudjingaal Yangamba Choir) คณะประสานเสียงสตรีชาวอะบอริจินจากเมืองนอว์รา ซึ่งขับร้องเป็นภาษาดูระกา (Dhurga)
บทเพลงนี้เป็นส่วนหนึ่งของการแสดงชื่อ “เสียงสะท้อนแห่งความกลมกลืนอันยอดเยี่ยม: 50 ปีแห่งบทเพลง” ที่จัดขึ้นในเมืองวอลลองกอง บริเวณชายฝั่งตอนใต้ของรัฐนิวเซาท์เวลส์ เพื่อเป็นการเปิดสัปดาห์ไนด็อก (NAIDOC) หรือคณะกรรมการจัดวันรำลึกแห่งชาติของชาวอะบอริจินและชาวเกาะ (National Aborigines and Islanders Day Observance Committee)
นิโคล สมีด หญิงชาววอร์ริเมย์ (Warrimay) เป็นสมาชิกของคณะประสานเสียง และภัณฑารักษ์ของคอนเสิร์ตนี้
เธอกล่าวว่า การขับร้องด้วยภาษาแม่เป็นการเฉลิมฉลองความผูกพันอันลึกซึ้ง ที่เธอและผู้แสดงคนอื่น ๆ มีต่อวัฒนธรรมและผืนแผ่นดินของตน
“เราเป็นวัฒนธรรมที่ดำรงอยู่มายาวนานที่สุด หรือกล่าวได้ว่าเป็นวัฒนธรรมที่มีความต่อเนื่องยาวนานที่สุดในโลก และนั่นเป็นสิ่งที่ควรเฉลิมฉลอง ภาษาเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งนั้น คุณรู้ไหม ภาษาถือกำเนิดมาจากผืนแผ่นดิน และบรรพชนของเราได้สร้างให้ภาษามีชีวิต ด้วยการรับฟังผืนแผ่นดิน และเมื่อเราขับร้องเป็นภาษาแม่ ก็เกิดสิ่งที่งดงามและเปี่ยมด้วยจิตวิญญาณ เพราะมันมาจากส่วนลึกภายในตัวเรา”
การแสดงนี้เป็นหนึ่งในหลายร้อยกิจกรรมเฉลิมฉลองที่จัดขึ้นทั่วออสเตรเลียในสัปดาห์นี้ เพื่อยกย่องและตระหนักถึงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความสำเร็จของชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส
สตีเวน ซาเทอร์ หนึ่งในประธานของ NAIDOC ซึ่งเป็นชาวพิตจันต์จัตจารา (Pitjantjatjara) ยันคุนย์ตจัตจารา (Yankunytjatjara) และเพอร์อาม (Pertame) กล่าวว่า สัปดาห์ NAIDOC นำกิจกรรมหลากหลายรูปแบบไปสู่ชุมชนทั่วประเทศ
“หลายชุมชนมีวิธีเฉลิมฉลองและรวมผู้คนเข้าด้วยกันที่แตกต่างกันมาก เรามีสิ่งที่เหมือนกันอยู่บ้าง เช่น พิธีเชิญธง การเดินขบวน และรางวัล NAIDOC ในท้องถิ่นทั่วประเทศ แต่เราก็เห็นผู้คนสร้างสรรค์ไอเดียสำหรับกิจกรรมกันมากจริง ๆ ทั้งการรวมตัวของสัตว์เลี้ยง งานคาร์นิวัลฟุตบอล และอีกหลายวิธีในการมารวมตัวกัน น่าทึ่งมากที่ได้เห็น”
ลิเน็ตต์ ไรลีย์ หนึ่งในประธานของ NAIDOC ซึ่งเป็นชาววิรัดจูรี (Wiradjuri) และกามิลาโรย (Gamilaroi) กล่าวว่า นี่เป็นโอกาสสำคัญสำหรับชาวออสเตรเลียทุกคนในการร่วมเฉลิมฉลองวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส
“นั่นคือหัวใจของงานนี้ มาร่วมเฉลิมฉลองความยอดเยี่ยมของสิ่งที่เรามีอยู่ในประเทศนี้ ความเฉลียวฉลาดสร้างสรรค์ของเรา การทำงานของเราบนผืนแผ่นดิน ผู้อาวุโสทั้งชายและหญิงอันยอดเยี่ยมของเรา ผู้คนที่อุทิศทั้งชีวิตเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง”
ธีมของสัปดาห์ NAIDOC ปีนี้คือ “Fifty Years of Deadly” หรือ “50 ปีแห่งความยอดเยี่ยม” (คำว่า deadly ในที่นี้หมายถึงความยอดเยี่ยม ความโดดเด่น และความภาคภูมิใจ)
วาระสำคัญนี้สะท้อนถึงพัฒนาการสำคัญสองประการในห้าทศวรรษ ได้แก่ ในปี 1974 คณะกรรมการ NAIDOC มีสมาชิกเป็นชาวอะบอริจินทั้งหมดเป็นครั้งแรก และในปีถัดมา งานนี้ได้ขยายจากการจัดเพียงหนึ่งวัน เป็นกิจกรรมตลอดทั้งสัปดาห์ ตั้งแต่วันอาทิตย์แรกถึงวันอาทิตย์ที่สองของเดือนกรกฎาคม
ไรลีย์กล่าวว่า แม้ธีมของปีนี้จะเฉลิมฉลองช่วงเวลาสำคัญเหล่านี้ แต่ประวัติศาสตร์ของ NAIDOC ย้อนกลับไปไกลกว่านั้นมาก
จุดเริ่มต้นของ NAIDOC มาจากขบวนการประท้วง เพื่อเรียกร้องความสนใจต่อกฎหมายที่กดขี่และความอยุติธรรมหลากหลายรูปแบบที่เกิดขึ้นกับชนพื้นเมืองออสเตรเลีย
ในปี 1938 นักเคลื่อนไหวชาวอะบอริจินจัดวันแห่งการไว้อาลัย ในวันเดียวกับที่ออสเตรเลียเฉลิมฉลองวาระครบ 150 ปี ที่มีกองเรือชุดแรก หรือ First Fleet เดินทางมาถึงออสเตรเลีย
“สิ่งที่พวกเขาทำเพื่อเฉลิมฉลองกัน คือการที่พวกเขาลักพาตัวชายชาวอะบอริจินจำนวนมากจากพื้นที่ทางตะวันตก บังคับให้เดินทางมายังซิดนีย์ และบอกพวกเขาว่า หากไม่เข้าร่วมการจำลองเหตุการณ์ที่กัปตันคุกขึ้นฝั่ง ลูก ๆ ของพวกเขาจะถูกพรากไป และพวกเขาเองก็อาจถูกจับขังคุก เมื่อพวกเขาถูกพามายังซิดนีย์ ก็ถูกขังไว้ในห้องขังของเรือนจำท้องถิ่น ดังนั้น บรรพชนของเราจึงออกมาประท้วง และนั่นเป็นการประท้วงครั้งแรกที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ ผู้คนเดินขบวนไปยังศาลาว่าการนครซิดนีย์เดิม และนั่นเป็นครั้งแรกที่การประท้วงในลักษณะดังกล่าวได้รับการยอมรับ”
จากการชุมนุมดังกล่าวกลายเป็นกิจกรรมประจำปี และในช่วงทศวรรษ 1950 ได้ย้ายมาจัดในเดือนกรกฎาคม ก่อนจะกลายเป็นวันแห่งการเฉลิมฉลองควบคู่กับการประท้วง
สำหรับคณะกรรมการจัดพิธีรำลึกวันชาวอะบอริจินแห่งชาติ หรือ NAIDOC ก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในปี 1956 และเกือบสองทศวรรษต่อมา กิจกรรมที่เคยจัดเพียงหนึ่งวันก็ขยายเป็นตลอดทั้งสัปดาห์
เมื่อผู้คนตระหนักมากขึ้นถึงประวัติศาสตร์ทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันของชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ในช่วงทศวรรษ 1990 NAIDOC จึงขยายขอบเขตเพื่อยกย่องชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสและวัฒนธรรมของพวกเขาด้วย
ไรลีย์กล่าวว่า สัปดาห์ NAIDOC ยังคงเป็นโอกาสให้ผู้คนได้ชื่นชมความหลากหลายของวัฒนธรรมชนพื้นเมืองในออสเตรเลีย และตระหนักถึงการต่อสู้อย่างต่อเนื่องเพื่อการเปลี่ยนแปลงและความยุติธรรม
ยังมีความไม่เข้าใจว่า ผลกระทบทางสังคมที่ชาวอะบอริจินเผชิญอยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นความยากจนอย่างรุนแรง การถูกคุมขัง อัตราการเจ็บป่วยที่สูง และอื่น ๆ ล้วนเกิดจากนโยบายและแนวปฏิบัติของรัฐบาลทั้งหมดนั้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อเราอย่างต่อเนื่องข้ามรุ่นไรลีย์กล่าว
รายงานล่าสุดของรัฐบาลเกี่ยวกับเป้าหมาย Closing the Gap ซึ่งมุ่งแก้ไขความเหลื่อมล้ำเชิงระบบ และยกระดับคุณภาพชีวิตของชนพื้นเมืองออสเตรเลีย ระบุว่า จากทั้งหมด 19 เป้าหมาย มีเพียง 4 เป้าหมายที่ดำเนินไปตามแผน
ซาเทอร์กล่าวว่า ออสเตรเลียเฉลิมฉลองสัปดาห์ NAIDOC มานานกว่า 50 ปี นี่คือช่วงเวลาที่ควรพิจารณาแนวทางใหม่ในการรับมือกับปัญหา นโยบาย และแนวปฏิบัติที่ฝังรากอยู่ ซึ่งยังคงสร้างความเสียเปรียบให้แก่ชนพื้นเมืองในออสเตรเลียทุกวันนี้
“การมีวิธีคิดและแนวทางใหม่ ๆ จะมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับ 50 ปีข้างหน้า และต้องทำให้แน่ใจว่า เราจะไม่ต้องมานั่งพูดถึงเรื่องเดิม ๆ เหล่านี้อีก โดยเฉพาะเมื่อพูดถึงเรื่องอย่าง Closing the Gap รวมถึงอัตราการฆ่าตัวตายที่สูงเกินสัดส่วน และผู้คนที่เสียชีวิตตั้งแต่อายุยังน้อย”
ซาเทอร์สนับสนุนให้ผู้คนในชุมชนทั่วประเทศเรียนรู้ต่อไป ด้วยการเข้าร่วมกิจกรรมสาธารณะฟรีต่างๆ ในสัปดาห์ NAIDOC ปีนี้
“นี่คือโอกาสของคุณที่จะได้มีส่วนร่วมกับผู้คนในชุมชน ได้เรียนรู้จากผู้คนในชุมชน ได้ฟังผู้คนในชุมชน เกี่ยวกับเรื่องทางวัฒนธรรม ทุกเรื่อง และยังเป็นโอกาสให้ได้ฟังเรื่องราวของบุคคลต้นแบบและวีรบุรุษในท้องถิ่น เกี่ยวกับงานอันน่าทึ่งที่กำลังดำเนินอยู่ในด้านสุขภาพ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการอนุรักษ์วัฒนธรรม”
สมีดกล่าวว่า กิจกรรมเช่นการแสดงที่เธอดูแลในเมืองวอลลองกอง เป็นพื้นที่ต้อนรับสำหรับชาวออสเตรเลียทุกคนให้มารวมตัว เฉลิมฉลอง และรับฟัง
“สัปดาห์ NAIDOC ยังเป็นโอกาสสำหรับผู้ที่เพิ่งมาอาศัยอยู่ในออสเตรเลีย หรือผู้ที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่สอง ให้ได้เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของออสเตรเลีย และได้เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนนั้นอย่างแท้จริง รวมถึงรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งมากขึ้นของชุมชนพหุวัฒนธรรมอันงดงามที่เรามีอยู่ในออสเตรเลีย”
ติดตามข่าวสารล่าสุดจากเอสบีเอส ไทยได้ที่ เว็บไซต์ เฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และ ยูทูบ
