Hôm nay New Zealand kỷ niệm 250 năm ngày nhà thám hiểm Anh James Cook đặt chân tới vùng đất này, một lễ kỷ niệm khá bối rối. Thuyền trưởng Cook cùng đoàn của ông trên chiếc tàu HMS Endeavour cặp vào nơi mà bây giờ trở thành Đảo Nam - North Island của Gisborne vào năm 1769. Đã có 9 người Thổ dân bị giêt trong lần đổ bộ đầu tiên này.
Khi mặt trời mọc lên trên thành phố Gisborne [giz-bin] của New Zealand vào sáng hôm Thứ Ba, có khoản vài chục người đã xuống bãi biển để xem tái hiện lại cảnh con tàu HMS Endeavour tiến vào bờ - một hình ảnh xảy ra cách nay 250 năm.
Con tàu phục dựng đi một vòng quanh lãnh thổ New Zealand để kỷ niệm 250 năm ngày thuyền trưởng Cook đặt chân đến đây.
Đó là một ngày lễ kỷ niệm đối với một số người, nhưng là một ngày để tang và đau buồn cho những người khác.
Các bộ tộc tại New Zealand được gọi là iwi cũng đã tập hợp để thực hiện nghi thức Karakia - một nghi lễ Maori - để tưởng niệm những người bị giết bởi các thuyền viên trên con tàu Endeavour.
Họ cũng đã từ chối tổ chức một lễ đón theo truyền thống Maori.
Một người tham gia lễ Karakia nói rằng cần phải thừa nhận quá khứ cả tốt và xấu của New Zealand .
"Tôi nghĩ việc tham gia là một điều cần thiết để cho chúng tôi nhớ về lịch sử với toàn bộ những gì đã xảy ra và thừa nhận về nó. Và đó là lý do tại sao tôi muốn trở thành một phần của Karakia sáng nay."
Trong cuộc chạm trán đầu tiên giữa thủy thủ đoàn của thuyền trưởng Cook và người Maori vào năm 1769, một thủ lĩnh bộ tộc đã bị bắn chết, theo sau là tám người Maori khác.
Taharakau Stewart, người phát ngôn của một iwi Gisborne, đã có mặt ở buổi lễ để tôn vinh những người đã ngã xuống.
"Ở chính nơi này,cách nay 250 năm họ đã bị giết. Vì vậy, tôi cho rằng điều quan trọng của buổi sáng hôm nay là tôn vinh những người đã chết, tưởng nhớ họ, và thừa nhận điều đó."
Cao ủy Anh tại New Zealand Laura Clarke cũng tham dự.
Bà đã gây chú ý vào tuần trước khi thay mặt cho chính phủ Anh chính thức bày tỏ sự hối tiếc về cái chết.
"Thay mặt cho bốn quốc gia thuộc Vương quốc Anh, thay mặt cho người dân của bốn quốc gia đó và thay mặt cho Whanau mà tôi hân hạnh được đại diện có mặt tại đây hôm nay, tôi thừa nhận nỗi đau của những lần chạm trán đầu tiên của việc đổ bộ. "
Trong bài phát biểu chân thành, bà Clarke đã bày tỏ sự cảm thông và cảm giác như có lỗi.
"Thật đáng buồn khi cuộc gặp gỡ đầu tiên xảy ra theo cách mà nó đã có, và với các bạn -hậu duệ của những người bị giết, tôi dành mọi sự thông cảm, vì tôi hiểu rằng nỗi đau không suy giảm theo thời gian. "
Khi Endeavour cập cảng, những người biểu tình bắt đầu tập trung tại bến cảng.
"Mấy người không được chào đón ở đây .... Mấy người không được chào đón ở đây, đi đi. "
Họ đang phản đối lễ kỷ niệm, cho rằng việc đánh dấu sự thuộc địa của vùng đất Maori là phản cảm.
Ít nhất đã có một thị trấn cấm con tàu phục hiện Endeavour cập bến sau khi có các khiếu nại liên tục từ cộng đồng Maori địa phương.
Nhóm biểu tình giơ cao các tấm biểu ngữ phản đổi và hô vang khẩu hiệu hiệu nói rằng việc phục hiện Endeavour là một biểu tượng của sự áp bức vẫn tiếp tục cho đến ngày hôm nay.
Một người biểu tình giải thích lịch sử.
"Kể từ khi những người da trắng đặt chân xuống đây, không gì khác ngoài sự ngờ vực, sự không trung thực, giết người và chết chóc, đó là những ấn tượng mà chúng tôi có thể nghĩ về nó. 250 năm sau và ở hiện nay chúng ta vẫn còn mang ấn tượng đó cho đến ngày nay. "
Sự phục hiện là một phần của một đội tàu, và nó được gọi là Tuia 250, hiện đang đi vòng quanh đất nước New Zealand, để kỷ niệm các cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa người Maori và người châu Âu.
Ông Stewart nói rằng đó cũng là về việc để người dân New Zealand liên kết lại với nhau và dành thời gian để suy ngẫm.
"Hướng về phía trước là một khởi đầu tuyệt vời của sự hòa giải, tôi nghĩ rằng từ này về sau này đây là khởi đầu để mọi người đến với nhau và cùng tập trung để hướng về một mục đích. "
Kỷ niệm 250 năm của Úc cũng sắp diễn ra, với chính phủ liên bang dự kiến là sẽ cung cấp kinh phí cho một loạt các hoạt động.
Phiên bản của tàu Endeavour sẽ xuất hành từ cảng Sydney vào tháng 3 năm 2020 và đi về phía nam đến Hobart trước khi dong thuyền vòng quanh toàn bộ lục địa Úc.
Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
