Bằng cách sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu, các nhà khoa học đã nhiều lần chỉ ra rằng, hầu hết chúng ta ít có sự cảm thông với những người khác nhóm (out-group) so với những người cùng nhóm (in-group)
Điều này nghe không hề hay ho chút nào, nhưng chúng ta vẫn có cách để kiểm soát nó.
Nhiều phán xét vội vàng hoặc những quyết định cảm tính mà chúng ta đưa ra là do ảnh hưởng từ hoạt động của vùng hạch hạnh nhân nơi não bộ.
Các cuộc thí nghiệm đã cho thấy, nếu một người dành nhiều thời gian để phản ứng lại khi nhìn những người thuộc out-group, thì khi đó hoạt động của vùng hạch hạnh nhân sẽ chậm hơn so với khi chúng ta có ít thời gian để phản ứng (0.5 giây thay vì chỉ có 0.03 giây).
Trong khoảng thời gian kéo dài thêm này, hoạt động não bộ liên quan tới sự kiềm chế và tự kiểm soát sẽ gia tăng.
Có thể thay đổi định kiến bản thân không?
Trong khi có rất nhiều nghiên cứu đã xem xét vấn đề thành kiến tiềm ẩn, thì các nhà khoa học lại dần quan tâm hơn đến việc kỹ năng tư duy bậc cao có thể thay đổi định kiến (kỹ năng mà chúng ta có thể dùng nhận thức để kiểm soát). Các kết quả có vẻ đầy hứa hẹn, với nghiên cứu cho thấy, với nỗ lực ý chí, chúng ta có thể dần xóa bỏ định kiến cá nhân.
Vậy phải bắt đầu từ đâu - Từ mức độ cá nhân hay mức độ xã hội?
Bài kiểm tra Implicit Associate Test (IAT) (dù vẫn có tranh cãi xung quanh hệ thống kiểm tra này) là một phương pháp được nhiều nhà tâm lý học sử dụng để đo lường mức độ thành kiến cảm tính của con người.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo rằng kết quả của bài kiểm tra này không nên được diễn dịch quá mức, và khuyến cáo những ai muốn thực hiện bài kiểm tra thì nên hiểu rõ những thông tin trên trang mạng Project Implicit.
Bài kiểm tra này này cho chúng ta cơ hội để nhận ra liệu bản thân chúng ta có phân biệt đối xử một cách vô thức không (tất nhiên sẽ có nhiều người sẽ chối bỏ điều này). Nhận thức được việc mình có khuynh hướng thành kiến tiềm ẩn là cơ sở để thực hiện thay đổi bản thân.
Một biện pháp có lẽ mất rất nhiều công sức trong việc xóa bỏ thành kiến đó là tạo thêm cơ hội tiếp xúc với những người thuộc out-group.
Việc làm này sẽ rất hữu ích trong công cuộc xóa bỏ sự kỳ thị bởi nó kiến tạo một tiến trình bao gồm đi ngược với khuôn mẫu, cá tính hóa và lựa chọn quan điểm.
Theo giải thích của Giáo sư Tâm lý học Patricia Devine, mỗi bước trong tiến trình này sẽ giúp hình thành một tập quán xóa bỏ thói quen định kiến,.
- Đi ngược với khuôn mẫu là hành động khi cho rằng một người có tính cách đối lập với những gì được gọi là khuôn mẫu đối với một nhóm người. Những người này có thể là tưởng tượng, người nổi tiếng hoặc người đã gặp trong đời thực.
- Tiến trình cá tính hóa bao gồm việc lĩnh hội những chi tiết cụ thể về những thành viên thuộc out-group.
Theo lý thuyết, cách này giúp chúng ta đánh giá con người dựa trên tính cách người đó, hơn là định kiến trong đầu. Một nghiên cứu cụ thể đã cho thấy khi chúng ta tưởng tượng người ngồi trước mặt chúng ta thích ăn loại rau củ nào, thì suy nghĩ đó sẽ kính thích hoạt động vùng hạch hạnh nhân ít hơn là khi chúng ta cố đoán tuổi của họ. Khi chúng ta tìm ra bản chất của con người, mà bản chất đó lại đối lập với ngoại hình, thì chúng ta đã điều khiển nhận thức trong suốt quy trình suy nghĩ.
- Lựa chọn quan điểm là tiến trình chúng ta tiếp nhận quan điểm của một người thuộc out-group. Trong một bộ phim tài liệu của SBS, The Truth About Racism (bắt đầu phát sóng trên SBS từ ngày 1 tháng Ba, vào lúc 8.30pm, và sau đó phát trên SBS On Demand), chúng ta sẽ thấy hai trong số những người tham gia trải nghiệm sự ích lợi của tiến trình này. Họ được hướng dẫn ngồi xuống và hỏi nhau về những câu hỏi cá nhân với mức độ tăng dần. Khi hai người bắt đầu hiểu nhau, tác động của của những khác biệt trước đó bắt đầu tan biến.
Những nghiên cứu cũng cho thấy nội dung mà con người lĩnh hội - chẳng hạn như nội dung trên sách báo hay các chương trình tivi – được sản xuất để miêu tả các nhóm out-group một cách tích cực, cũng giúp chúng ta tạo ra những suy nghĩ tích cực về những người thuộc out-group.
#FU2Rasicm
Sự kỳ thị có tác động rất lớn đến chất lượng cuộc sống người dân Úc.
Gần nửa số người Thổ dân Úc đã báo cáo về chuyện bị kỳ thị gần đây, con số thống kê này đã làm dấy lên sự kêu gọi một cuộc cải cách ở cấp độ tổ chức.
Tuy nhiên có nhiều cách mà chúng ta có thể làm ở mức độ cá nhân, nhằm tạo ra sự thay đổi, xóa bỏ sự kỳ thị tại một đất nước xinh đẹp và đa văn hóa như nước Úc.
Face Up To Racism #FU2Racism gồm nhiều câu chuyện và chương trình thách thức về sắc tộc và định kiến. Đón xem Is Australia Racist? (Nước Úc có kỳ thị sắc tộc không?) vào lúc 8.30pm Chủ nhật 26/02/2017, Date My Race (8.30pm, Thứ Hai 27/02) và The Truth About Racism (8.30pm thứ Tư 1/3)
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
