ในวันที่หลายคนฟังพอดแคสต์ผ่านมือถือ ดูไลฟ์ผ่านโซเชียล และให้มี AI ช่วยสรุปข่าวให้ภายในไม่กี่วินาที
คำถามเรื่อง “สื่อวิทยุจะอยู่รอดไหม” ที่เป็นธีมในวันวิทยุโลกของปีนี้ แต่สำหรับรายการ สวัสดีออสเตรเลีย ไทย เรดิโอ (Sawasdee Australia Thai Radio) รายการวิทยุภาษาไทยที่อยู่คู่ชุมชนไทยในรัฐควีนส์แลนด์มากว่า 15 ปีเผยว่าการจัดรายการวิทยุยังเป็นสื่อที่ปัญญาประดิษฐ์เลียนแบบได้ยาก
จากความตั้งใจเล็ก ๆ สู่พื้นที่ของชุมชน
จงจิตร (บุ๋ม) บิวแคนแนน ผู้จัดรายการที่เป็นผู้เริ่มจัดตั้งรายการวิทยุภาษาไทยแห่งนี้ เล่าย้อนถึงจุดเริ่มต้นว่า ความคิดที่อยากจัดรายการวิทยุภาษาไทยนี้เกิดขึ้นหลังจากเธอย้ายจากแคนเบอร์รามาอยู่ควีนส์แลนด์ ในขณะนั้นเธอเป็นผู้สื่อข่าวพิเศษของเอสบีเอสไทยแล้ว
แต่เมื่อพบว่า คนไทยจำนวนไม่น้อย “ไม่รู้จัก เอสบีเอสไทย” และแทบไม่มีช่องทางที่สะท้อนเรื่องราวชีวิตคนไทยที่น่าสนใจในรัฐนี้เลย เธอจึงต้องการสร้างสื่อกลางภาษาไทยในสถานีชุมชนพหุวัฒนธรรม เพื่อให้คนไทยเข้าถึงข้อมูลและเชื่อมโยงกับชุมชนได้มากขึ้น
“คอนเทนต์ที่เรามีในตอนนั้น มีเรื่องราวที่น่าสนใจเยอะมาก ถ้าผลิตให้เอสบีเอสอย่างเดียวเนี่ยก็ได้อยู่ แต่ว่าระยะเวลาที่เขาจะออกอากาศให้เรื่องราวของเราก็อาจจะไม่พอ”
“ก็เลยคิดว่าควรจะหาสถานีที่เป็นโลคัล (ท้องถิ่น) ผลิตรายการที่เป็นภาษาไทยเพื่อให้คนได้มีโอกาสได้ฟังวิทยุภาคภาษาไทยมากขึ้น และเราก็จะได้เป็นส่วนหนึ่งของของชุมชนพหุวัฒนธรรม ก็เลยมาพบสถานีนี้”
ในช่วงแรกของการจัดตั้งรายการของสถานีวิทยุชุมชน 4EB เป็นสถานีพหุวัฒนธรรมที่มีมากกว่า 50 ภาษาออกอากาศ 24 ชั่วโมง
รายการภาษาไทยได้รับช่วงเวลา 1 ชั่วโมงในช่วงไพรม์ไทม์ 6 โมงเย็นวันพฤหัส แต่กว่าจะได้อนุมัติ ความท้าทายแรกคือ ต้องหาสมาชิกสนับสนุนให้ครบตามเกณฑ์ พี่บุ๋มยังจำโมเมนต์หนึ่งที่ยังประทับใจว่า
“เราเดินเข้าไปหาร้านอาหารใกล้สถานี เขาถามว่าทำแล้วได้อะไร เราบอกว่าไม่ได้อะไร มันเป็นงานอาสา"
เราอยากให้ชุมชนไทยมีความเชื่อมโยงกับชุมชนอื่น อยากให้รายการวิทยุของเราเป็นตัวแทนของชุมชนไทยในเวทีชุมชนพหุวัฒนธรรมของควีนส์แลนด์จงจิตร (บุ๋ม) บิวแคนแนน
“เขาบอกว่าเอาใบสมัครมาทั้งหมดเลย 34ใบแล้วเค้าจะกรอกให้หมด พูดแล้ว ยังแบบประทับใจนะคะว่ามันไม่ได้อะไร แต่สิ่งที่เราได้จากชุมชนน่ะเยอะมาก”
สื่อวิทยุท่ามกลางกระแสเชี่ยวของเทคโนโลยี
ดีเจร็อกกี้ สโรจน์ อภิชาติกุลชัย นักจัดรายการรุ่นใหม่ที่เข้ามาร่วมทีมในปี 2022 มองภาพจากอีกมุมหนึ่งในประเด็นนี้ว่า นอกจากสายสัมพันธ์ของระหว่างชุมชนทำให้มีเรื่องราวสดใหม่มากมายแบบที่เอไอไม่สามารถตามทันแล้ว การทำรายการวิทยุที่ต้องออกอากาศสดก้เป็นเสน่ห์ที่เทคโนโลยีเลียนแบบยากเช่นกัน เขากล่าวว่า
“ตอนผมเข้ามาปี 2022 เทคโนโลยีมันเปลี่ยนไปเยอะแล้ว คนฟังวิทยุน้อยลง มีแพลตฟอร์มใหม่ ๆ เต็มไปหมด” เขาเล่า
การที่รายการเราเป็นรายการสด สิ่งแขกรับเชิญพูดในจังหวะเวลานั้น มันจะมีข้อมูลใหม่ๆ มีบริบทใหม่ๆ ขึ้นมา ในจุดนี้เอไออาจจะตาม ไม่ทันสโรจน์ (ร็อกกี้) อภิชาติกุลชัย
บุ๋ม จงจิตรก็เห็นด้วยในประเด็นนี้ว่าแม้ปัญญาประดิษฐ์จะสามารถทำได้หลากหลายสิ่งในทุกวันนี้ แต่เราจะสัมผัสได้ถึงความแตกต่างหากเรื่องราวเหล่านั้นเกิดขึ้นบนรากฐานของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์
“AI อาจช่วยให้เสียงดีขึ้น ภาพดีขึ้น แต่มันไม่มี human touch ถ้าไม่มีความสัมพันธ์ มันก็คงทำให้รายการไม่ได้อรรถรสเหมือนที่เราทำขึ้นมา”
ศูนย์รวมใจของชุมชนไทยไกลบ้านในควีนส์แลนด์
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา รายการสวัสดีออสเตรเลีย ไทยเรดิโอ ไม่ได้เป็นแค่พื้นที่พูดคุย แต่กลายเป็นจุดเชื่อมข้อมูลระหว่างชุมชนกับภาครัฐ เป็นศูนย์กลางของเรื่องราวหลากหลาย
ไม่ว่าจะเป็นมีทั้งการประชาสัมพันธ์กิจกรรมงานเทศกาล วัฒนธรรมไทย ด้านศาสนา ธุรกิจท้องถิ่น ไปจนถึงการให้ข้อมูลเรื่องกฎหมาย การใช้ชีวิต และบริการของรัฐ บุ๋ม จงจิตรเล่าว่า
บางคนมีปัญหา ไม่รู้จะหันหน้าไปหาใคร ก็อินบ็อกซ์มาหาเรา มันทำให้รู้ว่า รายการนี้มีความหมายสำหรับใครหลายคนจงจิตร (บุ๋ม) บิวแคนแนน
ในระดับรัฐ รายการวิทยุชุมชนในภาษาไทยรายการนี้ ยังได้รับการเชิดชูเกียรติจากรัฐบาลรัฐควีนส์แลนด์ ที่มีบทบาทในการสร้างเสริมความสมานสามัคคีในสังคมพหุวัฒนธรรมซึ่งเป็นหัวใจหลักของออสเตรเลีย
บุ๋ม จงจิตร กล่าวว่า มุขมนตรีรับควีนส์แลนด์กล่าวชื่นชมถึงบทบาทสื่อภาษาต่างๆ ว่า
สิ่งที่เราทำเป็นสิ่งที่ทำให้ประเทศออสเตรเลียเป็นสังคมเป็นชุมชนพหุวัฒนธรรมได้อย่างสวยงามที่สุด ออสเตรเลียจะขาดสิ่งเหล่านี้ไปไม่ได้และมันจะไม่เป็นออสเตรเลียแบบที่เป็นอยู่ ถ้าเราไม่ช่วยกันสืบทอดต่อไปจงจิตร (บุ๋ม) บิวแคนแนน
ส่วนร็อกกี้ สโรช ทิ้งท้ายว่า
“เราเป็นส่วนหนึ่งของสถานีวิทยุที่เป็นพหุวัฒนธรรม มันช่วยส่งเสริมภาพลักษณ์ของเมืองบริสเบน โกลด์โคสต์ ซันชายโคสต์ เราก็หวังว่าเราจะได้เป็นส่วนหนึ่งของหน่วยเล็กๆ ของสังคมพหุวัฒนธรรมในสถานีวิทยุต่อไป”
รายการวิทยุชุมชนที่ดำเนินงานด้วยอาสาสมัคร แม้ไม่ได้ผลตอบแทนเป็นเงินทอง แต่อาจมีคุณค่าทางจิตใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยเหลือชุมชนและสังคม บุ๋ม จงจิตร ฝากข้อความให้กับคนรุ่นใหม่ในนครบริสเบนว่า
“ถ้ามีเวลาหนึ่งชั่วโมงให้ชุมชน ลองมาทำอาสาดู คุณอาจไม่ได้อะไรเป็นตัวเงิน แต่สิ่งที่ได้กลับมา มันอิ่มใจมาก แล้วมันซื้อไม่ได้ด้วย”
ติดตามข่าวสารล่าสุดจากออสเตรเลียและทั่วโลกจากเอสบีเอส ไทย ได้ที่ เว็บไซต์ หรือ Facebook และ Instagram
