Trong chương trình Sức Khỏe Là Vàng kỳ 14, mời quý vị cùng Đăng Trình tìm hiểu về hệ thống kiểm dịch thực phẩm nhập cảng tại Úc, cùng các vấn đề an toàn thực phẩm khác.
Nhân thảm họa cá chết gần đây tại Việt Nam khiến một số người Việt tại hải ngoại lo dự trữ trước nước mắm,, thì một vị độc giả đã bình luận rằng:
"Ở Úc mà sợ cái gì. Hàng qua là kiểm hết. Không an toàn dễ gì cho nhập."
Nhưng điều đó liệu có đúng không?
Hẳn quý vị còn nhớ, hồi tháng Hai năm ngoái, Úc đã phát hiện một loạt các sản phẩm dâu rừng đông lạnh nhập từ tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc bị nhiễm virus gây viêm gan A, khiến nhà chức trách phải mau chóng thu hồi các sản phẩm đó.
Vậy quý vị có chắc mọi sản phẩm được nhập cảng vào Úc đều an toàn?
Để trả lời câu hỏi này, mời quý vị tìm hiểu về quy trình kiểm soát thực phẩm nhập cảng tại Úc.
Quy trình kiểm dịch thực phẩm nhập cảng Úc
Xin nhắc lại, hồi năm ngoái Úc phát hiện 20 ca nhiễm viêm gan A và gần nửa triệu người tiêu dùng khác bị đe dọa sức khỏe do sử dụng các sản phẩm quả mọng đông lạnh đóng gói nhập khẩu từ Trung Quốc.
Các loại quả này được trồng ở Chile và Trung Quốc trước khi được đóng gói tại một nhà máy tại Trung Quốc.
Ông Andrew White - Phó Tổng giám đốc điều hành AusVeg khi đó đã phát biểu là:
"Tại sao các trang trại nông nghiệp nội địa phải trải qua các quy trình kiểm duyệt nghiêm ngặt, trong khi hơn 95% các sản phẩm nhập khẩu lại được đưa vào thị trường không qua kiểm soát? Chính phủ cần phải công bằng hơn đối với mọi đối tượng".
Vậy thực hư thế nào?
Theo đài ABC thì Bộ Nông nghiệp Úc chịu trách nhiệm kiểm dịch thực phẩm dựa trên những đánh giá rủi ro và tư vấn từ tổ chức Tiêu Chuẩn Thực Phẩm Úc và Tân Tây Lan - Food Standards Australia New Zealand (FSANZ).
Mọi loại thực phẩm nhập cảng Úc đều được kiểm tra, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi lô hàng đều được kiểm tra.
Thực phẩm nhập cảng Úc được chia thành 3 hạng mục rủi ro:
- Thực phẩm có độ rủi ro (Risk food): Những loại thực phẩm này được kiểm dịch toàn bộ do có mức độ rủi ro từ trung bình đến cao ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
- Thực phẩm bị giám sát (Surveillance food): Chỉ kiểm dịch 5% lô hàng do những loại thực phẩm này hiếm có khả năng gây nguy hiểm cho cộng đồng, nhưng chỉ cần không đạt các quy chuẩn kiểm dịch thì chúng sẽ bị đẩy lên mức độ rủi ro cao hơn.
- Thực phẩm nhập cảng theo thỏa thuận (Food import compliance agreement): Công ty nhập cảng có thể đăng ký một thỏa thuận cho phép thực phẩm của họ không cần phải kiểm dịch mỗi lần nhập cảng Úc. Nếu Bộ Nông Nghiệp Úc đồng ý là hệ thống quản lý của họ đạt yêu cầu thì lô hàng sẽ được các nhân viên quan thuế xử lý nhanh hơn.
Thực phẩm có thể bị trở thành không an toàn cho người tiêu thụ nếu:
- Vi khuẩn nguy hại sinh sôi trên thực phẩm: Khi bảo quản thực phẩm rủi ro cao ở nhiệt độ không đúng trong thời gian quá dài, vi khuẩn sẽ tăng lên đến mức độ nguy hiểm. Những vi khuẩn này sản sinh ra độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Vấn đề ô nhiễm chéo cũng có thể gây ngộ độc thực phẩm.
- Các chất nguy hiểm làm ô nhiễm thực phẩm: Có thể do hóa chất (chất lau chùi, tẩy rửa và thuốc trừ sâu) và các thứ khác không nên có trong thực phẩm (bụi, đất, tóc, thủy tinh, đá, sỏi).
- Có chất gây dị ứng trong thực phẩm: Một số người có thể bị dị ứng trầm trọng hoặc thậm chí tử vong với thực phẩm thường gặp.
Quốc gia nhập cảng lớn nhất vào Úc chính là láng giềng Tân Tây Lan, và hai chính phủ có thỏa thuận không cần phải kiểm tra mọi lô hàng nhập cảng từ nước này.
Trung Quốc là nước nhập cảng lớn thứ ba, nhưng thực phẩm "Made in China" bị kiểm dịch nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Mỗi năm Úc kiểm dịch 2,706 lô hàng từ Trung Quốc - tức 9% lượng hàng nhập cảng Úc.
Hàng nhập cảng từ Trung Quốc thường bị kiểm tra xem có chứa hóa chất nguy hiểm, tạp chất hay vi sinh vật hay không. Từ năm 2013-14, chỉ 95% lô hàng "made in China" đạt chuẩn về hóa chất, còn lại thì rất hay lẫn thuốc trừ sâu.
Vậy tại sao Úc lại sót mất lô hàng dâu rừng có chứa vi rút viêm gan A vào năm ngoái?
Đài ABC giải thích rằng Úc không thường xuyên kiểm tra virus viêm gan A hay bất kỳ loại virus nào khác. Các nhân viên quan thuế thường kiểm tra vi sinh vật hoặc vi khuẩn, chẳng hạn như khuẩn E.coli và salmonella, nhưng chủ yếu là trên các sản phẩm động vật chẳng hạn như hải sản.
FSANZ cho biết việc kiểm tra virus ở trong thực phẩm là vô cùng khó khăn, bởi số lượng của chúng thường rất ít và khó phát hiện bằng các phương pháp kiểm dịch hiện thời.
Ngoài ra, trái cây thường chỉ được kiểm tra xem có các thuốc trừ sâu độc hại hay không.
Nếu là thực phẩm có độ rủi ro cao, các nhân viên quan thuế sẽ đợi đến khi lô hàng đạt chuẩn mới cho bán ra thị trường. Với các loại thực phẩm khác, họ thường kiểm tra bằng mắt và lấy mẫu thử rồi cho phân phối ngay, và chỉ ra quyết định thu hồi nếu phát hiện mẫu thử có vấn đề.
Thịt, hải sản, thịt gà/ vịt, trứng, chế phẩm sữa và đồ nguội, hoặc thực phẩm có những thứ này, ví dụ như bánh mì kẹp thịt, quiche và rau trộn làm sẵn nằm trong số những thực phẩm có độ rủi ro cao.
Trở lại với vấn đề nước mắm Việt Nam, mà nhiều người lo sợ thành phần bị lẫn cá chết do nhiễm độc ở miền Trung, quý vị có thể thấy rõ ràng đây là sản phẩm đã qua chế biết và không nằm trong nhóm rủi ro cao. Điều đó cũng có nghĩa là không phải mọi lô hàng nước mắm nhập vào Úc đề được kiểm dịch.
Xin lưu ý, những thông tin trên là do chúng tôi tuyển chọn từ các trang mạng y tế cộng đồng tại Úc. Nếu có thắc mắc, quý vị có thể gọi cho Đường Dây Trợ Giúp về An Toàn Thực Phẩm số 1300 364 352.
Formosa và lịch sử nhiều bê bối
Trong lúc nạn cá tôm chết hàng loạt dọc theo biển miền Trung Việt Nam, thì Đài Tiếng nói Hoa Kỳ đã nhắc lại một thông tin đáng chú ý:
Công ty Formosa Đài Loan từng bị trao giải Hành Tin Đen năm 2009 vì những hành động tàn phá môi trường nặng nề ở hai tiểu bang Texas và Delaware (Hoa Kỳ) và vùng vịnh Mexico, suốt những năm 1995, 1997 cho tới 2008. Công ty Formosa cũng từng bị chính phủ Campuchia phạt nặng và trục xuất khi định lén đổ các chất thải độc hại xuống cảng Sihanoukville.
Di sản mà công ty này để lại cho Đài Loan là 169 bãi rác hóa chất lớn nhỏ, được ước lượng có chứa 4.000 tấn thủy ngân cực kỳ nguy hiểm.
Giải thưởng Hành Tin Đen do "Ethecon Foundation", một tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Giải Hành Tinh Đen dành cho các công ty làm ăn bê bối, vì chạy theo lợi nhuận mà tàn phá môi trường sống.
Sau đây mời quý vị lắng nghe bài phát biểu của nhà hoạt động môi sinh Diane Wilson, liệt kê những vụ bê bối của công ty Formosa trong quá khứ.
Tái chế rác tại Úc
Tái chế rác là một trong những hành động nhỏ mà mỗi người trong chúng ta có thể làm để góp phần xây dựng một hành tinh xanh hơn, sạch hơn.
Một nghiên cứu của tiểu bang Victoria cho thấy thùng rác của hộ gia đình có chứa các đồ mà lẽ ra đã có thể tái chế được. Mỗi tuần, có khoảng 450.000 thùng rác đầy đồ tái chế bị đưa đến bãi chôn rác, và đây quả là một sự uổng phí lớn.
Chỉ với một vài thay đổi đơn giản quanh nhà, quý vị có thể giúp làm giảm lượng rác thải bị đưa tới bãi chôn rác.
Sau đây, mời quý vị lắng nghe phần hướng dẫn tiếng Việt của chương trình Right On Bin Night của tiểu bang Victoria.
Chương trình Right On Bin Night cũng khuyến nghị là quý vị không nên bỏ những món sau vào thùng rác tái chế, vì có thể khiến quá trình phân loại rác trở nên khó khăn hơn:
- Thực phẩm thừa
- Tã lót
- Các đồ hóa chất gia dụng
- Các đồ điện tử
- Pin
- Bóng đèn
- Gương và kiếng cửa sổ
- Muỗng, nĩa, ly uống nước, đồ gốm và đồ nướng
- Đồ dùng và đồ đạc gia dụng
- Kim loại phế thải như các bộ phận của xe hơi
Dịch vụ thu gom rác tái chế của quý vị do hội đồng địa phương cung cấp. Xin liên lạc với hội đồng của quý vị để trao đổi bất kỳ thắc mắc nào về việc thu gom rác tái chế.
